సమ్పపాత త్రిధా ఛిన్నా శక్తిః కాఞ్చనమాలినీ। సవిస్ఫులిఙ్గా జ్వలితా మహోల్కేవ దివశ్చ్యుతా
ఆ శక్తి బంగారు అలంకారాలతో, ముక్కలుగా విడిపోయి, మెరుపులతో, అగ్ని మంటలతో, ఆకాశం నుండి పడిన పెద్ద ఉల్కలా భూమిపై పడిపోయింది.
తతః సమ్భావితతరాం కాలేనాపి దురాసదామ్। జగ్రాహ విపులాం శక్తిం దీప్యమానాం స్వతేజసా
ఆ తర్వాత కొంతసేపటి తరువాత, తట్టుకోలేని, తన తేజంతో మండుతున్న ఒక గొప్ప శక్తిని రావణుడు మళ్లీ పట్టుకున్నాడు.
సా వేగితా బలవతా రావణేన దురాత్మనా। జజ్వాల సుమహాతేజా దీప్తాశనిసమప్రభా
దుర్మార్గుడైన రావణుడు ఆ శక్తిని బలంగా పట్టుకొని, అది మహాతేజంతో మండుతూ, మెరుపులాంటి కాంతిని వెదజల్లింది.
ఏతస్మిన్నన్తరే వీరో లక్ష్మణస్తం విభీషణమ్। ప్రాణసంశయమాపన్నం తూర్ణమభ్యవపద్యత
అప్పుడే వీరుడైన లక్ష్మణుడు, ప్రాణప్రమాదంలో ఉన్న విభీషణుని దగ్గరకు వేగంగా వెళ్లాడు.
తం విమోక్షయితుం వీరశ్చాపమాయమ్య లక్ష్మణః। రావణం శక్తిహస్తం వై శరవర్షైరవాకిరత్
విభీషణుని రక్షించేందుకు, ధైర్యవంతుడైన లక్ష్మణుడు విల్లు ఎక్కించి, శక్తిని పట్టుకున్న రావణునిపై బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు.
కీర్యమాణః శరౌఘేణ విసృష్టేన మహాత్మనా। న ప్రహర్తుం మనశ్చక్రే విముఖీకృతవిక్రమః
మహాత్ముడైన లక్ష్మణుడు విడిచిన బాణాల వర్షంతో రావణుడు తడిసి, అతని ధైర్యం తగ్గిపోవడంతో, దాడి చేయడానికి మనసు చేయలేకపోయాడు.
మోక్షితం భ్రాతరం దృష్ట్వా లక్ష్మణేన స రావణః। లక్ష్మణాభిముఖస్తిష్ఠన్నిదం వచనమబ్రవీత్
తమ్ముడు లక్ష్మణుడు తన అన్నను విముక్తుడిని చేసినదాన్ని చూసి, రావణుడు లక్ష్మణుని ఎదురుగా నిలబడి ఇలా అన్నాడు:
మోక్షితస్తే బలశ్లాఘిన్ యస్మాదేవం విభీషణః। విముచ్య రాక్షసం శక్తిస్త్వయీయం వినిపాత్యతే
“బలాన్ని గొప్పగా చెప్పుకునే విభీషణుని నువ్వు విముక్తుడిని చేశావు. అందుకే ఈ శక్తి రాక్షసునిపై పడకపోయినా, ఇప్పుడు నీపై పడుతుంది.”
ఏషా తే హృదయం భిత్త్వా శక్తిర్లోహితలక్షణా। మద్బాహుపరిఘోత్సృష్టా ప్రాణానాదాయ యాస్యతి
ఈ రక్తపు ముద్రలతో ఉన్న శక్తిని, నా మదంలో మునిగిన భుజబలంతో విసిరితే, నీ హృదయాన్ని చీల్చి, నీ ప్రాణాలను తీసుకెళ్తుంది.
ఇత్యేవముక్త్వా తాం శక్తిమష్టఘణ్టాం మహాస్వనామ్। మయేన మాయావిహితామమోఘాం శత్రుఘాతినీమ్
అలా చెప్పి, ఎనిమిది గంటలతో ఘనమైన ధ్వనితో మాయాసురుడు మాయతో తయారుచేసిన, ఎప్పుడూ విఫలంకాని, శత్రువులను సంహరించే ఆ శక్తిని
లక్ష్మణాయ సముద్దిశ్య జ్వలన్తీమివ తేజసా। రావణః పరమక్రుద్ధశ్చిక్షేప చ ననాద చ
లక్ష్మణుడిని లక్ష్యంగా చేసుకొని, అగ్ని వంటి తేజంతో మండుతున్న ఆ ఆయుధాన్ని, పరమకోపంతో రాక్షసరాజు రావణుడు గట్టిగా అరుస్తూ విసిరాడు.
