త్వయా పునర్నృశంసేన సీతాం సంరున్ధతా బలాత్। రాక్షసా వయమాత్మా చ త్రయం తుల్యం నిపాతితమ్
కానీ నీవు క్రూరంగా బలవంతంగా సీతను నిర్బంధించడంతో, రాక్షసులు, మేము, నీవు — మూడూ సమానంగా నాశనం అయ్యాం.
న కామకారః కామం వా తవ రాక్షసపుంగవ। దైవం చేష్టయతే సర్వం హతం దైవేన హన్యతే
ఓ రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడా! నీకు ఇష్టం, ఇష్టసాధన ఏదీ లేదు; అన్నీ దైవమే నడిపిస్తుంది — నాశనం అయినది దైవం చేతే అయింది.
వానరాణాం వినాశోఽయం రాక్షసానాం చ తే రణే। తవ చైవ మహాబాహో దైవయోగాదుపాగతః
వానరులూ, రాక్షసులూ యుద్ధంలో నాశనం కావడమూ, నీదీ మహాబాహువా, ఇదంతా దైవయోగానే సంభవించింది.
నైవార్థేన చ కామేన విక్రమేణ న చాజ్ఞయా। శక్యా దైవగతిర్లోకే నివర్తయితుముద్యతా
ధనం వల్లా, కోరిక వల్లా, పరాక్రమం వల్లా, ఆజ్ఞ వల్లా — ఒకసారి ప్రారంభమైన దైవగతి ఈ లోకంలో ఎవ్వరూ ఆపలేరు.
విలేపురేవం దీనాస్తా రాక్షసాధిపయోషితః। కురర్య ఇవ దుఃఖార్తా బాష్పపర్యాకులేక్షణాః
ఇలా ఆ రాక్షసాధిపతికి భార్యలు, దుఃఖంతో, కన్నీళ్లతో కళ్లు మసకబార్చుకుని, బాధతో ఉన్న గుడ్లగూబల్లా విలపించాయి.
thumb|ఏకాదశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ఏకాదశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూరొకటవ సర్గను వినండి.
తాసాం విలపమానానాం తదా రాక్షసయోషితామ్। జ్యేష్ఠపత్నీ ప్రియా దీనా భర్తారం సముదైక్షత
ఆ రాక్షసస్త్రీలు ఏడుస్తుండగా, పెద్దదైన ప్రియమైన భార్య, దుఃఖంతో భర్తవైపు చూచింది.
దశగ్రీవం హతం దృష్ట్వా రామేణాచిన్త్యకర్మణా। పతిం మన్దోదరీ తత్ర కృపణా పర్యదేవయత్
దశగ్రీవుడు రాముని చేతిలో పడిపోయిన దాన్ని చూసి, మందోదరి అక్కడ తన భర్తను దుఃఖంతో విలపించింది.
నను నామ మహాబాహో తవ వైశ్రవణానుజ। క్రుద్ధస్య ప్రముఖే స్థాతుం త్రస్యత్యపి పురందరః
ఓ మహాబాహువంతుడా, వైశ్రవణుని తమ్ముడవైన నీవు కోపంతో ఎదురు నిలిచినప్పుడు, ఇంద్రుడికూడా వణికిపోతాడు.
ఋషయశ్చ మహాన్తోఽపి గన్ధర్వాశ్చ యశస్వినః। నను నామ తవోద్వేగాచ్చారణాశ్చ దిశో గతాః
నీ కోపానికి భయపడి, గొప్ప ఋషులు, ప్రసిద్ధిగాంచిన గంధర్వులు, ఆకాశగాములు అందరూ దిక్కులకెళ్లిపోయారు.
స త్వం మానుషమాత్రేణ రామేణ యుధి నిర్జితః। న వ్యపత్రపసే రాజన్ కిమిదం రాక్షసేశ్వర
అయితే, ఓ రాజా, నీవు మానవుడైన రామచంద్రునిచేత యుద్ధంలో ఓడిపోయావు. దీనిపై నీకు సిగ్గు అనిపించదా, రాక్షసాధిపతీ?
