తథా చన్దనకాష్ఠాని కాష్ఠాని వివిధాని చ। అగరూణి సుగన్ధీని గన్ధాంశ్చ సురభీంస్తథా
అలాగే, సాందలపు కలప, ఇతర రకాల కలపలు, అగరు వంటి సువాసన కలిగిన పదార్థాలు కూడా తీసుకొచ్చాడు.
మణిముక్తాప్రవాలాని నిర్యాపయతి రాక్షసః। ఆజగామ ముహూర్తేన రాక్షసైః పరివారితః
రాక్షసుడు మణులు, ముత్యాలు, పగడాలు తీసుకొచ్చాడు; కొంతసేపటిలోనే ఇతర రాక్షసులతో కలిసి అక్కడికి చేరాడు.
తతో మాల్యవతా సార్ధం క్రియామేవ చకార సః। సౌవర్ణీం శిబికాం దివ్యామారోప్య క్షౌమవాససమ్
తర్వాత మాల్యవంతుడు తోడుగా ఉండగా, దివ్యమైన బంగారు శయనంపై, మంచి వస్త్రాలు కప్పి, రావణుని అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు.
రావణం రాక్షసాధీశమశ్రువర్ణముఖా ద్విజాః। తూర్యఘోషైశ్చ వివిధైః స్తువద్భిశ్చాభినన్దితమ్
రాక్షసాధీశుడైన రావణునికి, కన్నీటి రేఖలు ముద్దుకున్న ముఖాలతో ద్విజులు, వాద్యాలతో, స్తుతులతో ఘనంగా గౌరవం చేశారు.
పతాకాభిశ్చ చిత్రాభిః సుమనోభిశ్చ చిత్రితామ్। ఉత్క్షిప్య శిబికాం తాం తు విభీషణపురోగమాః
విభీషణుడు ముందుండి, రంగురంగుల జెండాలు, పుష్పమాలలతో అలంకరించిన ఆ శయనాన్ని ఎత్తిపట్టారు.
దక్షిణాభిముఖాః సర్వే గృహ్య కాష్ఠాని భేజిరే। అగ్నయో దీప్యమానాస్తే తదాధ్వర్యుసమీరితాః
అందరూ దక్షిణ దిశ వైపు తిరిగి, కలపను తీసుకుని, తగినంతగా పగలగొట్టారు; యాజకులు వెలిగించిన అగ్నులు అప్పుడు ప్రకాశంగా మండాయి.
పృష్ఠతోఽనుయయుస్తాని ప్లవమానాని సర్వతః। రావణం ప్రయతే దేశే స్థాప్య తే భృశదుఃఖితాః
అందరూ కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, రావణుడిని పవిత్రమైన చోట ఉంచి, వెనక నుంచి అనుసరించారు.
చితాం చన్దనకాష్ఠైశ్చ పద్మకోశీరచన్దనైః। బ్రాహ్మ్యా సంవర్తయామాసూ రాఙ్కవాస్తరణావృతామ్
వారు సాందలపు దుంగలు, తామర కాండాలు, సాందలపు పూతతో చితిని నిర్మించి, బ్రాహ్మణ వస్త్రంతో, బెరడు పరుపుతో కప్పారు.
ప్రచక్రూ రాక్షసేన్ద్రస్య పితృమేధమనుత్తమమ్। వేదిం చ దక్షిణాప్రాచీం యథాస్థానం చ పావకమ్
రాక్షసుల రాజు కోసం ఉత్తమమైన పితృకర్మను నిర్వహించి, వేదికను దక్షిణాపూర్వ దిశలో ఏర్పాటుచేసి, అగ్నిని తగిన చోట ఉంచారు.
పృషదాజ్యేన సమ్పూర్ణం స్రువం స్కన్ధే ప్రచిక్షిపుః। పాదయోః శకటం ప్రాపురూర్వోశ్చోలూఖలం తదా
స్పష్టంగా నెయ్యితో నిండిన పళ్లెంను భుజంపై ఉంచి, కాళ్ల దగ్గర బండిని, తొడల దగ్గర ఊరికట్టను ఉంచారు.
