గుణా బహువిధాః ప్రాప్తాస్తవ సందర్శనాన్మయా। విస్తరేణ చ వై బ్రహ్మన్ కీర్త్యమానం మహత్తపః
'మీ దర్శనంతో నాకు ఎన్నో రకాల గుణాలు లభించాయి. బ్రాహ్మణా, మీ గొప్ప తపస్సు గురించి విస్తరంగా ప్రశంసలు వినిపించాయి.'
శ్రుతం మయా మహాతేజో రామేణ చ మహాత్మనా। సదస్యైః ప్రాప్య చ సదః శ్రుతాస్తే బహవో గుణాః
'మహాతేజస్వీ, రాముడి నుండి, సభలోని వారినుండి, సభలో ప్రవేశించిన తర్వాత కూడా మీ అనేక గుణాలు నేను విన్నాను.'
అప్రమేయం తపస్తుభ్యమప్రమేయం చ తే బలమ్। అప్రమేయా గుణాశ్చైవ నిత్యం తే కుశికాత్మజ
'కుశికుని కుమారుడా, మీ తపస్సు అపరిమితమైనది, మీ బలం అపరిమితమైనది, మీ గుణాలు ఎప్పటికీ అపరిమితమైనవే.'
తృప్తిరాశ్చర్యభూతానాం కథానాం నాస్తి మే విభో। కర్మకాలో మునిశ్రేష్ఠ లమ్బతే రవిమణ్డలమ్
'ఈ అద్భుతమైన కథలు వింటూ నాకు తృప్తి ఎప్పటికీ తీరదు ప్రభూ. కానీ మునిశ్రేష్ఠుడా, సూర్యుడు తన వలయానికి చేరుకుంటున్నందున కర్తవ్య సమయం దగ్గరపడుతోంది.'
శ్వః ప్రభాతే మహాతేజో ద్రష్టుమర్హసి మాం పునః। స్వాగతం జపతాం శ్రేష్ఠ మామనుజ్ఞాతుమర్హసి
'మహాతేజస్వీ, రేపు ఉదయం మళ్లీ నన్ను దర్శించాలి. జపమునులలో శ్రేష్ఠుడా, మీరు స్వాగతం, దయచేసి నాకు అనుమతి ఇవ్వండి.'
ఏవముక్తో మునివరః ప్రశస్య పురుషర్షభమ్। విససర్జాశు జనకం ప్రీతం ప్రీతమనాస్తదా
అలా అన్న తర్వాత, మునిశ్రేష్ఠుడు ఆ పురుషోత్తముని ప్రశంసించి, సంతోషంగా ఉన్న జనకుని వెంటనే అనుమతిచ్చాడు.
ఏవముక్త్వా మునిశ్రేష్ఠం వైదేహో మిథిలాధిపః। ప్రదక్షిణం చకారాశు సోపాధ్యాయః సబాన్ధవః
అలా మునిశ్రేష్ఠుడితో మాట్లాడిన తరువాత, మిథిలా అధిపతి వైదేహుడు ఉపాధ్యాయులు, బంధువులతో కలిసి అతన్ని ప్రదక్షిణగా చేసాడు.
విశ్వామిత్రోఽపి ధర్మాత్మా సహరామః సలక్ష్మణః। స్వవాసమభిచక్రామ పూజ్యమానో మహాత్మభిః
ధర్మాత్ముడైన విశ్వామిత్రుడు, రాముడు, లక్ష్మణుడితో కలిసి, మహాత్ములందరిచే గౌరవింపబడుతూ తన నివాసానికి వెళ్లాడు.
thumb|షట్షష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే షట్షష్ఠితమః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో ఇపుడు అరవై ఆరు వ సర్గను వినండి.
తతః ప్రభాతే విమలే కృతకర్మా నరాధిపః। విశ్వామిత్రం మహాత్మానమాజుహావ సరాఘవమ్
ఆ తరువాత, తెల్లవారుజామున, పనులు ముగించుకున్న రాజు, రఘువంశీయులతో కలిసి మహాత్ముడైన విశ్వామిత్రుణ్ని పిలిపించాడు.
