తచ్ఛూలం పరమక్రుద్ధో జగ్రాహ యుధి వీర్యవాన్। అనీకైః సమరే శూరై రాక్షసైః పరివారితః
అత్యంత కోపంతో, బలవంతుడైన రావణుడు ఆ శూలాన్ని యుద్ధంలో పట్టుకున్నాడు. ఆయన చుట్టూ రాక్షస వీరులు సైన్యంలో ఉన్నారు.
సముద్యమ్య మహాకాయో ననాద యుధి భైరవమ్। సంరక్తనయనో రోషాత్ స్వసైన్యమభిహర్షయన్
తన భారీ శరీరాన్ని పైకెత్తి, యుద్ధరంగంలో భయంకరంగా గర్జించాడు. కోపంతో అతని కళ్ళు ఎర్రగా మెరిపించాయి. తన సైన్యాన్ని ఉత్సాహపరిచాడు.
పృథివీం చాన్తరిక్షం చ దిశశ్చ ప్రదిశస్తథా। ప్రాకమ్పయత్ తదా శబ్దో రాక్షసేన్ద్రస్య దారుణః
ఆ రాక్షసరాజు భయంకరమైన అరుపుతో భూమిని, ఆకాశాన్ని, దిక్కులను, మధ్యదిక్కులను కంపింపజేశాడు.
అతికాయస్య నాదేన తేన తస్య దురాత్మనః। సర్వభూతాని విత్రేసుః సాగరశ్చ ప్రచుక్షుభే
అతికాయుడు ఆ భయంకరమైన అరుపు విన్న వెంటనే అన్ని జీవులు భయపడిపోయాయి, సముద్రం కూడా అలలతో ఉప్పొంగింది.
స గృహీత్వా మహావీర్యః శూలం తద్ రావణో మహత్। వినద్య సుమహానాదం రామం పరుషమబ్రవీత్
అప్పుడా మహాశక్తివంతుడైన రావణుడు గొప్ప శూలాన్ని పట్టుకుని, గట్టిగా అరుస్తూ, రామునికి కఠినంగా మాటలు చెప్పాడు.
శూలోఽయం వజ్రసారస్తే రామ రోషాన్మయోద్యతః। తవ భ్రాతృసహాయస్య సద్యః ప్రాణాన్ హరిష్యతి
‘రామా! ఈ వజ్రంలా గట్టి శూలాన్ని నేను కోపంతో ఎత్తాను. ఇది నీకు, నీ అన్నదమ్ముల సహాయులకు వెంటనే ప్రాణాలు తీసేస్తుంది.’
రక్షసామద్య శూరాణాం నిహతానాం చమూముఖే। త్వాం నిహత్య రణశ్లాఘిన్ కరోమి తరసా సమమ్
‘నీవు యుద్ధంలో గొప్పవాడినని గొప్పగా చెప్పుకుంటున్నావు. నిన్ను చంపి, ఈ రోజు యుద్ధంలో పడిపోయిన వీర రాక్షసులతో నేను సమానమవుతాను.’
తిష్ఠేదానీం నిహన్మి త్వామేష శూలేన రాఘవ। ఏవముక్త్వా స చిక్షేప తచ్ఛూలం రాక్షసాధిపః
‘ఇప్పుడే నిల్చు రాఘవా! ఈ శూలంతో నిన్ను చంపేస్తాను.’ అని చెప్పి ఆ రాక్షసాధిపతి ఆ శూలాన్ని విసిరాడు.
తద్ రావణకరాన్ముక్తం విద్యున్మాలాసమావృతమ్। అష్టఘణ్టం మహానాదం వియద్గతమశోభత
రావణుడు చేతి నుంచి వదిలిన ఆ శూలం మెరుపులతో మెరిసిపోతూ, ఎనిమిది గంటలతో ఘనమైన శబ్దాన్ని చేస్తూ, ఆకాశంలో ప్రకాశంగా ప్రయాణించింది.
తచ్ఛూలం రాఘవో దృష్ట్వా జ్వలన్తం ఘోరదర్శనమ్। ససర్జ విశిఖాన్ రామశ్చాపమాయమ్య వీర్యవాన్
ఆ భయంకరంగా మండుతున్న శూలాన్ని చూసి, రాముడు ధైర్యంగా తన విల్లు ఎక్కించి బాణాలను వదిలాడు.
