స తాన్ గృహీత్వా దుర్ధర్షో రాఘవాయ న్యవేదయత్। మఙ్గల్యం మఙ్గలం సర్వం లక్ష్మణాయ చ వీర్యవాన్
విభీషణుడు వాటిని స్వీకరించి, ఆ శుభదాయకమైన సమస్త వస్తువులను రాఘవునికి, వీరుడైన లక్ష్మణునికీ సమర్పించాడు.
కృతకార్యం సమృద్ధార్థం దృష్ట్వా రామో విభీషణమ్। ప్రతిజగ్రాహ తత్ సర్వం తస్యైవ ప్రతికామ్యయా
తన కార్యాన్ని విజయవంతంగా పూర్తి చేసి, లక్ష్యాన్ని సాధించిన విభీషణుని చూసి, రాముడు అతని కోరిక మేరకు ఆ సమస్త కానుకలను స్వీకరించాడు.
తతః శైలోపమం వీరం ప్రాఞ్జలిం ప్రణతం స్థితమ్। ఉవాచేదం వచో రామో హనూమన్తం ప్లవఙ్గమమ్
ఆ సమయంలో కొండలా బలమైన వీరుడైన హనుమంతుడు చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తూ నిలబడి ఉండగా, రాముడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
అనుజ్ఞాప్య మహారాజమిమం సౌమ్య విభీషణమ్। ప్రవిశ్య నగరీం లఙ్కాం కౌశలం బ్రూహి మైథిలీమ్
సుముఖుడా, ఈ మహారాజైన విభీషణుడికి అనుమతి తీసుకుని, లంక నగరంలోకి వెళ్లి, మైతిలీ సీతకు నా శుభవార్తను చెప్పు.
వైదేహ్యై మాం చ కుశలం సుగ్రీవం చ సలక్ష్మణమ్। ఆచక్ష్వ వదతాం శ్రేష్ఠ రావణం చ హతం రణే
మాటలలో శ్రేష్ఠుడా, వైదేహికి నా, సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు అందరం క్షేమంగా ఉన్నామని, రణరంగంలో రావణుడు సంహరించబడ్డాడని తెలియజేయి.
ప్రియమేతదిహాఖ్యాహి వైదేహ్యాస్త్వం హరీశ్వర। ప్రతిగృహ్య తు సందేశముపావర్తితుమర్హసి
వానరుల అధిపతీ, ఈ శుభవార్తను వైదేహికి చెప్పి, నా సందేశాన్ని అందించి వెంటనే తిరిగి రావాలి.
thumb|త్రయోదశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రయోదశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
ఇది వంద పదమూడు వ సర్గ. వినండి.
ఇతి ప్రతిసమాదిష్టో హనూమాన్ మారుతాత్మజః। ప్రవివేశ పురీం లఙ్కాం పూజ్యమానో నిశాచరైః
అలా రాముని ఆజ్ఞను స్వీకరించిన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, రాక్షసులు గౌరవిస్తూ లంక నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
ప్రవిశ్య చ పురీం లఙ్కామనుజ్ఞాప్య విభీషణమ్। తతస్తేనాభ్యనుజ్ఞాతో హనూమాన్ వృక్షవాటికామ్
లంక నగరంలోకి వెళ్లి విభీషణుడికి అనుమతి తీసుకున్న హనుమంతుడు, అతని అనుమతితో వృక్షవాటికవైపు వెళ్లాడు.
సమ్ప్రవిశ్య యథాన్యాయం సీతాయా విదితో హరిః। దదర్శ మృజయా హీనాం సాతఙ్కాం రోహిణీమివ
అక్కడ సీతకు పరిచయమైన వానరుడు, సంతోషం లేకుండా, భయంతో ఉన్న సీతను, చంద్రుడు లేని రోహిణి నక్షత్రంలా చూసాడు.
