లక్ష్మణేన తు తద్ వాక్యముక్తం శ్రుత్వా స రాఘవః। సందధే పరవీరఘ్నో ధనురాదాయ వీర్యవాన్
లక్ష్మణుడు చెప్పిన మాటలు విని, శత్రువులను సంహరించే రాఘవుడు, తన ధనుస్సును తీసుకుని సిద్ధంగా నిలిచాడు.
రావణాయ శరాన్ ఘోరాన్ విససర్జ చమూముఖే। అథాన్యం రథమాస్థాయ రావణో రాక్షసాధిపః
అతడు భయంకరమైన బాణాలను రావణుడిపై సైన్యమధ్యంలో వదిలాడు. వెంటనే రాక్షసాధిపతి రావణుడు మరో రథాన్ని ఎక్కాడు.
అభ్యధావత కాకుత్స్థం స్వర్భానురివ భాస్కరమ్। దశగ్రీవో రథస్థస్తు రామం వజ్రోపమైః శరైః। ఆజఘాన మహాశైలం ధారాభిరివ తోయదః
దశముఖుడు రథంపై నిలబడి, కకుత్స్థుడిని రాహువు సూర్యుని మీద దూకినట్టు ఎదుర్కొన్నాడు. వజ్రాలవంటి బాణాలతో రాముడిని కొట్టాడు. మేఘం పెద్ద కొండపై వర్షం కురిపించినట్టు బాణవర్షం కురిపించాడు.
దీప్తపావకసంకాశైః శరైః కాఞ్చనభూషణైః। అభ్యవర్షద్ రణే రామో దశగ్రీవం సమాహితః
రాముడు ధ్యానంతో, అగ్నిలా మెరిసే, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న బాణాలతో దశముఖుడిపై యుద్ధంలో వర్షంలా కురిపించాడు.
భూమౌ స్థితస్య రామస్య రథస్థస్య స రక్షసః। న సమం యుద్ధమిత్యాహుర్దేవగన్ధర్వకింనరాః
రాముడు నేలపై నిలబడి, రాక్షసుడు రథంపై ఉండటం వల్ల ఈ యుద్ధం సమానంగా లేదని దేవతలు, గంధర్వులు, కిన్నరులు అన్నారు.
తతో దేవవరః శ్రీమాన్ శ్రుత్వా తేషాం వచోఽమృతమ్। ఆహూయ మాతలిం శక్రో వచనం చేదమబ్రవీత్
అప్పుడు దేవతాధిపతి, వారి మాటలు వినిపించి, మాతలిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
రథేన మమ భూమిష్ఠం శీఘ్రం యాహి రఘూత్తమమ్। ఆహూయ భూతలం యాత కురు దేవహితం మహత్
నా రథంతో భూమిపై ఉన్న రఘువీరుని దగ్గరకు త్వరగా వెళ్లి, భూమికి దిగిపో. దేవతల కోసం ఈ గొప్ప పనిని నెరవేర్చు.
ఇత్యుక్తో దేవరాజేన మాతలిర్దేవసారథిః। ప్రణమ్య శిరసా దేవం తతో వచనమబ్రవీత్
దేవేంద్రుడు చెప్పినట్లు మాతలి, ఆ దేవతల రథసారథి, తలవంచి నమస్కరించి, ఇలా అన్నాడు.
శీఘ్రం యాస్యామి దేవేన్ద్ర సారథ్యం చ కరోమ్యహమ్। తతో హయైశ్చ సంయోజ్య హరితైః స్యన్దనోత్తమమ్
ఓ దేవేంద్రా! నేను వెంటనే వెళ్తాను. రథాన్ని నడిపే బాధ్యతను తీసుకుంటాను. ఆ తరువాత ఆకుపచ్చ గడ్డలతో ఉన్న ఉత్తమ రథాన్ని జోడిస్తాను.
తతః కాఞ్చనచిత్రాఙ్గః కిఙ్కిణీశతభూషితః। తరుణాదిత్యసంకాశో వైదూర్యమయకూబరః। సదశ్వైః కాఞ్చనాపీడైర్యుక్తః శ్వేతప్రకీర్ణకైః
తర్వాత బంగారు అలంకరణలు, వందల కొద్దీ గంటలు, ఉదయ సూర్యుని పోలికతో మెరిసే, వైడూర్యపు దండతో, మంచి తెల్ల మయిరుతో, బంగారు కిరీటాలతో ఉన్న అశ్వాలతో కూడిన రథం కనిపించింది.