కథం త్రైలోక్యమాక్రమ్య శ్రియా వీర్యేణ చాన్వితమ్। అవిషహ్యం జఘాన త్వాం మానుషో వనగోచరః
మూడు లోకాలను జయించి, వైభవంతో, పరాక్రమంతో నిండిన నీవు, అడవిలో నివసించే మానవునిచేత ఎలా సంహరించబడ్డావు?
మానుషాణామవిషయే చరతః కామరూపిణః। వినాశస్తవ రామేణ సంయుగే నోపపద్యతే
మానవులకు అందని చోట స్వేచ్ఛగా సంచరించే నీవు, రామునిచేత యుద్ధంలో నశించడమంటే ఊహించదగినది కాదు.
న చైతత్ కర్మ రామస్య శ్రద్దధామి చమూముఖే। సర్వతః సముపేతస్య తవ తేనాభిమర్షణమ్
రాముడు చుట్టూ శత్రువులతో నిండినప్పుడు, నిన్ను సంహరించాడన్న ఈ కార్యాన్ని నేను నమ్మలేను.
అథవా రామరూపేణ కృతాన్తః స్వయమాగతః। మాయాం తవ వినాశాయ విధాయాప్రతితర్కితామ్
లేదా, రాముని రూపంలో మరణదేవుడే వచ్చి, నీ వినాశనానికి ఎవ్వరూ ఊహించని మాయను సృష్టించాడేమో.
అథవా వాసవేన త్వం ధర్షితోఽసి మహాబల। వాసవస్య తు కా శక్తిస్త్వాం ద్రష్టుమపి సంయుగే
లేదా, ఓ మహాబలుడా, వాసవుడిచేత నీవు జయించబడ్డావేమో. కాని యుద్ధంలో నిన్ను చూడటానికి కూడా వాసవుడికి శక్తి ఉందా?
మహాబలం మహావీర్యం దేవశత్రుం మహౌజసమ్। వ్యక్తమేష మహాయోగీ పరమాత్మా సనాతనః
ఈయన గొప్ప బలంతో, మహాపరాక్రమంతో, దేవతలకు శత్రువుగా, అపార తేజస్సుతో ఉన్నవాడు. స్పష్టంగా, ఈయన మహాయోగి, పరమాత్మ, శాశ్వత స్వరూపుడు.
అనాదిమధ్యనిధనో మహతః పరమో మహాన్। తమసః పరమో ధాతా శఙ్ఖచక్రగదాధరః
ఈయనకు ఆదికూడా లేదు, మధ్యమూ లేదు, అంతమూ లేదు. మహోన్నతుడై, అంధకారానికి అతీతుడై, సృష్టికర్తగా, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించినవాడు.
శ్రీవత్సవక్షా నిత్యశ్రీరజయ్యః శాశ్వతో ధ్రువః। మానుషం రూపమాస్థాయ విష్ణుః సత్యపరాక్రమః
శ్రీవత్సముద్రిక chestపై, ఎప్పుడూ ఐశ్వర్యవంతుడై, ఎవ్వరూ జయించలేనివాడై, శాశ్వతుడై, స్థిరుడై, నిజమైన పరాక్రమంతో కూడిన విష్ణువు మానవ రూపాన్ని ధరించాడు.
సర్వైః పరివృతో దేవైర్వానరత్వముపాగతైః। సర్వలోకేశ్వరః శ్రీమాఁల్లోకానాం హితకామ్యయా
అన్ని లోకాల దేవతలు వానరరూపంలో చేరి, లోకాల క్షేమాన్ని కోరుతూ, శ్రీమంతుడైన లోకనాధుడు చుట్టూ ఉన్నారు.
స రాక్షసపరీవారం దేవశత్రుం భయావహమ్। ఇన్ద్రియాణి పురా జిత్వా జితం త్రిభువనం త్వయా
ఇతడు తన ఇంద్రియాలను ముందే జయించాడు. నీవు మూడు లోకాలను జయించినప్పటికీ, రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి, దేవతలకు భయంకరమైన శత్రువుని ఎదుర్కొన్నాడు.