వృక్షమూలే నిరానన్దాం రాక్షసీభిః పరీవృతామ్। నిభృతః ప్రణతః ప్రహ్వః సోఽభిగమ్యాభివాద్య చ
ఆమె చెట్టు కింద నిరాశగా, రాక్షసీస్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి ఉండగా, హనుమంతుడు నిశ్శబ్దంగా దగ్గరికి వెళ్లి, నమస్కరించి అభివాదం చేశాడు.
దృష్ట్వా తమాగతం దేవీ హనూమన్తం మహాబలమ్। తూష్ణీమాస్త తదా దృష్ట్వా స్మృత్వా హృష్టాభవత్ తదా
బలవంతుడైన హనుమంతుడు వచ్చినదాన్ని చూసి, ఆ దేవి మొదట మౌనంగా ఉండి, తరువాత గుర్తు తెచ్చుకుని ఆనందించింది.
సౌమ్యం తస్యా ముఖం దృష్ట్వా హనూమాన్ ప్లవగోత్తమః। రామస్య వచనం సర్వమాఖ్యాతుముపచక్రమే
ఆమె మృదువైన ముఖాన్ని చూసిన వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు, రాముని మాటలను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
వైదేహి కుశలీ రామః సహసుగ్రీవలక్ష్మణః। కుశలం చాహ సిద్ధార్థో హతశత్రురమిత్రజిత్
వైదేహీ, రాముడు సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు అందరూ క్షేమంగా ఉన్నారు. తన సంకల్పాన్ని నెరవేర్చుకుని, శత్రువులను జయించి, నీకు శుభవార్తను పంపిస్తున్నాడు.
విభీషణసహాయేన రామేణ హరిభిః సహ। నిహతో రావణో దేవి లక్ష్మణేన చ వీర్యవాన్
విభీషణుడు, వానరులతో కలిసి రాముడు, లక్ష్మణుని పరాక్రమంతో రాక్షసరాజు రావణుడిని సంహరించాడు, దేవీ.
ప్రియమాఖ్యామి తే దేవి భూయశ్చ త్వాం సభాజయే। తవ ప్రభావాద్ ధర్మజ్ఞే మహాన్ రామేణ సంయుగే
దేవీ, నీకు శుభవార్తను చెప్పుతున్నాను. మళ్లీ నిన్ను సత్కరిస్తున్నాను. నీ మహిమ వల్లే, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడవైన రాముడు యుద్ధంలో గొప్ప విజయాన్ని సాధించాడు.
లబ్ధోఽయం విజయః సీతే స్వస్థా భవ గతజ్వరా। రావణశ్చ హతః శత్రుర్లఙ్కా చైవ వశీకృతా
సీతా, ఈ విజయం లభించింది. నీవు భయపడకుండ, మనశ్శాంతిగా ఉండు. రావణుడు సంహరించబడ్డాడు. లంక కూడా వశమైంది.
మయా హ్యలబ్ధనిద్రేణ ధృతేన తవ నిర్జయే। ప్రతిజ్ఞైషా వినిస్తీర్ణా బద్ధ్వా సేతుం మహోదధౌ
నిద్ర లేకుండా పట్టుదలతో నీ విమోచన కోసం నేను చేసిన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చాను. మహాసముద్రంపై వంతెన కట్టి దాటి వచ్చాను.
సమ్భ్రమశ్చ న కర్తవ్యో వర్తన్త్యా రావణాలయే। విభీషణవిధేయం హి లఙ్కైశ్వర్యమిదం కృతమ్
రావణుని ఇంట్లో ఉన్నప్పటికీ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. లంక రాజ్యం ఇప్పుడు విభీషణుని అధీనంలో ఉంది.
తదాశ్వసిహి విస్రబ్ధం స్వగృహే పరివర్తసే। అయం చాభ్యేతి సంహృష్టస్త్వద్దర్శనసముత్సుకః
కాబట్టి ధైర్యంగా ఉండు, స్వంత ఇంట్లో స్వేచ్ఛగా తిరుగు. రాముడు నీ దర్శనానికి ఉత్సాహంతో, ఆనందంగా వస్తున్నాడు.