తమర్చయిత్వా ధర్మాత్మా శాస్త్రదృష్టేన కర్మణా। రాఘవౌ చ మహాత్మానౌ తదా వాక్యమువాచ హ
ఆయనను శాస్త్రోక్తంగా ఆహ్వానించి, ధర్మాత్ముడైన రాజు, రఘువంశీయ మహాత్ములైన రాముడు, లక్ష్మణులతో ఇలా అన్నాడు.
భగవన్ స్వాగతం తేఽస్తు కిం కరోమి తవానఘ। భవానాజ్ఞాపయతు మామాజ్ఞాప్యో భవతా హ్యహమ్
'భగవంతుడా, స్వాగతం. నేను మీకేమి చేయాలి? నిష్కళంకుడా, మీరు ఆజ్ఞాపించండి. నేను మీ ఆజ్ఞకు లోబడిన వాడిని.'
ఏవముక్తః స ధర్మాత్మా జనకేన మహాత్మనా। ప్రత్యువాచ మునిశ్రేష్ఠో వాక్యం వాక్యవిశారదః
అలా మహాత్ముడైన జనకుడు అడిగినప్పుడు, వాక్పటువైన మునిశ్రేష్ఠుడు అతనికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
పుత్రౌ దశరథస్యేమౌ క్షత్రియౌ లోకవిశ్రుతౌ। ద్రష్టుకామౌ ధనుఃశ్రేష్ఠం యదేతత్త్వయి తిష్ఠతి
'ఇవ్వరు దశరథుని కుమారులు, లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందిన క్షత్రియులు. వీరు మీ వద్ద ఉన్న ఆ గొప్ప విల్లు చూడాలని కోరుకుంటున్నారు.'
ఏతద్ దర్శయ భద్రం తే కృతకామౌ నృపాత్మజౌ। దర్శనాదస్య ధనుషో యథేష్టం ప్రతియాస్యతః
భద్రం కలిగిపోనివ్వండి, రాజకుమారులు తమ కోరికలు నెరవేర్చుకున్నవారు. ఈ విల్లు చూపించండి, వారు చూసాక, తమ ఇష్టానుసారం వెళ్ళిపోవచ్చు.
ఏవముక్తస్తు జనకః ప్రత్యువాచ మహామునిమ్। శ్రూయతామస్య ధనుషో యదర్థమిహ తిష్ఠతి
ఇలా అనగానే జనకుడు ఆ మహామునికి ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'ఈ విల్లు ఇక్కడ ఎందుకు ఉందో వినండి.'
దేవరాత ఇతి ఖ్యాతో నిమేర్జ్యేష్ఠో మహీపతిః। న్యాసోఽయం తస్య భగవన్ హస్తే దత్తో మహాత్మనః
నిమి మహారాజుకు పెద్దవాడైన దేవరాతుడు ప్రసిద్ధుడు. ఆ మహాత్ముడి చేతిలో ఈ విల్లు భద్రంగా అప్పగించబడింది, భగవంతుడా.
దక్షయజ్ఞవధే పూర్వం ధనురాయమ్య వీర్యవాన్। విధ్వంస్య త్రిదశాన్ రోషాత్ సలీలమిదమబ్రవీత్
పూర్వంలో, దక్షయజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేసినప్పుడు, పరాక్రమవంతుడు ఆ విల్లు ఎక్కించి, కోపంతో దేవతలను చిత్తు చేసి, ఇలా అన్నాడు.
యస్మాద్ భాగార్థినో భాగం నాకల్పయత మే సురాః। వరాంగాని మహార్హాణి ధనుషా శాతయామి వః
'మీరు దేవతలు మీ వాటా కోరుతూ నన్ను పిలిచినా, నాకు భాగం ఇవ్వలేదు. అందుకే ఈ విల్లుతో మీ అమూల్యమైన అవయవాలను నాశనం చేస్తాను.'
తతో విమనసః సర్వే దేవా వై మునిపుంగవ। ప్రసాదయన్త దేవేశం తేషాం ప్రీతోఽభవద్ భవః
అంతటా దేవతలు మనశ్శాంతి కోల్పోయి, మహర్షీ, దేవేంద్రుని ప్రసన్నం చేయాలని ప్రార్థించారు. అప్పుడు భవుడు వారిపై సంతోషించాడు.