దారుపాత్రాణి సర్వాణి అరణిం చోత్తరారణిమ్। దత్త్వా తు ముసలం చాన్యం యథాస్థానం విచక్రముః
అన్ని కలప పాత్రలను, పైకట్టను, క్రిందకట్టను, మరో ముసలాన్ని తగిన చోట ఉంచారు.
శాస్త్రదృష్టేన విధినా మహర్షివిహితేన చ। తత్ర మేధ్యం పశుం హత్వా రాక్షసేన్ద్రస్య రాక్షసాః
శాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా, మహర్షులు నిర్ణయించిన పద్ధతిలో, అక్కడ పవిత్రమైన పశువును బలి ఇచ్చారు.
పరిస్తరణికాం రాజ్ఞో ఘృతాక్తాం సమవేశయన్। గన్ధైర్మాల్యైరలంకృత్య రావణం దీనమానసాః
రాజు కోసం నెయ్యి పట్టిన పరుపును పరచి, మనసు బాధతో, రావణుడిని సుగంధాలు, పుష్పమాలలతో అలంకరించారు.
విభీషణసహాయాస్తే వస్త్రైశ్చ వివిధైరపి। లాజైరవకిరన్తి స్మ బాష్పపూర్ణముఖాస్తథా
విభీషణుడు తోడుగా ఉండగా, అందరూ కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖాలతో, వివిధ వస్త్రాలు, లాజలు చల్లారు.
స దదౌ పావకం తస్య విధియుక్తం విభీషణః। స్నాత్వా చైవార్ద్రవస్త్రేణ తిలాన్ దర్భవిమిశ్రితాన్
విభీషణుడు స్నానం చేసి, తడి వస్త్రం ధరించి, కర్మానుసారం అగ్నిని సమర్పించి, దర్భతో కలిపిన నువ్వులను సమర్పించాడు.
ఉదకేన చ సమ్మిశ్రాన్ ప్రదాయ విధిపూర్వకమ్। తాః స్త్రియోఽనునయామాస సాన్త్వయిత్వా పునః పునః
ఆ నువ్వులను నీటితో కలిపి, క్రమంగా సమర్పించి, ఆ స్త్రీలను మళ్లీ మళ్లీ ఓదార్చి, ధైర్యం చెప్పాడు.
గమ్యతామితి తాః సర్వా వివిశుర్నగరం తతః। ప్రవిష్టాసు పురీం స్త్రీషు రాక్షసేన్ద్రో విభీషణః। రామపార్శ్వముపాగమ్య సమతిష్ఠద్ వినీతవత్
అందరికీ పోవాలని చెప్పగా, ఆ స్త్రీలు నగరంలోకి వెళ్లారు. వారు లోపలికి వెళ్లిన తర్వాత, రాక్షసుల అధిపతి విభీషణుడు రాముని దగ్గరకు వచ్చి వినయంగా నిలబడ్డాడు.
రామోఽపి సహ సైన్యేన ససుగ్రీవః సలక్ష్మణః। హర్షం లేభే రిపుం హత్వా వృత్రం వజ్రధరో యథా
రాముడు, తన సైన్యంతో, సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు తోడుగా ఉండగా, శత్రువును సంహరించి, ఇంద్రుడు వృత్రాసురుని సంహరించినప్పుడు పొందిన ఆనందంలా, హర్షాన్ని పొందాడు.
తతో విముక్త్వా సశరం శరాసనం మహేన్ద్రదత్తం కవచం స తన్మహత్। విముచ్య రోషం రిపునిగ్రహాత్ తతో రామః స సౌమ్యత్వముపాగతోఽరిహా
తర్వాత, తన విల్లు, బాణాలు, మహేంద్రుడు ఇచ్చిన గొప్ప కవచాన్ని విడిచిపెట్టి, శత్రువును జయించిన కోపాన్ని వదిలి, రాముడు శాంతమైన స్వభావాన్ని తిరిగి పొందాడు.
thumb|ద్వాదశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ద్వాదశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో నూరందల పదకొండవ సర్గను వినండి.
