ఆపతన్తం శరౌఘేణ వారయామాస రాఘవః। ఉత్పతన్తం యుగాన్తాగ్నిం జలౌఘైరివ వాసవః
రాఘవుడు బాణాల వర్షంతో దూసుకొస్తున్న ఆ శూలాన్ని అడ్డగించాడు. అది యుగాంతంలో ఇంద్రుడు నీటి ప్రవాహాలతో అగ్నిని ఆర్పినట్లు ఉండింది.
నిర్దదాహ స తాన్ బాణాన్ రామకార్ముకనిఃసృతాన్। రావణస్య మహాన్ శూలః పతఙ్గానివ పావకః
రావణుని ఆ గొప్ప శూలం, రాముని విల్లులోంచి వచ్చిన బాణాలను, అగ్ని పురుగులను కాల్చినట్లు, కాల్చేసింది.
తాన్ దృష్ట్వా భస్మసాద్భూతాన్ శూలసంస్పర్శచూర్ణితాన్। సాయకానన్తరిక్షస్థాన్ రాఘవః క్రోధమాహరత్
ఆ శూలం తాకి, రాముని బాణాలు ఆకాశంలో బూడిదైపోయినదాన్ని చూసి, రాఘవుడు కోపంతో మండిపడ్డాడు.
స తాం మాతలినా నీతాం శక్తిం వాసవసమ్మతామ్। జగ్రాహ పరమక్రుద్ధో రాఘవో రఘునన్దనః
అప్పుడు రఘువంశంలో వెలిగిన రాఘవుడు, మాతలి తెచ్చిన, ఇంద్రుడు గౌరవించిన ఆ శక్తిని పరమ కోపంతో పట్టుకున్నాడు.
సా తోలితా బలవతా శక్తిర్ఘణ్టాకృతస్వనా। నభః ప్రజ్వాలయామాస యుగాన్తోల్కేవ సప్రభా
ఆ శక్తిని బలంగా పైకి ఎత్తినప్పుడు, గంటల శబ్దం చేస్తూ, అది ఆకాశంలో యుగాంతపు ధూమకేతువులా ప్రకాశించింది.
సా క్షిప్తా రాక్షసేన్ద్రస్య తస్మిఞ్ఛూలే పపాత హ। భిన్నః శక్త్యా మహాన్ శూలో నిపపాత గతద్యుతిః
ఆ శక్తిని రాక్షసరాజు మీద విసిరినప్పుడు, అది రావణుని శూలాన్ని తాకింది. ఆ శక్తి తాకడంతో ఆ గొప్ప శూలం విరిగి, ప్రకాశం కోల్పోయి నేలపై పడిపోయింది.
నిర్బిభేద తతో బాణైర్హయానస్య మహాజవాన్। రామస్తీక్ష్ణైర్మహావేగైర్వజ్రకల్పైరజిహ్మగైః
అంతట రాముడు వజ్రంలా గట్టిగా, నేరుగా దూసుకెళ్లే, పదునైన బాణాలతో రావణుని రథపు వేగవంతమైన గుర్రాలను పొడిచాడు.
నిర్బిభేదోరసి తదా రావణం నిశితైః శరైః। రాఘవః పరమాయత్తో లలాటే పత్త్రిభిస్త్రిభిః
ఆ సమయంలో రాఘవుడు, పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో, పదునైన బాణాలతో రావణుని ఛాతిలో పొడిచాడు. మూడు బాణాలతో అతని నుదుటిపై కూడా గాయపరిచాడు.
స శరైర్భిన్నసర్వాఙ్గో గాత్రప్రస్రుతశోణితః। రాక్షసేన్ద్రః సమూహస్థః ఫుల్లాశోక ఇవాబభౌ
అన్ని అవయవాలు బాణాలతో పొడవబడి, శరీరం అంతా రక్తంతో తడిసి, రాక్షసరాజు సైన్యంలో నిలబడి, పుష్పించిన అశోకవృక్షంలా మెరిసిపోయాడు.
