దారుపాత్రాణి సర్వాణి అరణిం చోత్తరారణిమ్। దత్త్వా తు ముసలం చాన్యం యథాస్థానం విచక్రముః
అన్ని కలప పాత్రలను, పైకట్టను, క్రిందకట్టను, మరో ముసలాన్ని తగిన చోట ఉంచారు.
శాస్త్రదృష్టేన విధినా మహర్షివిహితేన చ। తత్ర మేధ్యం పశుం హత్వా రాక్షసేన్ద్రస్య రాక్షసాః
శాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా, మహర్షులు నిర్ణయించిన పద్ధతిలో, అక్కడ పవిత్రమైన పశువును బలి ఇచ్చారు.
పరిస్తరణికాం రాజ్ఞో ఘృతాక్తాం సమవేశయన్। గన్ధైర్మాల్యైరలంకృత్య రావణం దీనమానసాః
రాజు కోసం నెయ్యి పట్టిన పరుపును పరచి, మనసు బాధతో, రావణుడిని సుగంధాలు, పుష్పమాలలతో అలంకరించారు.
విభీషణసహాయాస్తే వస్త్రైశ్చ వివిధైరపి। లాజైరవకిరన్తి స్మ బాష్పపూర్ణముఖాస్తథా
విభీషణుడు తోడుగా ఉండగా, అందరూ కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖాలతో, వివిధ వస్త్రాలు, లాజలు చల్లారు.
స దదౌ పావకం తస్య విధియుక్తం విభీషణః। స్నాత్వా చైవార్ద్రవస్త్రేణ తిలాన్ దర్భవిమిశ్రితాన్
విభీషణుడు స్నానం చేసి, తడి వస్త్రం ధరించి, కర్మానుసారం అగ్నిని సమర్పించి, దర్భతో కలిపిన నువ్వులను సమర్పించాడు.
ఉదకేన చ సమ్మిశ్రాన్ ప్రదాయ విధిపూర్వకమ్। తాః స్త్రియోఽనునయామాస సాన్త్వయిత్వా పునః పునః
ఆ నువ్వులను నీటితో కలిపి, క్రమంగా సమర్పించి, ఆ స్త్రీలను మళ్లీ మళ్లీ ఓదార్చి, ధైర్యం చెప్పాడు.
గమ్యతామితి తాః సర్వా వివిశుర్నగరం తతః। ప్రవిష్టాసు పురీం స్త్రీషు రాక్షసేన్ద్రో విభీషణః। రామపార్శ్వముపాగమ్య సమతిష్ఠద్ వినీతవత్
అందరికీ పోవాలని చెప్పగా, ఆ స్త్రీలు నగరంలోకి వెళ్లారు. వారు లోపలికి వెళ్లిన తర్వాత, రాక్షసుల అధిపతి విభీషణుడు రాముని దగ్గరకు వచ్చి వినయంగా నిలబడ్డాడు.
రామోఽపి సహ సైన్యేన ససుగ్రీవః సలక్ష్మణః। హర్షం లేభే రిపుం హత్వా వృత్రం వజ్రధరో యథా
రాముడు, తన సైన్యంతో, సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు తోడుగా ఉండగా, శత్రువును సంహరించి, ఇంద్రుడు వృత్రాసురుని సంహరించినప్పుడు పొందిన ఆనందంలా, హర్షాన్ని పొందాడు.
తతో విముక్త్వా సశరం శరాసనం మహేన్ద్రదత్తం కవచం స తన్మహత్। విముచ్య రోషం రిపునిగ్రహాత్ తతో రామః స సౌమ్యత్వముపాగతోఽరిహా
తర్వాత, తన విల్లు, బాణాలు, మహేంద్రుడు ఇచ్చిన గొప్ప కవచాన్ని విడిచిపెట్టి, శత్రువును జయించిన కోపాన్ని వదిలి, రాముడు శాంతమైన స్వభావాన్ని తిరిగి పొందాడు.
thumb|ద్వాదశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ద్వాదశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో నూరందల పదకొండవ సర్గను వినండి.