తే రావణవధం దృష్ట్వా దేవగన్ధర్వదానవాః। జగ్ముః స్వైః స్వైర్విమానైస్తే కథయన్తః శుభాః కథాః
రావణుని వధను చూసిన దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు తమ తమ విమానాలలో సంతోషంగా, శుభమైన కథలు చెప్పుకుంటూ వెళ్లిపోయారు.
రావణస్య వధం ఘోరం రాఘవస్య పరాక్రమమ్। సుయుద్ధం వానరాణాం చ సుగ్రీవస్య చ మన్త్రితమ్
వారు రావణుని భయంకరమైన మరణాన్ని, రాఘవుని పరాక్రమాన్ని, వానరుల గొప్ప యుద్ధాన్ని, సుగ్రీవుని సలహాను మాట్లాడుకున్నారు.
అనురాగం చ వీర్యం చ మారుతేర్లక్ష్మణస్య చ। పతివ్రతాత్వం సీతాయా హనూమతి పరాక్రమమ్
వారు హనుమంతుడు, లక్ష్మణుని ప్రేమను, వీరత్వాన్ని, సీతాదేవి పతివ్రత ధర్మాన్ని, హనుమంతుని పరాక్రమాన్ని చెప్పుకున్నారు.
కథయన్తో మహాభాగా జగ్ముర్హృష్టా యథాగతమ్। రాఘవస్తు రథం దివ్యమిన్ద్రదత్తం శిఖిప్రభమ్
అలా మాట్లాడుకుంటూ, ఆ మహాత్ములు సంతోషంగా వచ్చిన దారిలోనే వెళ్లిపోయారు. అప్పటికి రాఘవుడు, ఇంద్రుడు ఇచ్చిన, నెమలి లాగా ప్రకాశించే దివ్య రథాన్ని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
అనుజ్ఞాప్య మహాబాహుర్మాతలిం ప్రత్యపూజయత్। రాఘవేణాభ్యనుజ్ఞాతో మాతలిః శక్రసారథిః
బలవంతుడైన రాఘవుడు మాతళిని అనుమతి తీసుకుని గౌరవంగా పలికాడు. ఇంద్రుని రథసారథి అయిన మాతళి, రాఘవుని అనుమతితో వెళ్లాడు.
దివ్యం తం రథమాస్థాయ దివమేవోత్పపాత హ। తస్మింస్తు దివమారూఢే సరథే రథినాం వరః
ఆ దివ్యరథాన్ని ఎక్కిన మాతళి, ఆకాశానికి ఎగిరిపోయాడు. రథసారథి ఆకాశానికి చేరుకున్న తర్వాత, రథసారథుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వాడు,
రాఘవః పరమప్రీతః సుగ్రీవం పరిషస్వజే। పరిష్వజ్య చ సుగ్రీవం లక్ష్మణేనాభివాదితః
రాఘవుడు పరమానందంతో సుగ్రీవుని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. సుగ్రీవుని ఆలింగనం చేసిన తర్వాత, లక్ష్మణుడు రాఘవుని నమస్కరించాడు.
పూజ్యమానో హరిగణైరాజగామ బలాలయమ్। అథోవాచ స కాకుత్స్థః సమీపపరివర్తినమ్
వానరసేనలు గౌరవిస్తూ, రాఘవుడు సైనికుల శిబిరానికి చేరుకున్నాడు. అప్పుడు కకుత్థ్స వంశజుడు దగ్గర ఉన్నవారితో ఇలా అన్నాడు.
సౌమిత్రిం సత్త్వసమ్పన్నం లక్ష్మణం దీప్తతేజసమ్। విభీషణమిమం సౌమ్య లఙ్కాయామభిషేచయ
ధైర్యవంతుడైన సౌమిత్రి, దీప్తమైన తేజస్సుతో ఉన్న లక్ష్మణా! ఈ విభీషణుడిని లంకలో రాజుగా అభిషేకించు.
అనురక్తం చ భక్తం చ తథా పూర్వోపకారిణమ్। ఏష మే పరమః కామో యదిమం రావణానుజమ్
ఇతడు నాకు ఎంతో అనురక్తుడూ, భక్తుడూ, మునుపు సహాయం చేసినవాడూ. రావణుని తమ్ముడైన ఇతడిని