హరిభిః సూర్యసంకాశైర్హేమజాలవిభూషితైః। రుక్మవేణుధ్వజః శ్రీమాన్ దేవరాజరథో వరః
సూర్యుని వంటి ప్రకాశవంతమైన, బంగారు వలలతో అలంకరించబడిన, బంగారు వృత్త ధ్వజంతో ఉన్న దేవరాజుని ఆ మహారథం అశ్వాలతో లాగబడింది.
దేవరాజేన సందిష్టో రథమారుహ్య మాతలిః। అభ్యవర్తత కాకుత్స్థమవతీర్య త్రివిష్టపాత్
దేవరాజు ఆజ్ఞతో మాతలి రథాన్ని ఎక్కి, స్వర్గం నుంచి దిగిపోతూ కకుత్స్థుడి దగ్గరకు వచ్చాడు.
అబ్రవీచ్చ తదా రామం సప్రతోదో రథే స్థితః। ప్రాఞ్జలిర్మాతలిర్వాక్యం సహస్రాక్షస్య సారథిః
ఆ సమయంలో మాతలి, చేతిలో అంకుశంతో రథంపై నిలబడి, చేతులు జోడించి రామునికి ఇలా అన్నాడు.
సహస్రాక్షేణ కాకుత్స్థ రథోఽయం విజయాయ తే। దత్తస్తవ మహాసత్త్వ శ్రీమన్ శత్రునిబర్హణ
ఓ కకుత్స్థా! శత్రువులను సంహరించేవాడా! ఈ రథాన్ని విజయానికి దేవేంద్రుడు నీకు ఇచ్చాడు.
ఇదమైన్ద్రం మహచ్చాపం కవచం చాగ్నిసంనిభమ్। శరాశ్చాదిత్యసంకాశాః శక్తిశ్చ విమలా శివా
ఇక్కడ ఇంద్రుని గొప్ప ధనుస్సు, అగ్నిలా మెరిసే కవచం, సూర్యుని వంటి బాణాలు, నిర్మలమైన శుభ్రమైన శక్తి ఉన్నాయి.
ఆరుహ్యేమం రథం వీర రాక్షసం జహి రావణమ్। మయా సారథినా దేవ మహేన్ద్ర ఇవ దానవాన్
ఓ వీరా! ఈ రథాన్ని ఎక్కి, నేను రథసారథిగా ఉండగా, మహేంద్రుడు దానవులను సంహరించినట్టు, రావణుడనే రాక్షసుడిని సంహరించు.
ఇత్యుక్తః సమ్పరిక్రమ్య రథం తమభివాద్య చ। ఆరురోహ తదా రామో లోకాఁల్లక్ష్మ్యా విరాజయన్
అలా అన్న తరువాత, రాముడు ఆ రథాన్ని చుట్టూ తిరిగి నమస్కరించి, దానిపైకి ఎక్కాడు. అతని తేజంతో లోకాల్లో ప్రకాశిస్తూ నిలిచాడు.
తద్ బభౌ చాద్భుతం యుద్ధం ద్వైరథం రోమహర్షణమ్। రామస్య చ మహాబాహో రావణస్య చ రక్షసః
ఆ సమరంలో రాముడు, మహాబాహువు, రాక్షసుడు రావణుడు ఇద్దరి మధ్య జరిగిన రథయుద్ధం అద్భుతంగా, హృదయాన్ని హరిస్తూ, ఆశ్చర్యకరంగా కనిపించింది.
స గాన్ధర్వేణ గాన్ధర్వం దైవం దైవేన రాఘవః। అస్త్రం రాక్షసరాజస్య జఘాన పరమాస్త్రవిత్
రాఘవుడు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, గంధర్వాస్త్రాన్ని గంధర్వాస్త్రంతో, దైవాస్త్రాన్ని దైవాస్త్రంతో ఎదుర్కొని, రావణుని అస్త్రాలను సమర్థంగా తిప్పికొట్టాడు.
అస్త్రం తు పరమం ఘోరం రాక్షసం రాక్షసాధిపః। ససర్జ పరమక్రుద్ధః పునరేవ నిశాచరః
అప్పుడే రాక్షసాధిపతి రావణుడు, అత్యంత కోపంతో, భయంకరమైన పరమ రాక్షసాస్త్రాన్ని మళ్లీ ప్రయోగించాడు.