ఆపతన్తం శరౌఘేణ వారయామాస రాఘవః। ఉత్పతన్తం యుగాన్తాగ్నిం జలౌఘైరివ వాసవః
రాఘవుడు బాణాల వర్షంతో దూసుకొస్తున్న ఆ శూలాన్ని అడ్డగించాడు. అది యుగాంతంలో ఇంద్రుడు నీటి ప్రవాహాలతో అగ్నిని ఆర్పినట్లు ఉండింది.
నిర్దదాహ స తాన్ బాణాన్ రామకార్ముకనిఃసృతాన్। రావణస్య మహాన్ శూలః పతఙ్గానివ పావకః
రావణుని ఆ గొప్ప శూలం, రాముని విల్లులోంచి వచ్చిన బాణాలను, అగ్ని పురుగులను కాల్చినట్లు, కాల్చేసింది.
తాన్ దృష్ట్వా భస్మసాద్భూతాన్ శూలసంస్పర్శచూర్ణితాన్। సాయకానన్తరిక్షస్థాన్ రాఘవః క్రోధమాహరత్
ఆ శూలం తాకి, రాముని బాణాలు ఆకాశంలో బూడిదైపోయినదాన్ని చూసి, రాఘవుడు కోపంతో మండిపడ్డాడు.
స తాం మాతలినా నీతాం శక్తిం వాసవసమ్మతామ్। జగ్రాహ పరమక్రుద్ధో రాఘవో రఘునన్దనః
అప్పుడు రఘువంశంలో వెలిగిన రాఘవుడు, మాతలి తెచ్చిన, ఇంద్రుడు గౌరవించిన ఆ శక్తిని పరమ కోపంతో పట్టుకున్నాడు.
సా తోలితా బలవతా శక్తిర్ఘణ్టాకృతస్వనా। నభః ప్రజ్వాలయామాస యుగాన్తోల్కేవ సప్రభా
ఆ శక్తిని బలంగా పైకి ఎత్తినప్పుడు, గంటల శబ్దం చేస్తూ, అది ఆకాశంలో యుగాంతపు ధూమకేతువులా ప్రకాశించింది.
సా క్షిప్తా రాక్షసేన్ద్రస్య తస్మిఞ్ఛూలే పపాత హ। భిన్నః శక్త్యా మహాన్ శూలో నిపపాత గతద్యుతిః
ఆ శక్తిని రాక్షసరాజు మీద విసిరినప్పుడు, అది రావణుని శూలాన్ని తాకింది. ఆ శక్తి తాకడంతో ఆ గొప్ప శూలం విరిగి, ప్రకాశం కోల్పోయి నేలపై పడిపోయింది.
నిర్బిభేద తతో బాణైర్హయానస్య మహాజవాన్। రామస్తీక్ష్ణైర్మహావేగైర్వజ్రకల్పైరజిహ్మగైః
అంతట రాముడు వజ్రంలా గట్టిగా, నేరుగా దూసుకెళ్లే, పదునైన బాణాలతో రావణుని రథపు వేగవంతమైన గుర్రాలను పొడిచాడు.
నిర్బిభేదోరసి తదా రావణం నిశితైః శరైః। రాఘవః పరమాయత్తో లలాటే పత్త్రిభిస్త్రిభిః
ఆ సమయంలో రాఘవుడు, పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో, పదునైన బాణాలతో రావణుని ఛాతిలో పొడిచాడు. మూడు బాణాలతో అతని నుదుటిపై కూడా గాయపరిచాడు.
స శరైర్భిన్నసర్వాఙ్గో గాత్రప్రస్రుతశోణితః। రాక్షసేన్ద్రః సమూహస్థః ఫుల్లాశోక ఇవాబభౌ
అన్ని అవయవాలు బాణాలతో పొడవబడి, శరీరం అంతా రక్తంతో తడిసి, రాక్షసరాజు సైన్యంలో నిలబడి, పుష్పించిన అశోకవృక్షంలా మెరిసిపోయాడు.