ప్రీతియుక్తస్తు సర్వేషాం దదౌ తేషాం మహాత్మనామ్। తదేతద్ దేవదేవస్య ధనూరత్నం మహాత్మనః
అందరిపైనా సంతోషంతో, ఆ మహాత్ముడు వారికి ఈ విల్లు అనే మణిని ఇచ్చాడు. ఇది దేవతాధిపతికి చెందిన విల్లు.
న్యాసభూతం తదా న్యస్తమస్మాకం పూర్వజే విభౌ। అథ మే కృషతః క్షేత్రం లాంగలాదుత్థితా తతః
ఆ తరువాత, మా పూర్వజుడైన మహానుభావుని వద్ద ఈ విల్లు భద్రంగా ఉంచబడింది. నేను పొలం దున్నుతున్నప్పుడు, ఆడబిడ్డ భూమిలోంచి పుట్టింది.
క్షేత్రం శోధయతా లబ్ధా నామ్నా సీతేతి విశ్రుతా। భూతలాదుత్థితా సా తు వ్యవర్ధత మమాత్మజా
పొలం శుభ్రం చేస్తూ ఉండగా, భూమిలోంచి పుట్టిన ఆ అమ్మాయిని 'సీత' అని పేరు పెట్టారు. ఆమె నా కుమార్తెగా పెరిగింది.
వీర్యశుల్కేతి మే కన్యా స్థాపితేయమయోనిజా। భూతలాదుత్థితాం తాం తు వర్ధమానాం మమాత్మజామ్
పుట్టుకలో గర్భం లేని నా కుమార్తెను వీర్యశुल्कంగా నిర్ణయించాను. భూమిలోంచి పుట్టిన ఆమె నా కూతురిగా పెరిగింది.
వరయామాసురాగత్య రాజానో మునిపుంగవ। తేషాం వరయతాం కన్యాం సర్వేషాం పృథివీక్షితామ్
మహర్షీ, రాజులు వచ్చి నా కుమార్తెను వరించాలనుకున్నారు. భూమిపై ఉన్న రాజులందరూ ఆమెను పొందాలని కోరుకున్నారు.
వీర్యశుల్కేతి భగవన్ న దదామి సుతామహమ్। తతః సర్వే నృపతయః సమేత్య మునిపుంగవ
'భగవంతుడా, వీర్యశుల్కంగా తప్ప నా కుమార్తెను ఇవ్వను.' అని చెప్పాను. అప్పుడు రాజులు అందరూ, మహర్షీ,
మిథిలామప్యుపాగమ్య వీర్యం జిజ్ఞాసవస్తదా। తేషాం జిజ్ఞాసమానానాం శైవం ధనురుపాహృతమ్
వారు మిథిలకు వచ్చి తమ బలాన్ని చూపించాలని కోరారు. వారిని పరీక్షించేందుకు శివుని విల్లు తీసుకొచ్చారు.
న శేకుర్గ్రహణే తస్య ధనుషస్తోలనేఽపి వా। తేషాం వీర్యవతాం వీర్యమల్పం జ్ఞాత్వా మహామునే
వారు ఆ విల్లు పట్టలేకపోయారు, లేవనెత్తడానికీ వీలు కాలేదు. వారి బలం తక్కువగా ఉందని చూసి, మహర్షీ,
ప్రత్యాఖ్యాతా నృపతయస్తన్నిబోధ తపోధన। తతః పరమకోపేన రాజానో మునిపుంగవ
రాజులు తిరస్కరించబడ్డారు — ఇది తెలుసుకో, తపోధనుడా. అప్పుడు మహా కోపంతో, మహర్షీ,
అరున్ధన్ మిథిలాం సర్వే వీర్యసందేహమాగతాః। ఆత్మానమవధూతం మే విజ్ఞాయ నృపపుంగవాః
రాజులందరూ తమ బలంపై సందేహంతో మిథిలను ముట్టడించారు. తాము అవమానించబడ్డామనుకొని, రాజశ్రేష్ఠుడా,