గిరేర్వజ్రాభిమృష్టస్య దీర్యతః సదృశస్వనమ్। విస్ఫారయన్ వై వేగేన బాలచన్ద్రానతం ధనుః
అది పర్వతాన్ని వజ్రాయుధంతో కొట్టినప్పుడు వచ్చే శబ్దంలా గట్టిగా మోగింది. అతడు చిన్న చంద్రబింబంలా వంగిన తన విల్లును బలంగా లాగాడు.
ఉవాచ మాతలిం రామః సహస్రాక్షస్య సారథిమ్। మాతలే పశ్య సంరబ్ధమాపతన్తం రథం రిపోః
రాముడు, సహస్రాక్షుని సారథి అయిన మాతళిని చూచి ఇలా అన్నాడు: "మాతళీ! శత్రువు రథం ఎంత కోపంగా, వేగంగా వస్తుందో చూడు."
యథాపసవ్యం పతతా వేగేన మహతా పునః। సమరే హన్తుమాత్మానం తథానేన కృతా మతిః
అది ఎడమవైపు నుంచి మళ్లీ గొప్ప వేగంతో దూసుకొస్తోంది. యుద్ధంలో తనను తానే నాశనం చేసుకోవాలనే సంకల్పంతో వస్తోంది.
తదప్రమాదమాతిష్ఠ ప్రత్యుద్గచ్ఛ రథం రిపోః। విధ్వంసయితుమిచ్ఛామి వాయుర్మేఘమివోత్థితమ్
కాబట్టి అప్రమత్తంగా ఉండి, శత్రువు రథాన్ని ఎదుర్కో. నేను ఆ మేఘాన్ని గాలివాటిలా చెదరగొట్టాలనుకుంటున్నాను.
అవిక్లవమసమ్భ్రాన్తమవ్యగ్రహృదయేక్షణమ్। రశ్మిసంచారనియతం ప్రచోదయ రథం ద్రుతమ్
భయపడకుండా, గమనాన్ని కోల్పోకుండా, మనసు, చూపు స్థిరంగా ఉంచి, పగ్గాలు బాగా పట్టుకుని, రథాన్ని త్వరగా నడిపించు.
కామం న త్వం సమాధేయః పురందరరథోచితః। యుయుత్సురహమేకాగ్రః స్మారయే త్వాం న శిక్షయే
నీవు ఇంద్రుని రథాన్ని నడిపించడంలో నిపుణుడవు. నేను యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. నిన్ను నేర్పించడానికా కాదు, గుర్తు చేయడానికే చెప్పుతున్నాను.
పరితుష్టః స రామస్య తేన వాక్యేన మాతలిః। ప్రచోదయామాస రథం సురసారథిరుత్తమః
రాముని మాటలు విని, మాతళి హర్షంతో నిండిపోయాడు. ఆ దేవతల సారథి రథాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
అపసవ్యం తతః కుర్వన్ రావణస్య మహారథమ్। చక్రసమ్భూతరజసా రావణం వ్యవధూనయత్
అతడు రావణుని గొప్ప రథాన్ని ఎడమవైపు తిప్పి, చక్రాల వల్ల లేచిన ధూళిని రావణుని మీద చల్లాడు.
తతః క్రుద్ధో దశగ్రీవస్తామ్రవిస్ఫారితేక్షణః। రథప్రతిముఖం రామం సాయకైరవధూనయత్
అప్పుడు కోపంతో మండిపోయిన దశముఖుడు, కళ్లలో ఎర్రటి అగ్ని మెరుపులతో, తన రథానికి ఎదురుగా ఉన్న రామునిపై బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
ధర్షణామర్షితో రామో ధైర్యం రోషేణ లమ్భయన్। జగ్రాహ సుమహావేగమైన్ద్రం యుధి శరాసనమ్
అవమానానికి గురైన రాముడు, కోపాన్ని ధైర్యంతో అదుపులో పెట్టుకొని, యుద్ధంలో మహా వేగమున్న ఇంద్రుని విల్లు పట్టుకున్నాడు.