సా క్షిప్తా భీమవేగేన వజ్రాశనిసమస్వనా। శక్తిరభ్యపతద్ వేగాల్లక్ష్మణం రణమూర్ధని
భయంకరమైన వేగంతో విసిరిన ఆ శక్తి, ఉరుము మెరుపుల్లా గర్జిస్తూ, యుద్ధమధ్యంలో ఉన్న లక్ష్మణుడివైపు వేగంగా దూసుకొచ్చింది.
తామనువ్యాహరచ్ఛక్తిమాపతన్తీం స రాఘవః। స్వస్త్యస్తు లక్ష్మణాయేతి మోఘా భవ హతోద్యమా
ఆ శక్తి లక్ష్మణుడివైపు దూసుకొస్తున్నప్పుడు, రాఘవుడు, "లక్ష్మణుడికి మంగళం కలగాలి. ఓ ఆయుధమా! నీ ప్రయత్నం వృథా కావాలి," అని ప్రార్థించాడు.
రావణేన రణే శక్తిః క్రుద్ధేనాశీవిషోపమా। ముక్తాఽఽశూరస్య భీతస్య లక్ష్మణస్య మమజ్జ సా
రావణుడు కోపంతో యుద్ధంలో విడిచిన ఆ శక్తి, విషసర్పంలా, ధైర్యంగా ఉన్నా భయపడిన లక్ష్మణుడి శరీరంలోకి లోతుగా ప్రవేశించింది.
న్యపతత్ సా మహావేగా లక్ష్మణస్య మహోరసి। జిహ్వేవోరగరాజస్య దీప్యమానా మహాద్యుతిః
ఆ మహాశక్తి, పాము రాజు నాలుకలవంటి అగ్నిలా వెలిగుతూ, మహా వేగంతో లక్ష్మణుడి విస్తారమైన ఛాతిపై పడింది.
తతో రావణవేగేన సుదూరమవగాఢయా। శక్త్యా విభిన్నహృదయః పపాత భువి లక్ష్మణః
రావణుడి బలంతో విసిరిన ఆ శక్తి లోతుగా గుచ్చుకుపోయి, హృదయం చీలిపోయిన లక్ష్మణుడు భూమిపై కుప్పకూలిపోయాడు.
తదవస్థం సమీపస్థో లక్ష్మణం ప్రేక్ష్య రాఘవః। భ్రాతృస్నేహాన్మహాతేజా విషణ్ణహృదయోఽభవత్
అలాంటి స్థితిలో దగ్గరలో ఉన్న లక్ష్మణుడిని చూసి, రాఘవుడు అన్నదమ్ముల ప్రేమతో, గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్నవాడు, హృదయం విషాదంతో నిండిపోయాడు.
స ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా బాష్పపర్యాకులేక్షణః। బభూవ సంరబ్ధతరో యుగాన్త ఇవ పావకః
ఒక క్షణం ఆలోచించి, కన్నీళ్లతో కళ్లు మసకబారగా, యుగాంతంలో అగ్నిలా తీవ్రమైన కోపంతో రాముడు మారిపోయాడు.
న విషాదస్య కాలోఽయమితి సంచిన్త్య రాఘవః। చక్రే సుతుమలం యుద్ధం రావణస్య వధే ధృతః। సర్వయత్నేన మహతా లక్ష్మణం పరివీక్ష్య చ
"ఇప్పుడు మనస్సు దిగులుపడే సమయం కాదు" అని రాముడు తలచి, రావణుని సంహరించేందుకు ధృడంగా నిర్ణయించి, మహా యుద్ధంలో నిమగ్నమయ్యాడు. అంతటా లక్ష్మణుడిని ఎంతో శ్రద్ధగా గమనిస్తూ పోరాడాడు.
స దదర్శ తతో రామః శక్త్యా భిన్నం మహాహవే। లక్ష్మణం రుధిరాదిగ్ధం సపన్నగమివాచలమ్
తర్వాత రాముడు, యుద్ధరంగంలో శక్తి గుచ్చిన, రక్తంతో తడిసిన లక్ష్మణుడిని, పాము కాపురం చేసిన కొండలా పడుకున్నట్టు చూశాడు.