స రామబాణైరతివిద్ధగాత్రో నిశాచరేన్ద్రః క్షతజార్ద్రగాత్రః। జగామ ఖేదం చ సమాజమధ్యే క్రోధం చ చక్రే సుభృశం తదానీమ్
రాముని బాణాలతో శరీరం లోతుగా గాయపడి, రక్తంతో తడిసిన ఆ నిశాచరరాజు, సమూహ మధ్యలో అలసిపోయి, ఆ సమయంలో తీవ్రమైన కోపంతో మండిపోయాడు.
thumb|త్ర్యధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్ర్యధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూరొకటి మూడు సంఖ్యలో ఉన్న సర్గను ఇప్పుడు వినండి.
స తు తేన తదా క్రోధాత్ కాకుత్స్థేనార్దితో భృశమ్। రావణః సమరశ్లాఘీ మహాక్రోధముపాగమత్
అప్పుడు కాకుత్స్థుని కోపంతో బాగా బాధపడిన రావణుడు, యుద్ధంలో తన శౌర్యంపై గర్వంతో, తీవ్రమైన కోపానికి లోనయ్యాడు.
స దీప్తనయనోఽమర్షాచ్చాపముద్యమ్య వీర్యవాన్। అభ్యర్దయత్ సుసంక్రుద్ధో రాఘవం పరమాహవే
అతని కన్నులు అగ్నిలా మండుతూ, కోపంతో తన విల్లు పైకి ఎత్తి, మహాశక్తిశాలి రావణుడు ఆ ఘోరమైన యుద్ధంలో రాఘవుడిపై ఉగ్రంగా దాడి చేశాడు.
బాణధారాసహస్రైస్తైః స తోయద ఇవామ్బరాత్। రాఘవం రావణో బాణైస్తటాకమివ పూరయన్
ఆకాశంలో నుండి వర్షం కురిపించే మేఘంలా, వేలాది బాణాల వర్షంతో రావణుడు రాఘవుణ్ణి బాణాలతో నింపుతూ, ఒక చెరువును నింపినట్లయ్యాడు.
పూరితః శరజాలేన ధనుర్ముక్తేన సంయుగే। మహాగిరిరివాకమ్ప్యః కాకుత్స్థో న ప్రకమ్పతే
యుద్ధంలో విల్లు నుండి విడిచిన బాణాల వలయంతో చుట్టబడి ఉన్నా, కాకుత్స్థుడు ఒక మహాగిరిలా కదలకుండా నిలిచిపోయాడు.
స శరైః శరజాలాని వారయన్ సమరే స్థితః। గభస్తీనివ సూర్యస్య ప్రతిజగ్రాహ వీర్యవాన్
యుద్ధంలో నిలబడి, తన బాణాలతో ప్రత్యర్థి బాణాల వర్షాన్ని అడ్డుకుంటూ, సూర్యుని కిరణాలను స్వీకరించినట్లుగా ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నాడు.
తతః శరసహస్రాణి క్షిప్రహస్తో నిశాచరః। నిజఘానోరసి క్రుద్ధో రాఘవస్య మహాత్మనః
తర్వాత రాత్రివాసి అయిన రావణుడు, వేగంగా చేతులు కదిపి, కోపంతో సహస్రాల బాణాలతో మహాత్ముడైన రాఘవుని ఛాతీలో గాయపరిచాడు.
స శోణితసమాదిగ్ధః సమరే లక్ష్మణాగ్రజః। దృష్టః ఫుల్ల ఇవారణ్యే సుమహాన్ కింశుకద్రుమః
యుద్ధంలో రక్తంతో తడిసిపోయిన లక్ష్మణుని అన్నయ్య, అడవిలో పుష్పించిన పెద్ద కింశుకవృక్షంలా కనిపించాడు.
శరాభిఘాతసంరబ్ధః సోఽభిజగ్రాహ సాయకాన్। కాకుత్స్థః సుమహాతేజా యుగాన్తాదిత్యవర్చసః
బాణాల మోతతో ఉద్ధృతుడై, అపార తేజస్సుతో కూడిన కాకుత్స్థుడు, యుగాంత సూర్యుని వలె ప్రకాశించే తన బాణాలను పట్టుకున్నాడు.
తతోఽన్యోన్యం సుసంరబ్ధౌ తావుభౌ రామరావణౌ। శరాన్ధకారే సమరే నోపలక్షయతాం తదా
అప్పుడు రాముడు, రావణుడు ఇద్దరూ తీవ్రమైన కోపంతో యుద్ధంలో బాణాల చీకటిలో ఒకరినొకరు చూడలేకపోయారు.