శరాంశ్చ సుమహావేగాన్ సూర్యరశ్మిసమప్రభాన్। తదుపోఢం మహద్ యుద్ధమన్యోన్యవధకాంక్షిణోః। పరస్పరాభిముఖయోర్దృప్తయోరివ సింహయోః
ఆయన సూర్యకిరణాల్లా మెరిసే మహా వేగవంతమైన బాణాలను తీసుకున్నాడు. ఇద్దరూ పరస్పరం నాశనం చేయాలని తపిస్తూ, గర్వంతో ఎదురెదురు నిలిచిన రెండు సింహాల్లా, ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
తతో దేవాః సగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః। సమీయుర్ద్వైరథం ద్రష్టుం రావణక్షయకాంక్షిణః
అప్పుడు దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు—all రావణుడు నాశనం కావాలని ఆశిస్తూ, ఆ ద్వంద్వయుద్ధాన్ని చూడటానికి అక్కడికి చేరుకున్నారు.
సముత్పేతురథోత్పాతా దారుణా రోమహర్షణాః। రావణస్య వినాశాయ రాఘవస్యోదయాయ చ
రావణుని వినాశానికి, రాఘవుని విజయానికి, భయంకరమైన, ఒళ్ళు గగుర్పొడిచే అపశకునాలు ఆకాశంలో కనిపించసాగాయి.
వవర్ష రుధిరం దేవో రావణస్య రథోపరి। వాతా మణ్డలినస్తీవ్రా వ్యపసవ్యం ప్రచక్రముః
దేవుడు రక్తాన్ని రావణుని రథంపై వర్షించగా, భయంకరమైన వలయాకారమైన గాలులు ఎడమవైపు బలంగా వీశాయి.
మహద్గృధ్రకులం చాస్య భ్రమమాణం నభస్థలే। యేన యేన రథో యాతి తేన తేన ప్రధావతి
ఆకాశంలో పెద్ద గద్దల గుంపు చుట్టూ తిరుగుతూ, రథం ఎటు పోయినా అదే దిశగా వెంబడించసాగింది.
సంధ్యయా చావృతా లఙ్కా జపాపుష్పనికాశయా। దృశ్యతే సమ్ప్రదీప్తేవ దివసేఽపి వసుంధరా
లంకా, జపాపుష్పాల్లా ఎర్రగా మెరిసే సంధ్యతో కప్పబడింది. భూమి కూడా పగలే మండుతున్నట్లుగా కనిపించింది.
సనిర్ఘాతా మహోల్కాశ్చ సమ్ప్రపేతుర్మహాస్వనాః। విషాదయంస్తే రక్షాంసి రావణస్య తదాహితాః
పిడుగులు, పెద్ద అగ్నిగోళాలు గర్జనతో పడిపోతూ, రాక్షసులను భయపెట్టాయి. ఇవన్నీ రావణుని వల్ల సంభవించాయి.
రావణశ్చ యతస్తత్ర ప్రచచాల వసుంధరా। రక్షసాం చ ప్రహరతాం గృహీతా ఇవ బాహవః
రావణుడు ఎక్కడికి పోయినా అక్కడ భూమి కంపించింది. యుద్ధంలో ఉన్న రాక్షసుల భుజాలు ఎవరో పట్టుకున్నట్లుగా కనిపించాయి.
తామ్రాః పీతాః సితాః శ్వేతాః పతితాః సూర్యరశ్మయః। దృశ్యన్తే రావణస్యాగ్రే పర్వతస్యేవ ధాతవః
రావణుని ముందుగా, పింగళం, పసుపు, తెలుపు, మసక రంగుల సూర్యకిరణాలు పడ్డాయి. అవి కొండపై ఖనిజాల్లా మెరిసాయి.
గృధ్రైరనుగతాశ్చాస్య వమన్త్యో జ్వలనం ముఖైః। ప్రణేదుర్ముఖమీక్షన్త్యః సంరబ్ధమశివం శివాః
గద్దలు అతన్ని వెంబడిస్తూ, నోట్లలోంచి అగ్ని ఉప్పొంగించాయి. అవి ఉగ్రంగా, అశుభంగా, అతని ముఖాన్ని చూస్తూ చుట్టూ తిరిగాయి.
