పద్మపత్రవిశాలాక్షం దీర్ఘబాహుమరిందమమ్। తతో రామో మహాతేజాః సౌమిత్రిసహితో బలీ
పద్మపత్రంలా విశాలమైన కళ్లతో, పొడవాటి భుజాలతో, శత్రువులను సంహరించగలవాడైన రాముడు, మహాతేజస్సుతో, బలవంతుడై, సౌమిత్రితో కలిసి నిలిచాడు.
వానరాంశ్చ రణే భగ్నానాపతన్తం చ రావణమ్। సమీక్ష్య రాఘవో హృష్టో మధ్యే జగ్రాహ కార్ముకమ్
పోరులో వానరులు ఓడిపోతూ రావణుడు ముందుకు వస్తున్న దృశ్యం చూసి, రాఘవుడు ఆనందంతో యుద్ధమధ్యంలో తన విల్లు పట్టుకున్నాడు.
విస్ఫారయితుమారేభే తతః స ధనురుత్తమమ్। మహావేగం మహానాదం నిర్భిన్దన్నివ మేదినీమ్
తర్వాత, రాముడు తన అద్భుతమైన విల్లును గట్టిగా వంచడం ప్రారంభించాడు. ఆ ధనుస్సు భూమిని చీల్చినట్టు గొప్ప శబ్దంతో మోగింది.
రావణస్య చ బాణౌఘై రామవిస్ఫారితేన చ। శబ్దేన రాక్షసాస్తేన పేతుశ్చ శతశస్తదా
రావణుడి బాణాల వర్షం, రాముడి విల్లు మోగిన శబ్దం వల్ల ఆ సమయంలో రాక్షసులు వందల సంఖ్యలో పడిపోయారు.
తయోః శరపథం ప్రాప్య రావణో రాజపుత్రయోః। స బభౌ చ యథా రాహుః సమీపే శశిసూర్యయోః
రావణుడు ఆ ఇద్దరు రాజకుమారుల బాణాల దారిలోకి వచ్చి, చంద్రుడు, సూర్యుని దగ్గరకు రాహువు చేరినట్టు ప్రకాశించాడు.
తమిచ్ఛన్ ప్రథమం యోద్ధుం లక్ష్మణో నిశితైః శరైః। ముమోచ ధనురాయమ్య శరానగ్నిశిఖోపమాన్
ముందుగా యుద్ధం చేయాలని కోరుకున్న లక్ష్మణుడు, తన విల్లు వంచి, అగ్నిజ్వాలలవంటి పదునైన బాణాలను వదిలాడు.
తాన్ ముక్తమాత్రానాకాశే లక్ష్మణేన ధనుష్మతా। బాణాన్ బాణైర్మహాతేజా రావణః ప్రత్యవారయత్
లక్ష్మణుడు ఆ బాణాలను ఆకాశంలోకి వదిలిన వెంటనే, మహాబలశాలి రావణుడు తన బాణాలతో వాటిని అడ్డుకున్నాడు.
ఏకమేకేన బాణేన త్రిభిస్త్రీన్ దశభిర్దశ। లక్ష్మణస్య ప్రచిచ్ఛేద దర్శయన్ పాణిలాఘవమ్
ఒక్క బాణంతో ఒక్కదాన్ని, మూడు బాణాలతో మూడింటిని, పది బాణాలతో పది బాణాలను రావణుడు లక్ష్మణుని బాణాలను కోసి, తన చేతి నైపుణ్యాన్ని చూపించాడు.
అభ్యతిక్రమ్య సౌమిత్రిం రావణః సమితింజయః। ఆససాద రణే రామం స్థితం శైలమివాపరమ్
సౌమిత్రిని దాటి, యుద్ధంలో విజేత అయిన రావణుడు, మరో పర్వతంలా నిలిచిన రాముడి వద్దకు వచ్చాడు.
స రాఘవం సమాసాద్య క్రోధసంరక్తలోచనః। వ్యసృజచ్ఛరవర్షాణి రావణో రాక్షసేశ్వరః
రాఘవుని ఎదుట నిలబడి, కోపంతో కండ్లు ఎర్రగా మారిన రావణుడు, రాక్షసుల అధిపతి, బాణాల వర్షాన్ని వదిలాడు.