తామపి ప్రహితాం శక్తిం రావణేన బలీయసా। యత్నతస్తే హరిశ్రేష్ఠా న శేకురవమర్దితుమ్
బలవంతుడైన రావణుడు పంపిన ఆ శక్తిని, వానరులలో శ్రేష్ఠులు ఎంత ప్రయత్నించినా, ఎదుర్కొనలేకపోయారు.
అర్దితాశ్చైవ బాణౌఘైస్తే ప్రవేకేణ రక్షసామ్। సౌమిత్రేః సా వినిర్భిద్య ప్రవిష్టా ధరణీతలమ్
రాక్షసుల భయంకరమైన బాణవర్షానికి గాయపడి, సౌమిత్రిని గాయపరిచిన ఆ శక్తి భూమిలోకి ప్రవేశించింది.
తాం కరాభ్యాం పరామృశ్య రామః శక్తిం భయావహామ్। బభఞ్జ సమరే క్రుద్ధో బలవాన్ విచకర్ష చ
రాముడు ఆ భయంకరమైన శక్తిని చేతులతో పట్టుకుని, కోపంతో యుద్ధంలో దాన్ని విరగదీసి, బలంగా లాగిపారేశాడు.
తస్య నిష్కర్షతః శక్తిం రావణేన బలీయసా। శరాః సర్వేషు గాత్రేషు పాతితా మర్మభేదినః
ఆ శక్తిని రాముడు లాగుతున్నప్పుడు, బలవంతుడైన రావణుడు, రాముని శరీరంలోని అన్ని భాగాల్లోకి మర్మాన్ని చీల్చే బాణాలను సంధించాడు.
అచిన్తయిత్వా తాన్ బాణాన్ సమాశ్లిష్య చ లక్ష్మణమ్। అబ్రవీచ్చ హనూమన్తం సుగ్రీవం చ మహాకపిమ్
ఆ బాణాలను పట్టించుకోకుండా, లక్ష్మణుడిని ఆలింగనం చేసుకుని, హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడు అనే మహావానరులతో రాముడు ఇలా అన్నాడు.
లక్ష్మణం పరివార్యైవం తిష్ఠధ్వం వానరోత్తమాః। పరాక్రమస్య కాలోఽయం సమ్ప్రాప్తో మే చిరేప్సితః
మీరు అందరూ లక్ష్మణుడిని చుట్టుముట్టి, నిలబడండి వానరులలో శ్రేష్ఠులారా! నా చిరకాలంగా కోరుకున్న పరాక్రమానికి సమయం ఇప్పుడు వచ్చింది.
పాపాత్మాయం దశగ్రీవో వధ్యతాం పాపనిశ్చయః। కాంక్షితం చాతకస్యేవ ఘర్మాన్తే మేఘదర్శనమ్
పాపకర్మతో నిండిన ఈ దశముఖుడు తప్పక చావాలి. ఎండాకాలం చివరగా మేఘాలను ఆశగా ఎదురుచూసే చాతకపక్షిలా, నేనూ అతని మరణాన్ని కోరుకుంటున్నాను.
అస్మిన్ ముహూర్తే నచిరాత్ సత్యం ప్రతిశృణోమి వః। అరావణమరామం వా జగద్ ద్రక్ష్యథ వానరాః
ఈ క్షణంలోనే, నిజంగా మీకు మాటిస్తున్నాను — ఇక రావణుడు లేకుండానో, లేక రాముడు లేకుండానో మీరు ఈ లోకాన్ని చూడబోతున్నారు, ఓ వానరులారా.
రాజ్యనాశం వనే వాసం దణ్డకే పరిధావనమ్। వైదేహ్యాశ్చ పరామర్శో రక్షోభిశ్చ సమాగమమ్
నా రాజ్యాన్ని కోల్పోవడం, అడవిలో నివసించడం, దండకారణ్యంలో తిరుగుతూ ఉండటం, వైదేహి అనుభవించిన బాధలు, రాక్షసులతో జరిగిన ఎదురుపోర్లు—
ప్రాప్తం దుఃఖం మహాఘోరం క్లేశశ్చ నిరయోపమః। అద్య సర్వమహం త్యక్ష్యే నిహత్వా రావణం రణే
ఈ భయంకరమైన బాధలు, నరకంతో సమానమైన కష్టాలు అన్నీ నాకొచ్చాయి. ఇవన్నీ నేడు యుద్ధంలో రావణుడిని చంపి విడిచిపెడతాను.