ఏవముక్తా తు సా దేవీ సీతా శశినిభాననా। ప్రహర్షేణావరుద్ధా సా వ్యాహర్తుం న శశాక హ
అలా అనగానే చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే ముఖమున్న సీతాదేవి ఆనందంతో మునిగిపోయి, మాట చెప్పలేక మౌనంగా నిలిచింది.
తతోఽబ్రవీద్ధరివరః సీతామప్రతిజల్పతీమ్। కిం త్వం చిన్తయసే దేవి కిం చ మాం నాభిభాషసే
అప్పుడా వానరశ్రేష్ఠుడు సీతకు ఇలా ప్రశ్నించాడు: "దేవి! నువ్వేమి ఆలోచిస్తున్నావు? నాకు ఎందుకు మాట చెప్పడం లేదు?"
ఏవముక్తా హనుమతా సీతా ధర్మపథే స్థితా। అబ్రవీత్ పరమప్రీతా బాష్పగద్గదయా గిరా
హనుమంతుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ధర్మమార్గంలో నిలిచిన సీతా పరమానందంతో, కన్నీటి గొంతుతో ఇలా చెప్పింది.
ప్రియమేతదుపశ్రుత్య భర్తుర్విజయసంశ్రితమ్। ప్రహర్షవశమాపన్నా నిర్వాక్యాస్మి క్షణాన్తరమ్
నా భర్త విజయవంతమయ్యాడన్న శుభవార్త విని, ఆనందంలో మునిగి, కొంతసేపు మాటలు రాలేకపోయాను.
నహి పశ్యామి సదృశం చిన్తయన్తీ ప్లవంగమ। ఆఖ్యానకస్య భవతో దాతుం ప్రత్యభినన్దనమ్
ఓ వానరా! నువ్వు చెప్పిన ఈ కథకు ప్రతిఫలంగా నేను నీకు ఏమి ఇవ్వాలో ఇంకా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, సరైనదేదీ నాకు కనబడటం లేదు.
న హి పశ్యామి తత్ సౌమ్య పృథివ్యామపి వానర। సదృశం యత్ప్రియాఖ్యానే తవ దత్త్వా భవేత్ సుఖమ్
ఓ మృదువైనవాడా! నీ శుభవార్తకు ప్రతిగా ఇక్కడ భూమిపై నీకు తగినదేదీ ఇవ్వగలను అనిపించదు; అది నీకు ఆనందాన్ని కలిగించదు.
హిరణ్యం వా సువర్ణం వా రత్నాని వివిధాని చ। రాజ్యం వా త్రిషు లోకేషు ఏతన్నార్హతి భాషితమ్
బంగారం, వెండి, ఎన్నో రత్నాలు, మూడు లోకాలపై రాజ్యాధికారం—even ఇవన్నీ నువ్వు చెప్పిన ఈ మాటలకు సమానంగా ఉండవు.
ఏవముక్తస్తు వైదేహ్యా ప్రత్యువాచ ప్లవంగమః। ప్రగృహీతాఞ్జలిర్హర్షాత్ సీతాయాః ప్రముఖే స్థితః
వైదేహి ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ వానరుడు ఆనందంతో చేతులు జోడించి, సీతా సమక్షంలో నిలబడి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
భర్తుః ప్రియహితే యుక్తే భర్తుర్విజయకాంక్షిణి। స్నిగ్ధమేవంవిధం వాక్యం త్వమేవార్హస్యనిన్దితే
భర్తకు మేలు కోరుతూ, ఆయన విజయాన్ని ఆశిస్తూ ఉన్నవారికి, నీవు చెప్పినట్లయిన మధురమైన మాటలే తగినవి, నిందలేని సీతా!
తవైతద్ వచనం సౌమ్యే సారవత్ స్నిగ్ధమేవ చ। రత్నౌఘాద్ వివిధాచ్చాపి దేవరాజ్యాద్ విశిష్యతే
సౌమ్యా! నీ మాటలు మధురంగా, హృదయాన్ని తాకేలా ఉన్నాయి. ఇవి ఎన్నో రత్నాల కంటే, దేవతల రాజ్యాధికారానికంటే గొప్పవే.