శరధారాస్తతో రామో రావణస్య ధనుశ్చ్యుతాః। దృష్ట్వైవాపతితాః శీఘ్రం భల్లాఞ్జగ్రాహ సత్వరమ్
ఆ సమయంలో రావణుడి విల్లు నుండి వచ్చిన బాణాల ప్రవాహం వేగంగా పడిపోతున్నదాన్ని రాముడు చూసి, వెంటనే పదునైన భల్లాలను తీసుకున్నాడు.
తాఞ్ఛరౌఘాంస్తతో భల్లైస్తీక్ష్ణైశ్చిచ్ఛేద రాఘవః। దీప్యమానాన్ మహాఘోరాఞ్ఛరానాశీవిషోపమాన్
తర్వాత, రాఘవుడు ఆ భయంకరమైన, అగ్నిలా మండుతున్న బాణాల ప్రవాహాన్ని తన పదునైన భల్లాలతో కోసేశాడు.
రాఘవో రావణం తూర్ణం రావణో రాఘవం తథా। అన్యోన్యం వివిధైస్తీక్ష్ణైః శరవర్షైర్వవర్షతుః
రాఘవుడు రావణుడిపై వేగంగా దాడి చేశాడు; రావణుడు కూడా రాఘవునిపై అలాగే దాడి చేశాడు. ఇద్దరూ ఒకరిపై ఒకరు వివిధ పదునైన బాణాలతో వర్షంలా వదిలారు.
చేరతుశ్చ చిరం చిత్రం మణ్డలం సవ్యదక్షిణమ్। బాణవేగాత్ సముత్క్షిప్తావన్యోన్యమపరాజితౌ
ఇద్దరూ ఒకరినొకరు ఓడించలేక, బాణాల వేగంతో ఎడమ, కుడి వైపులా అద్భుతంగా చుట్టూ తిరుగుతూ, చాలా సేపు యుద్ధాన్ని కొనసాగించారు.
తయోర్భూతాని విత్రేసుర్యుగపత్ సమ్ప్రయుధ్యతోః। రౌద్రయోః సాయకముచోర్యమాన్తకనికాశయోః
యముడు, అంతకుడు లాంటి ఆ ఇద్దరు భయంకరమైన విలువీరులు ఒకేసారి యుద్ధం చేయగా, అన్నీ జీవులు భయంతో వణికిపోయాయి.
సతతం వివిధైర్బాణైర్బభూవ గగనం తదా। ఘనైరివాతపాపాయే విద్యున్మాలాసమాకులైః
ఆ సమయంలో ఆకాశం నానా విధాలైన బాణాలతో నిండి, మేఘాలు మెరుపు పూలతో కూడినట్టు, ఎండను మరుగుచేసింది.
గవాక్షితమివాకాశం బభూవ శరవృష్టిభిః। మహావేగైః సుతీక్ష్ణాగ్రైర్గృధ్రపత్రైః సువాజితైః
పక్షిరాజు రెక్కలతో, పదునైన అగ్రాలతో, వేగంగా వచ్చిన బాణ వర్షాలతో ఆకాశం గవాక్షాల్లా కనిపించింది.
శరాన్ధకారమాకాశం చక్రతుః పరమం తదా। గతేఽస్తం తపనే చాపి మహామేఘావివోత్థితౌ
ఆ బాణాలు ఆకాశాన్ని పూర్తిగా చీకటిగా చేసాయి, ఎండ మాయమై, పెద్ద మేఘాలు ఎగసినట్టు కనిపించింది.
తయోరభూన్మహాయుద్ధమన్యోన్యవధకాంక్షిణోః। అనాసాద్యమచిన్త్యం చ వృత్రవాసవయోరివ
వీరిద్దరూ ఒకరిని ఒకరు సంహరించాలనే తపనతో, చేరుకోలేని, ఊహించలేని గొప్ప యుద్ధాన్ని చేశారు; అది వృత్రాసురుడు, ఇంద్రుడు పోరులా ఉంది.
ఉభౌ హి పరమేష్వాసావుభౌ యుద్ధవిశారదౌ। ఉభావస్త్రవిదాం ముఖ్యావుభౌ యుద్ధే విచేరతుః
వీరిద్దరూ అతి శ్రేష్ఠమైన విలువీరులు, యుద్ధంలో నిపుణులు, ఆయుధాల వినియోగంలో ముందువారు; ఇద్దరూ యుద్ధరంగంలో సంచరించారు.