స్మరద్భిరివ తద్ వైరమిన్ద్రియైరేవ నిర్జితః। యదైవ హి జనస్థానే రాక్షసైర్బహుభిర్వృతః
ఎలా మనిషి తన ఇంద్రియాలను గుర్తు చేసుకుని వాటివల్ల శత్రుత్వాన్ని జయించగలడో, అలాగే జనస్థానంలో అనేక రాక్షసులతో ఉన్నప్పుడు నీవు ఓడిపోయావు.
ఖరస్తు నిహతో భ్రాతా తదా రామో న మానుషః। యదైవ నగరీం లఙ్కాం దుష్ప్రవేశాం సురైరపి
ఖరుడు, నీ తమ్ముడు, రామునిచేత సంహరించబడినప్పుడు, అప్పుడే రాముడు మానవుడు కాడు. హనుమంతుడు దేవతలకు కూడా దుర్గమమైన లంక నగరంలో ప్రవేశించినప్పుడు,
ప్రవిష్టో హనుమాన్ వీర్యాత్ తదైవ వ్యథితా వయమ్। క్రియతామవిరోధశ్చ రాఘవేణేతి యన్మయా
హనుమంతుడు తన వీర్యంతో లంకలోకి ప్రవేశించిన వెంటనే మేమంతా భయంతో వణికిపోయాము. అప్పుడే నేనే 'రాఘవునితో విరోధం వద్దు' అని చెప్పాను.
ఉచ్యమానో న గృహ్ణాసి తస్యేయం వ్యుష్టిరాగతా। అకస్మాచ్చాభికామోఽసి సీతాం రాక్షసపుఙ్గవ
నేను చెప్పినా నీవు వినలేదు. ఇప్పుడు ఈ విపత్తు నిన్ను చేరింది. రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు అకస్మాత్తుగా సీతాదేవిని కోరుకున్నావు.
ఐశ్వర్యస్య వినాశాయ దేహస్య స్వజనస్య చ। అరున్ధత్యా విశిష్టాం తాం రోహిణ్యాశ్చాపి దుర్మతే
నీ ఐశ్వర్యం, శరీరం, బంధువుల నాశనానికి, అరుంధతిని, రోహిణిని మించిపోయిన ఆ సీతాదేవిని, ఓ మూర్ఖుడా, నీవు ఆశించావు.
సీతాం ధర్షయతా మాన్యాం త్వయా హ్యసదృశం కృతమ్। వసుధాయా హి వసుధాం శ్రియాః శ్రీం భర్తృవత్సలామ్
నీవు గౌరవనీయమైన సీతను అవమానించడంతో నీకు తగినట్లు కాకుండా ప్రవర్తించావు. ఆమె స్త్రీలలో భూమిలా, ఐశ్వర్యాలలో ఐశ్వర్యంలా, భర్తను ఎంతో ప్రేమించేవాడవంటిది.
సీతాం సర్వానవద్యాఙ్గీమరణ్యే విజనే శుభామ్। ఆనయిత్వా తు తాం దీనాం ఛద్మనాఽఽత్మస్వదూషణమ్
అరణ్యంలో ఒంటరిగా ఉన్న, అందమైన, ఎలాంటి లోపమూ లేని ఆ దయనీయమైన సీతను మోసంతో తీసుకువచ్చి, నీవే నీకు నువ్వు అపవిత్రత తెచ్చుకున్నావు.
అప్రాప్య తం చైవ కామం మైథిలీసంగమే కృతమ్। పతివ్రతాయాస్తపసా నూనం దగ్ధోఽసి మే ప్రభో
మైథిలిని కలవాలన్న నీ కోరిక నెరవేరకపోయింది. భర్తను భక్తిగా సేవించే ఆమె చేసిన తపస్సు వల్ల నీవు కాలిపోయావు, ప్రభూ.
తదైవ యన్న దగ్ధస్త్వం ధర్షయంస్తనుమధ్యమామ్। దేవా బిభ్యతి తే సర్వే సేన్ద్రాః సాగ్నిపురోగమాః
ఆ సన్నని నడుము కలిగిన సీతను అవమానించినప్పుడు వెంటనే నీవు కాలిపోలేదు. ఎందుకంటే ఇంద్రుడు, అగ్ని మొదలైన దేవతలందరూ నిన్ను భయపడ్డారు.