స రామబాణైరతివిద్ధగాత్రో నిశాచరేన్ద్రః క్షతజార్ద్రగాత్రః। జగామ ఖేదం చ సమాజమధ్యే క్రోధం చ చక్రే సుభృశం తదానీమ్
రాముని బాణాలతో శరీరం లోతుగా గాయపడి, రక్తంతో తడిసిన ఆ నిశాచరరాజు, సమూహ మధ్యలో అలసిపోయి, ఆ సమయంలో తీవ్రమైన కోపంతో మండిపోయాడు.
thumb|త్ర్యధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్ర్యధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూరొకటి మూడు సంఖ్యలో ఉన్న సర్గను ఇప్పుడు వినండి.
స తు తేన తదా క్రోధాత్ కాకుత్స్థేనార్దితో భృశమ్। రావణః సమరశ్లాఘీ మహాక్రోధముపాగమత్
అప్పుడు కాకుత్స్థుని కోపంతో బాగా బాధపడిన రావణుడు, యుద్ధంలో తన శౌర్యంపై గర్వంతో, తీవ్రమైన కోపానికి లోనయ్యాడు.
స దీప్తనయనోఽమర్షాచ్చాపముద్యమ్య వీర్యవాన్। అభ్యర్దయత్ సుసంక్రుద్ధో రాఘవం పరమాహవే
అతని కన్నులు అగ్నిలా మండుతూ, కోపంతో తన విల్లు పైకి ఎత్తి, మహాశక్తిశాలి రావణుడు ఆ ఘోరమైన యుద్ధంలో రాఘవుడిపై ఉగ్రంగా దాడి చేశాడు.
బాణధారాసహస్రైస్తైః స తోయద ఇవామ్బరాత్। రాఘవం రావణో బాణైస్తటాకమివ పూరయన్
ఆకాశంలో నుండి వర్షం కురిపించే మేఘంలా, వేలాది బాణాల వర్షంతో రావణుడు రాఘవుణ్ణి బాణాలతో నింపుతూ, ఒక చెరువును నింపినట్లయ్యాడు.
పూరితః శరజాలేన ధనుర్ముక్తేన సంయుగే। మహాగిరిరివాకమ్ప్యః కాకుత్స్థో న ప్రకమ్పతే
యుద్ధంలో విల్లు నుండి విడిచిన బాణాల వలయంతో చుట్టబడి ఉన్నా, కాకుత్స్థుడు ఒక మహాగిరిలా కదలకుండా నిలిచిపోయాడు.
స శరైః శరజాలాని వారయన్ సమరే స్థితః। గభస్తీనివ సూర్యస్య ప్రతిజగ్రాహ వీర్యవాన్
యుద్ధంలో నిలబడి, తన బాణాలతో ప్రత్యర్థి బాణాల వర్షాన్ని అడ్డుకుంటూ, సూర్యుని కిరణాలను స్వీకరించినట్లుగా ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నాడు.
తతః శరసహస్రాణి క్షిప్రహస్తో నిశాచరః। నిజఘానోరసి క్రుద్ధో రాఘవస్య మహాత్మనః
తర్వాత రాత్రివాసి అయిన రావణుడు, వేగంగా చేతులు కదిపి, కోపంతో సహస్రాల బాణాలతో మహాత్ముడైన రాఘవుని ఛాతీలో గాయపరిచాడు.
స శోణితసమాదిగ్ధః సమరే లక్ష్మణాగ్రజః। దృష్టః ఫుల్ల ఇవారణ్యే సుమహాన్ కింశుకద్రుమః
యుద్ధంలో రక్తంతో తడిసిపోయిన లక్ష్మణుని అన్నయ్య, అడవిలో పుష్పించిన పెద్ద కింశుకవృక్షంలా కనిపించాడు.
శరాభిఘాతసంరబ్ధః సోఽభిజగ్రాహ సాయకాన్। కాకుత్స్థః సుమహాతేజా యుగాన్తాదిత్యవర్చసః
బాణాల మోతతో ఉద్ధృతుడై, అపార తేజస్సుతో కూడిన కాకుత్స్థుడు, యుగాంత సూర్యుని వలె ప్రకాశించే తన బాణాలను పట్టుకున్నాడు.
తతోఽన్యోన్యం సుసంరబ్ధౌ తావుభౌ రామరావణౌ। శరాన్ధకారే సమరే నోపలక్షయతాం తదా
అప్పుడు రాముడు, రావణుడు ఇద్దరూ తీవ్రమైన కోపంతో యుద్ధంలో బాణాల చీకటిలో ఒకరినొకరు చూడలేకపోయారు.