తే రావణధనుర్ముక్తాః శరాః కాఞ్చనభూషణాః। అభ్యవర్తన్త కాకుత్స్థం సర్పా భూత్వా మహావిషాః
రావణుని ధనుస్సు నుండి విడిచిన బంగారు అలంకారాలుతో కూడిన బాణాలు, మహా విషసర్పాలుగా మారి కకుత్స్థుడైన రాముని వైపు దూసుకొచ్చాయి.
తే దీప్తవదనా దీప్తం వమన్తో జ్వలనం ముఖైః। రామమేవాభ్యవర్తన్త వ్యాదితాస్యా భయానకాః
అవి అగ్నిలా మండుతున్న ముఖాలతో, నోట్లలోంచి జ్వాలలు పొగలేస్తూ, భయంకరంగా నోరు విప్పి రాముని మీదకు వచ్చాయి.
తైర్వాసుకిసమస్పర్శైర్దీప్తభోగైర్మహావిషైః। దిశశ్చ సంతతాః సర్వా విదిశశ్చ సమావృతాః
వాసుకితో సమానమైన ఆ మండుతున్న పాములు, తమ విషంతో అన్ని దిశల్నీ, కోణాల్నీ నిండుగా కప్పేశాయి.
తాన్ దృష్ట్వా పన్నగాన్ రామః సమాపతత ఆహవే। అస్త్రం గారుత్మతం ఘోరం ప్రాదుశ్చక్రే భయావహమ్
ఆ పాములు యుద్ధంలో తనవైపు దూసుకొస్తున్నదాన్ని చూసి, రాముడు భయంకరమైన గరుత్మంతుడి అస్త్రాన్ని సంధించాడు.
తే రాఘవధనుర్ముక్తా రుక్మపుఙ్ఖాః శిఖిప్రభాః। సుపర్ణాః కాఞ్చనా భూత్వా విచేరుః సర్పశత్రవః
రాఘవుని ధనుస్సు నుండి విడిచిన బంగారు రెక్కలతో, నీలకంఠి పక్షిలా మెరిసే బాణాలు, బంగారు సుపర్ణులుగా మారి, ఆ పాముల శత్రువులుగా ఎగిరిపోయాయి.
తే తాన్ సర్వాన్ శరాఞ్జఘ్నుః సర్పరూపాన్ మహాజవాన్। సుపర్ణరూపా రామస్య విశిఖాః కామరూపిణః
రాముని బాణాలు, సుపర్ణుల రూపం ధరించి, ఆ వేగంగా వచ్చిన పాముల రూప బాణాలన్నింటినీ సంహరించాయి.
అస్త్రే ప్రతిహతే క్రుద్ధో రావణో రాక్షసాధిపః। అభ్యవర్షత్ తదా రామం ఘోరాభిః శరవృష్టిభిః
అస్త్రాన్ని తిప్పికొట్టిన తరువాత, కోపంతో ఉన్న రాక్షసాధిపతి రావణుడు, భయంకరమైన బాణవర్షంతో రాముని మీద మళ్ళీ దాడి చేశాడు.
తతః శరసహస్రేణ రామమక్లిష్టకారిణమ్। అర్దయిత్వా శరౌఘేణ మాతలిం ప్రత్యవిధ్యత
తర్వాత, వేలాది బాణాలతో నిష్కళంకమైన కార్యాలు చేసే రాముని బాధించి, బాణాల వర్షంతో మాతలిని కూడా గాయపరిచాడు.
చిచ్ఛేద కేతుముద్దిశ్య శరేణైకేన రావణః। పాతయిత్వా రథోపస్థే రథాత్ కేతుం చ కాఞ్చనమ్
రావణుడు ఒకే ఒక్క బాణంతో రాముని రథంపై ఉన్న పతాకాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని కోసేశాడు. ఆ బంగారు పతాకం రథంలో పడిపోయింది.
ఐన్ద్రానపి జఘానాశ్వాన్ శరజాలేన రావణః। విషేదుర్దేవగన్ధర్వచారణా దానవైః సహ
రావణుడు ఇంద్రుని గుర్రాలను కూడా బాణాల వర్షంతో సంహరించాడు. దాన్ని చూసి దేవతలు, గంధర్వులు, చారణులు, దానవులు భయంతో వణికిపోయారు.