ఉభౌ హి యేన వ్రజతస్తేన తేన శరోర్మయః। ఊర్మయో వాయునా విద్ధా జగ్ముః సాగరయోరివ
వీరిద్దరిలో ఎవరు ఎటు పోయినా, అక్కడ బాణాల తరంగాలు గాలితో తాకి, సముద్రపు అలలవలె ఎగిసిపడుతున్నాయి.
తతః సంసక్తహస్తస్తు రావణో లోకరావణః। నారాచమాలాం రామస్య లలాటే ప్రత్యముఞ్చత
అప్పుడా లోకాలను భయపెట్టిన రావణుడు, చేతులు పని చేస్తుండగా, రాముని నుదుటిపై ఇనుప బాణాల మాలను వదిలాడు.
రౌద్రచాపప్రయుక్తాం తాం నీలోత్పలదలప్రభామ్। శిరసాధారయద్ రామో న వ్యథామభ్యపద్యత
ఆ భయంకర ధనుస్సుతో పంపిన, నీలకమల దళాల్లా మెరిసే ఆ ఆయుధాన్ని రాముడు తలపై భరించి, ఏమాత్రం తడబడలేదు.
అథ మన్త్రానపి జపన్ రౌద్రమస్త్రముదీరయన్। శరాన్ భూయః సమాదాయ రామః క్రోధసమన్వితః
అప్పుడు రాముడు మంత్రాలు జపిస్తూ, భయంకరమైన ఆయుధాన్ని పిలిచి, కోపంతో మళ్లీ బాణాలు ఎత్తుకున్నాడు.
ముమోచ చ మహాతేజాశ్చాపమాయమ్య వీర్యవాన్। తాన్ శరాన్ రాక్షసేన్ద్రాయ చిక్షేపాచ్ఛిన్నసాయకః
బలవంతుడైన రాముడు తన ధనుస్సు ఎక్కించి, విరిగని బాణాలను రాక్షసుల రాజైన రావణునిపై వదిలాడు.
తే మహామేఘసంకాశే కవచే పతితాః శరాః। అవధ్యే రాక్షసేన్ద్రస్య న వ్యథాం జనయంస్తదా
పెద్ద మేఘంలా కనిపించే రావణుని కవచంపై పడిన ఆ బాణాలు, అపరాధించలేని రాక్షసాధిపతికి అప్పటికి ఏమాత్రం బాధ కలిగించలేదు.
పునరేవాథ తం రామో రథస్థం రాక్షసాధిపమ్। లలాటే పరమాస్త్రేణ సర్వాస్త్రకుశలోఽభినత్
తర్వాత యుద్ధ విద్యలో నిపుణుడైన రాముడు, మళ్లీ రథంలో ఉన్న రావణుని నుదుటిపై పరమాయుధంతో గట్టిగా కొట్టాడు.
తే భిత్త్వా బాణరూపాణి పఞ్చశీర్షా ఇవోరగాః। శ్వసన్తో వివిశుర్భూమిం రావణప్రతికూలితాః
ఆ బాణాలు, ఐదు తలల పాముల్లా రూపం ధరించి, రావణుడు అడ్డుకున్నందువల్ల, శబ్దం చేస్తూ భూమిలోకి ప్రవేశించాయి.
నిహత్య రాఘవస్యాస్త్రం రావణః క్రోధమూర్చ్ఛితః। ఆసురం సుమహాఘోరమస్త్రం ప్రాదుశ్చకార సః
రాఘవుని ఆయుధాన్ని సంహరించిన రావణుడు, కోపంతో మునిగిపోయి, భయంకరమైన అసురాయుధాన్ని ప్రయోగించాడు.
సింహవ్యాఘ్రముఖాంశ్చాపి కఙ్కకోకముఖానపి। గృధ్రశ్యేనముఖాంశ్చాపి శృగాలవదనాంస్తథా
అతడు సింహం, పులి ముఖాలు, కాకులు, గుడ్లగూబలు, గద్దలు, పక్షిరాజులు, నక్క ముఖాలతో కూడిన పదునైన బాణాలను వదిలాడు.