తతః క్రోధసమావిష్టో రామో దశరథాత్మజః। ఉవాచ రావణం వీరః ప్రహస్య పరుషం వచః
అప్పుడు దశరథుని కుమారుడైన రాముడు కోపంతో నిండిపోయి, నవ్వుతూ యుద్ధమధ్యంలో రావణునికి కఠినమైన మాటలు చెప్పాడు.
మమ భార్యా జనస్థానాదజ్ఞానాద్ రాక్షసాధమ। హృతా తే వివశా యస్మాత్ తస్మాత్ త్వం నాసి వీర్యవాన్
జనస్థానంలో నా భార్యను, రాక్షసుల్లో నీచుడవైన నువ్వు, ఆమె అజ్ఞానంతో, బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు అపహరించావు. అందువల్ల నీకు నిజమైన శక్తి లేదు.
మయా విరహితాం దీనాం వర్తమానాం మహావనే। వైదేహీం ప్రసభం హృత్వా శూరోఽహమితి మన్యసే
నాకు దూరంగా, అడవిలో బాధతో ఉన్న వైదేహిని బలవంతంగా అపహరించి, నువ్వు నీను వీరుడనుకుంటున్నావు.
స్త్రీషు శూర వినాథాసు పరదారాభిమర్శనమ్। కృత్వా కాపురుషం కర్మ శూరోఽహమితి మన్యసే
రక్షణలేని స్త్రీలను బాధించి, పరస్త్రీని ఆశించి, నీచమైన పని చేసి, నువ్వు నీను వీరుడనుకుంటున్నావు.
భిన్నమర్యాద నిర్లజ్జ చారిత్రేష్వనవస్థిత। దర్పాన్మృత్యుముపాదాయ శూరోఽహమితి మన్యసే
నియమాలు దాటి, సిగ్గు లేకుండా, నీ ప్రవర్తనలో స్థిరంగా లేకుండా, అహంకారంతో మరణాన్ని ఆహ్వానించి, నువ్వు నీను వీరుడనుకుంటున్నావు.
శూరేణ ధనదభ్రాత్రా బలైః సముదితేన చ। శ్లాఘనీయం మహత్కర్మ యశస్యం చ కృతం త్వయా
నీ సహోదరుడి బలంతో, ధనంతో, నీవు చేసిన పని గొప్పది, ప్రశంసనీయం, పేరుగాంచింది.
ఉత్సేకేనాభిపన్నస్య గర్హితస్యాహితస్య చ। కర్మణః ప్రాప్నుహీదానీం తస్యాద్య సుమహత్ ఫలమ్
అహంకారంతో చేసిన, నిందించదగిన, హానికరమైన ఆ పనికి ఫలితాన్ని ఇప్పుడు నీవు అనుభవించు.
శూరోఽహమితి చాత్మానమవగచ్ఛసి దుర్మతే। నైవ లజ్జాస్తి తే సీతాం చౌరవద్ వ్యపకర్షతః
దుష్టబుద్ధి కలిగినవాడా! నువ్వు నీను వీరుడనుకుంటున్నావు. కానీ సీతను దొంగలా అపహరించినందుకు నీకు సిగ్గు లేదు.
యది మత్సంనిధౌ సీతా ధర్షితా స్యాత్ త్వయా బలాత్। భ్రాతరం తు ఖరం పశ్యేస్తదా మత్సాయకైర్హతః
నా సమక్షంలో సీతను నువ్వు బలవంతంగా అపహరించి ఉంటే, నా బాణాలతో నీవు ఖరుడిని చంపబడినట్టు చూసేవాడివి.
దిష్ట్యాసి మమ మన్దాత్మంశ్చక్షుర్విషయమాగతః। అద్య త్వాం సాయకైస్తీక్ష్ణైర్నయామి యమసాదనమ్
అయ్యో, నీలాంటి మూర్ఖుడు నా కళ్లకు కనిపించడం అదృష్టం. ఈ రోజు నేను నా పదునైన బాణాలతో నిన్ను యమలోకానికి పంపిస్తాను.