తే రావణవధం దృష్ట్వా దేవగన్ధర్వదానవాః। జగ్ముః స్వైః స్వైర్విమానైస్తే కథయన్తః శుభాః కథాః
రావణుని వధను చూసిన దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు తమ తమ విమానాలలో సంతోషంగా, శుభమైన కథలు చెప్పుకుంటూ వెళ్లిపోయారు.
రావణస్య వధం ఘోరం రాఘవస్య పరాక్రమమ్। సుయుద్ధం వానరాణాం చ సుగ్రీవస్య చ మన్త్రితమ్
వారు రావణుని భయంకరమైన మరణాన్ని, రాఘవుని పరాక్రమాన్ని, వానరుల గొప్ప యుద్ధాన్ని, సుగ్రీవుని సలహాను మాట్లాడుకున్నారు.
అనురాగం చ వీర్యం చ మారుతేర్లక్ష్మణస్య చ। పతివ్రతాత్వం సీతాయా హనూమతి పరాక్రమమ్
వారు హనుమంతుడు, లక్ష్మణుని ప్రేమను, వీరత్వాన్ని, సీతాదేవి పతివ్రత ధర్మాన్ని, హనుమంతుని పరాక్రమాన్ని చెప్పుకున్నారు.
కథయన్తో మహాభాగా జగ్ముర్హృష్టా యథాగతమ్। రాఘవస్తు రథం దివ్యమిన్ద్రదత్తం శిఖిప్రభమ్
అలా మాట్లాడుకుంటూ, ఆ మహాత్ములు సంతోషంగా వచ్చిన దారిలోనే వెళ్లిపోయారు. అప్పటికి రాఘవుడు, ఇంద్రుడు ఇచ్చిన, నెమలి లాగా ప్రకాశించే దివ్య రథాన్ని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
అనుజ్ఞాప్య మహాబాహుర్మాతలిం ప్రత్యపూజయత్। రాఘవేణాభ్యనుజ్ఞాతో మాతలిః శక్రసారథిః
బలవంతుడైన రాఘవుడు మాతళిని అనుమతి తీసుకుని గౌరవంగా పలికాడు. ఇంద్రుని రథసారథి అయిన మాతళి, రాఘవుని అనుమతితో వెళ్లాడు.
దివ్యం తం రథమాస్థాయ దివమేవోత్పపాత హ। తస్మింస్తు దివమారూఢే సరథే రథినాం వరః
ఆ దివ్యరథాన్ని ఎక్కిన మాతళి, ఆకాశానికి ఎగిరిపోయాడు. రథసారథి ఆకాశానికి చేరుకున్న తర్వాత, రథసారథుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వాడు,
రాఘవః పరమప్రీతః సుగ్రీవం పరిషస్వజే। పరిష్వజ్య చ సుగ్రీవం లక్ష్మణేనాభివాదితః
రాఘవుడు పరమానందంతో సుగ్రీవుని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. సుగ్రీవుని ఆలింగనం చేసిన తర్వాత, లక్ష్మణుడు రాఘవుని నమస్కరించాడు.
పూజ్యమానో హరిగణైరాజగామ బలాలయమ్। అథోవాచ స కాకుత్స్థః సమీపపరివర్తినమ్
వానరసేనలు గౌరవిస్తూ, రాఘవుడు సైనికుల శిబిరానికి చేరుకున్నాడు. అప్పుడు కకుత్థ్స వంశజుడు దగ్గర ఉన్నవారితో ఇలా అన్నాడు.
సౌమిత్రిం సత్త్వసమ్పన్నం లక్ష్మణం దీప్తతేజసమ్। విభీషణమిమం సౌమ్య లఙ్కాయామభిషేచయ
ధైర్యవంతుడైన సౌమిత్రి, దీప్తమైన తేజస్సుతో ఉన్న లక్ష్మణా! ఈ విభీషణుడిని లంకలో రాజుగా అభిషేకించు.