తే రావణవధం దృష్ట్వా దేవగన్ధర్వదానవాః। జగ్ముః స్వైః స్వైర్విమానైస్తే కథయన్తః శుభాః కథాః
రావణుని వధను చూసిన దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు తమ తమ విమానాలలో సంతోషంగా, శుభమైన కథలు చెప్పుకుంటూ వెళ్లిపోయారు.
రావణస్య వధం ఘోరం రాఘవస్య పరాక్రమమ్। సుయుద్ధం వానరాణాం చ సుగ్రీవస్య చ మన్త్రితమ్
వారు రావణుని భయంకరమైన మరణాన్ని, రాఘవుని పరాక్రమాన్ని, వానరుల గొప్ప యుద్ధాన్ని, సుగ్రీవుని సలహాను మాట్లాడుకున్నారు.
అనురాగం చ వీర్యం చ మారుతేర్లక్ష్మణస్య చ। పతివ్రతాత్వం సీతాయా హనూమతి పరాక్రమమ్
వారు హనుమంతుడు, లక్ష్మణుని ప్రేమను, వీరత్వాన్ని, సీతాదేవి పతివ్రత ధర్మాన్ని, హనుమంతుని పరాక్రమాన్ని చెప్పుకున్నారు.
కథయన్తో మహాభాగా జగ్ముర్హృష్టా యథాగతమ్। రాఘవస్తు రథం దివ్యమిన్ద్రదత్తం శిఖిప్రభమ్
అలా మాట్లాడుకుంటూ, ఆ మహాత్ములు సంతోషంగా వచ్చిన దారిలోనే వెళ్లిపోయారు. అప్పటికి రాఘవుడు, ఇంద్రుడు ఇచ్చిన, నెమలి లాగా ప్రకాశించే దివ్య రథాన్ని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
అనుజ్ఞాప్య మహాబాహుర్మాతలిం ప్రత్యపూజయత్। రాఘవేణాభ్యనుజ్ఞాతో మాతలిః శక్రసారథిః
బలవంతుడైన రాఘవుడు మాతళిని అనుమతి తీసుకుని గౌరవంగా పలికాడు. ఇంద్రుని రథసారథి అయిన మాతళి, రాఘవుని అనుమతితో వెళ్లాడు.
దివ్యం తం రథమాస్థాయ దివమేవోత్పపాత హ। తస్మింస్తు దివమారూఢే సరథే రథినాం వరః
ఆ దివ్యరథాన్ని ఎక్కిన మాతళి, ఆకాశానికి ఎగిరిపోయాడు. రథసారథి ఆకాశానికి చేరుకున్న తర్వాత, రథసారథుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వాడు,
రాఘవః పరమప్రీతః సుగ్రీవం పరిషస్వజే। పరిష్వజ్య చ సుగ్రీవం లక్ష్మణేనాభివాదితః
రాఘవుడు పరమానందంతో సుగ్రీవుని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. సుగ్రీవుని ఆలింగనం చేసిన తర్వాత, లక్ష్మణుడు రాఘవుని నమస్కరించాడు.
పూజ్యమానో హరిగణైరాజగామ బలాలయమ్। అథోవాచ స కాకుత్స్థః సమీపపరివర్తినమ్
వానరసేనలు గౌరవిస్తూ, రాఘవుడు సైనికుల శిబిరానికి చేరుకున్నాడు. అప్పుడు కకుత్థ్స వంశజుడు దగ్గర ఉన్నవారితో ఇలా అన్నాడు.
సౌమిత్రిం సత్త్వసమ్పన్నం లక్ష్మణం దీప్తతేజసమ్। విభీషణమిమం సౌమ్య లఙ్కాయామభిషేచయ
ధైర్యవంతుడైన సౌమిత్రి, దీప్తమైన తేజస్సుతో ఉన్న లక్ష్మణా! ఈ విభీషణుడిని లంకలో రాజుగా అభిషేకించు.