ప్రతికూలం వవౌ వాయూ రణే పాంసూన్ సముత్కిరన్। తస్య రాక్షసరాజస్య కుర్వన్ దృష్టివిలోపనమ్
యుద్ధభూమిలో ప్రతికూలమైన గాలి వీచి, దుమ్ము ఎగురవేసి, రాక్షసరాజు దృష్టిని మసకబరిచింది.
నిపేతురిన్ద్రాశనయః సైన్యే చాస్య సమన్తతః। దుర్విషహ్యస్వరా ఘోరా వినా జలధరోదయమ్
ఆయన సైన్యానికి చుట్టూ, మేఘాలు లేకుండానే, భయంకరమైన, భరించలేని శబ్దంతో ఇంద్రుని పిడుగులు పడిపోయాయి.
దిశశ్చ ప్రదిశః సర్వా బభూవుస్తిమిరావృతాః। పాంసువర్షేణ మహతా దుర్దర్శం చ నభోఽభవత్
అన్ని దిక్కులు, మధ్యదిక్కులు చీకటితో కప్పబడి, పెద్ద దుమ్ము వానతో ఆకాశం కనిపించకుండా పోయింది.
కుర్వన్త్యః కలహం ఘోరం సారికాస్తద్రథం ప్రతి। నిపేతుః శతశస్తత్ర దారుణా దారుణారుతాః
అక్కడ ఆ రథం మీద, వందలాది భయంకరమైన అరుపులతో, ఘోరమైన గొడవ చేస్తూ, శారిక పక్షులు పడిపోయాయి.
జఘనేభ్యః స్ఫులిఙ్గాశ్చ నేత్రేభ్యోఽశ్రూణి సంతతమ్। ముముచుస్తస్య తురగాస్తుల్యమగ్నిం చ వారి చ
ఆయన గుర్రాల పొట్టల నుంచి మంటలు, కళ్ల నుంచి నిరంతరం కన్నీళ్లు వచ్చాయి—ఒకేసారి అగ్ని, నీరు బయటపడ్డాయి.
ఏవంప్రకారా బహవః సముత్పాతా భయావహాః। రావణస్య వినాశాయ దారుణాః సమ్ప్రజజ్ఞిరే
ఇలా రావణుని వినాశానికి, ఎన్నో భయంకరమైన, భయపెట్టే అపశకునాలు పుట్టుకొచ్చాయి.
రామస్యాపి నిమిత్తాని సౌమ్యాని చ శివాని చ। బభూవుర్జయశంసీని ప్రాదుర్భూతాని సర్వశః
రామునికీ అన్ని వైపులా మంగళకరమైన, శుభసూచకమైన సూచనలు కనబడినవి, అవి విజయాన్ని ప్రకటించాయి.
నిమిత్తానీహ సౌమ్యాని రాఘవః స్వజయాయ వై। దృష్ట్వా పరమసంహృష్టో హతం మేనే చ రావణమ్
తన విజయానికి అనుకూలంగా ఉన్న ఆ శుభసూచకాలను చూసి రాఘవుడు ఎంతో ఆనందంతో, రావణుడు ఇప్పటికే పడిపోయాడని భావించాడు.
తతో నిరీక్ష్యాత్మగతాని రాఘవో రణే నిమిత్తాని నిమిత్తకోవిదః। జగామ హర్షం చ పరాం చ నిర్వృతిం చకార యుద్ధే హ్యధికం చ విక్రమమ్
ఆ తరువాత యుద్ధంలో తనకు సంబంధించిన సూచనలను గమనించిన రాఘవుడు, సూచనలలో నిపుణుడిగా, పరమానందంతో, హర్షంతో నిండిపోయి, యుద్ధంలో మరింత ధైర్యాన్ని ప్రదర్శించాడు.
thumb|సప్తాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూటిఏడవ సర్గను వినండి.