అనురక్తం చ భక్తం చ తథా పూర్వోపకారిణమ్। ఏష మే పరమః కామో యదిమం రావణానుజమ్
ఇతడు నాకు ఎంతో అనురక్తుడూ, భక్తుడూ, మునుపు సహాయం చేసినవాడూ. రావణుని తమ్ముడైన ఇతడిని
లఙ్కాయాం సౌమ్య పశ్యేయమభిషిక్తం విభీషణమ్। ఏవముక్తస్తు సౌమిత్రీ రాఘవేణ మహాత్మనా
సౌమ్యా! లంకలో రాజుగా అభిషేకించబడిన విభీషణుడిని నేను చూడాలని నా పరమ కోరిక. మహాత్ముడైన రాఘవుడు ఇలా చెప్పగా,
తథేత్యుక్త్వా సుసంహృష్టః సౌవర్ణం ఘటమాదదే। తం ఘటం వానరేన్ద్రాణాం హస్తే దత్త్వా మనోజవాన్
అవును అని ఆనందంతో సమ్మతించిన సౌమిత్రి, బంగారు పాత్రను తీసుకున్నాడు. ఆ పాత్రను మనోజవుడైన హనుమంతుడు వానరాధిపతుల చేతిలో పెట్టాడు.
వ్యాదిదేశ మహాసత్త్వాన్ సముద్రసలిలం తదా। అతిశీఘ్రం తతో గత్వా వానరాస్తే మనోజవాః
అప్పుడు అతడు మహాశక్తివంతులైన వానరులను సముద్రపు నీరు తెమ్మని ఆదేశించాడు. వెంటనే ఆ వానరులు చాలా వేగంగా వెళ్లిపోయారు.
ఆగతాస్తు జలం గృహ్య సముద్రాద్ వానరోత్తమాః। తతస్త్వేకం ఘటం గృహ్య సంస్థాప్య పరమాసనే
వానరశ్రేష్ఠులు సముద్రం నుంచి నీరు తెచ్చి తిరిగి వచ్చారు. తరువాత ఒక పాత్రను తీసుకుని, అత్యున్నత ఆసనంపై ఉంచారు.
ఘటేన తేన సౌమిత్రిరభ్యషిఞ్చద్ విభీషణమ్। లఙ్కాయాం రక్షసాం మధ్యే రాజానం రామశాసనాత్
ఆ పాత్రతో సౌమిత్రి విభీషణుని లంకలో రాక్షసుల మధ్య రాముని ఆజ్ఞతో రాజుగా అభిషేకించాడు.
విధినా మన్త్రదృష్టేన సుహృద్గణసమావృతమ్। అభ్యషిఞ్చస్తదా సర్వే రాక్షసా వానరాస్తథా
మంత్రపూర్వకంగా, స్నేహితుల సమక్షంలో, ఆ సమయంలో రాక్షసులూ వానరులూ అందరూ విభీషణుని అభిషేకించారు.
ప్రహర్షమతులం గత్వా తుష్టువూ రామమేవ హి। తస్యామాత్యా జహృషిరే భక్తా యే చాస్య రాక్షసాః
అందరూ అపూర్వమైన ఆనందంతో రాముని మాత్రమే స్తుతించారు. అతని మంత్రి గణాలు, అతనికి భక్తులైన రాక్షసులు కూడా ఆనందించారు.
దృష్ట్వాభిషిక్తం లఙ్కాయాం రాక్షసేన్ద్రం విభీషణమ్। రాఘవః పరమాం ప్రీతిం జగామ సహలక్ష్మణః
లంకలో రాక్షసాధిపతిగా విభీషణుడు అభిషేకించబడిన దృశ్యాన్ని చూసి, రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కలిసి పరమానందాన్ని పొందాడు.
స తద్ రాజ్యం మహత్ ప్రాప్య రామదత్తం విభీషణః। సాన్త్వయిత్వా ప్రకృతయస్తతో రామముపాగమత్
రాముడు ఇచ్చిన ఆ మహారాజ్యాన్ని పొందిన విభీషణుడు, ప్రజలను ఓదార్చి, తరువాత రాముని వద్దకు వచ్చాడు.