అనురక్తం చ భక్తం చ తథా పూర్వోపకారిణమ్। ఏష మే పరమః కామో యదిమం రావణానుజమ్
ఇతడు నాకు ఎంతో అనురక్తుడూ, భక్తుడూ, మునుపు సహాయం చేసినవాడూ. రావణుని తమ్ముడైన ఇతడిని
లఙ్కాయాం సౌమ్య పశ్యేయమభిషిక్తం విభీషణమ్। ఏవముక్తస్తు సౌమిత్రీ రాఘవేణ మహాత్మనా
సౌమ్యా! లంకలో రాజుగా అభిషేకించబడిన విభీషణుడిని నేను చూడాలని నా పరమ కోరిక. మహాత్ముడైన రాఘవుడు ఇలా చెప్పగా,
తథేత్యుక్త్వా సుసంహృష్టః సౌవర్ణం ఘటమాదదే। తం ఘటం వానరేన్ద్రాణాం హస్తే దత్త్వా మనోజవాన్
అవును అని ఆనందంతో సమ్మతించిన సౌమిత్రి, బంగారు పాత్రను తీసుకున్నాడు. ఆ పాత్రను మనోజవుడైన హనుమంతుడు వానరాధిపతుల చేతిలో పెట్టాడు.
వ్యాదిదేశ మహాసత్త్వాన్ సముద్రసలిలం తదా। అతిశీఘ్రం తతో గత్వా వానరాస్తే మనోజవాః
అప్పుడు అతడు మహాశక్తివంతులైన వానరులను సముద్రపు నీరు తెమ్మని ఆదేశించాడు. వెంటనే ఆ వానరులు చాలా వేగంగా వెళ్లిపోయారు.
ఆగతాస్తు జలం గృహ్య సముద్రాద్ వానరోత్తమాః। తతస్త్వేకం ఘటం గృహ్య సంస్థాప్య పరమాసనే
వానరశ్రేష్ఠులు సముద్రం నుంచి నీరు తెచ్చి తిరిగి వచ్చారు. తరువాత ఒక పాత్రను తీసుకుని, అత్యున్నత ఆసనంపై ఉంచారు.
ఘటేన తేన సౌమిత్రిరభ్యషిఞ్చద్ విభీషణమ్। లఙ్కాయాం రక్షసాం మధ్యే రాజానం రామశాసనాత్
ఆ పాత్రతో సౌమిత్రి విభీషణుని లంకలో రాక్షసుల మధ్య రాముని ఆజ్ఞతో రాజుగా అభిషేకించాడు.
విధినా మన్త్రదృష్టేన సుహృద్గణసమావృతమ్। అభ్యషిఞ్చస్తదా సర్వే రాక్షసా వానరాస్తథా
మంత్రపూర్వకంగా, స్నేహితుల సమక్షంలో, ఆ సమయంలో రాక్షసులూ వానరులూ అందరూ విభీషణుని అభిషేకించారు.
ప్రహర్షమతులం గత్వా తుష్టువూ రామమేవ హి। తస్యామాత్యా జహృషిరే భక్తా యే చాస్య రాక్షసాః
అందరూ అపూర్వమైన ఆనందంతో రాముని మాత్రమే స్తుతించారు. అతని మంత్రి గణాలు, అతనికి భక్తులైన రాక్షసులు కూడా ఆనందించారు.
దృష్ట్వాభిషిక్తం లఙ్కాయాం రాక్షసేన్ద్రం విభీషణమ్। రాఘవః పరమాం ప్రీతిం జగామ సహలక్ష్మణః
లంకలో రాక్షసాధిపతిగా విభీషణుడు అభిషేకించబడిన దృశ్యాన్ని చూసి, రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కలిసి పరమానందాన్ని పొందాడు.
స తద్ రాజ్యం మహత్ ప్రాప్య రామదత్తం విభీషణః। సాన్త్వయిత్వా ప్రకృతయస్తతో రామముపాగమత్
రాముడు ఇచ్చిన ఆ మహారాజ్యాన్ని పొందిన విభీషణుడు, ప్రజలను ఓదార్చి, తరువాత రాముని వద్దకు వచ్చాడు.
దధ్యక్షతాన్ మోదకాంశ్చ లాజాః సుమనసస్తథా। ఆజహ్రురథ సంహృష్టాః పౌరాస్తస్మై నిశాచరాః
లంకనగర ప్రజలు, రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు, ఆనందంతో పెరుగు, అక్షతలు, మోదకాలు, పుష్పాలు తీసుకొచ్చారు.