దధ్యక్షతాన్ మోదకాంశ్చ లాజాః సుమనసస్తథా। ఆజహ్రురథ సంహృష్టాః పౌరాస్తస్మై నిశాచరాః
లంకనగర ప్రజలు, రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు, ఆనందంతో పెరుగు, అక్షతలు, మోదకాలు, పుష్పాలు తీసుకొచ్చారు.
స తాన్ గృహీత్వా దుర్ధర్షో రాఘవాయ న్యవేదయత్। మఙ్గల్యం మఙ్గలం సర్వం లక్ష్మణాయ చ వీర్యవాన్
విభీషణుడు వాటిని స్వీకరించి, ఆ శుభదాయకమైన సమస్త వస్తువులను రాఘవునికి, వీరుడైన లక్ష్మణునికీ సమర్పించాడు.
కృతకార్యం సమృద్ధార్థం దృష్ట్వా రామో విభీషణమ్। ప్రతిజగ్రాహ తత్ సర్వం తస్యైవ ప్రతికామ్యయా
తన కార్యాన్ని విజయవంతంగా పూర్తి చేసి, లక్ష్యాన్ని సాధించిన విభీషణుని చూసి, రాముడు అతని కోరిక మేరకు ఆ సమస్త కానుకలను స్వీకరించాడు.
తతః శైలోపమం వీరం ప్రాఞ్జలిం ప్రణతం స్థితమ్। ఉవాచేదం వచో రామో హనూమన్తం ప్లవఙ్గమమ్
ఆ సమయంలో కొండలా బలమైన వీరుడైన హనుమంతుడు చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తూ నిలబడి ఉండగా, రాముడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
అనుజ్ఞాప్య మహారాజమిమం సౌమ్య విభీషణమ్। ప్రవిశ్య నగరీం లఙ్కాం కౌశలం బ్రూహి మైథిలీమ్
సుముఖుడా, ఈ మహారాజైన విభీషణుడికి అనుమతి తీసుకుని, లంక నగరంలోకి వెళ్లి, మైతిలీ సీతకు నా శుభవార్తను చెప్పు.
వైదేహ్యై మాం చ కుశలం సుగ్రీవం చ సలక్ష్మణమ్। ఆచక్ష్వ వదతాం శ్రేష్ఠ రావణం చ హతం రణే
మాటలలో శ్రేష్ఠుడా, వైదేహికి నా, సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు అందరం క్షేమంగా ఉన్నామని, రణరంగంలో రావణుడు సంహరించబడ్డాడని తెలియజేయి.
ప్రియమేతదిహాఖ్యాహి వైదేహ్యాస్త్వం హరీశ్వర। ప్రతిగృహ్య తు సందేశముపావర్తితుమర్హసి
వానరుల అధిపతీ, ఈ శుభవార్తను వైదేహికి చెప్పి, నా సందేశాన్ని అందించి వెంటనే తిరిగి రావాలి.
thumb|త్రయోదశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రయోదశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
ఇది వంద పదమూడు వ సర్గ. వినండి.
ఇతి ప్రతిసమాదిష్టో హనూమాన్ మారుతాత్మజః। ప్రవివేశ పురీం లఙ్కాం పూజ్యమానో నిశాచరైః
అలా రాముని ఆజ్ఞను స్వీకరించిన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, రాక్షసులు గౌరవిస్తూ లంక నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
ప్రవిశ్య చ పురీం లఙ్కామనుజ్ఞాప్య విభీషణమ్। తతస్తేనాభ్యనుజ్ఞాతో హనూమాన్ వృక్షవాటికామ్
లంక నగరంలోకి వెళ్లి విభీషణుడికి అనుమతి తీసుకున్న హనుమంతుడు, అతని అనుమతితో వృక్షవాటికవైపు వెళ్లాడు.
సమ్ప్రవిశ్య యథాన్యాయం సీతాయా విదితో హరిః। దదర్శ మృజయా హీనాం సాతఙ్కాం రోహిణీమివ
అక్కడ సీతకు పరిచయమైన వానరుడు, సంతోషం లేకుండా, భయంతో ఉన్న సీతను, చంద్రుడు లేని రోహిణి నక్షత్రంలా చూసాడు.