రథాశ్వనాగాశ్చ హతాస్తత్ర తత్ర సహస్రశః। రణే రామేణ శూరేణ హతాశ్చాపి పదాతయః
రథాలు, కుదిరాలు, ఏనుగులు వెయ్యల్లోగా అక్కడక్కడా నాశనం అయ్యాయి. ధైర్యవంతుడైన రాముడు యుద్ధంలో కాలాళ్ల సైనికులను కూడా సంహరించాడు.
రుద్రో వా యది వా విష్ణుర్మహేన్ద్రో వా శతక్రతుః। హన్తి నో రామరూపేణ యది వా స్వయమన్తకః
రుద్రుడా, విష్ణువా, మహేంద్రుడా, లేక మరణదేవుడా ఎవరో రాముడి రూపంలో వచ్చి మమ్మల్ని సంహరిస్తున్నాడు.
హతప్రవీరా రామేణ నిరాశా జీవితే వయమ్। అపశ్యన్త్యో భయస్యాన్తమనాథా విలపామహే
రాముడు మన వీరులను చంపడంతో మనకు ప్రాణాల మీద ఆశ లేదు. భయం తీరే దారి కనబడటం లేదు, రక్షకులు లేరు, అందరం ఏడుస్తున్నాం.
రామహస్తాద్ దశగ్రీవః శూరో దత్తమహావరః। ఇదం భయం మహాఘోరం సముత్పన్నం న బుద్ధ్యతే
పెద్ద వరాలు పొందిన ధైర్యవంతుడైన రావణుడు రాముని చేతిలో పుట్టిన ఈ భయంకరమైన ప్రమాదాన్ని గ్రహించలేదు.
తం న దేవా న గన్ధర్వా న పిశాచా న రాక్షసాః। ఉపసృష్టం పరిత్రాతుం శక్తా రామేణ సంయుగే
యుద్ధంలో రాముడు దాడి చేసినవారిని దేవతలు, గంధర్వులు, పిశాచులు, రాక్షసులు ఎవరూ కాపాడలేరు.
ఉత్పాతాశ్చాపి దృశ్యన్తే రావణస్య రణే రణే। కథయన్తి హి రామేణ రావణస్య నిబర్హణమ్
ప్రతి యుద్ధంలో రావణుడికి అపశకునాలు కనబడుతున్నాయి. రాముడు రావణుని నాశనం చేస్తాడని అందరూ చెబుతున్నారు.
పితామహేన ప్రీతేన దేవదానవరాక్షసైః। రావణస్యాభయం దత్తం మనుష్యేభ్యో న యాచితమ్
పితామహుడు సంతోషంతో దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులతో కలిసి రావణుడికి భయమేమీ ఉండదని వరమిచ్చాడు. కానీ, మానవుల విషయమై అతడు అడగలేదు.
తదిదం మానుషం మన్యే ప్రాప్తం నిఃసంశయం భయమ్। జీవితాన్తకరం ఘోరం రక్షసాం రావణస్య చ
అందువల్ల, ఈ భయం మానవుని నుండి వచ్చిందని నాకు నిస్సందేహంగా అనిపిస్తోంది. ఇది రాక్షసులకు, రావణుడికీ ప్రాణాంతకంగా, భయంకరంగా మారింది.
పీడ్యమానాస్తు బలినా వరదానేన రక్షసా। దీప్తైస్తపోభిర్విబుధాః పితామహమపూజయన్
బలవంతుడైన రాక్షసుడు వరాల వలన అధికారం పొందగా, దేవతలు అతని చేత బాధపడుతూ, తపస్సుతో ప్రకాశించేలా పితామహుని ఆరాధించారు.
దేవతానాం హితార్థాయ మహాత్మా వై పితామహః। ఉవాచ దేవతాస్తుష్ట ఇదం సర్వా మహద్వచః
దేవతల మేలుకోసం, మహాత్ముడైన పితామహుడు సంతోషంతో అందరు దేవతలకు గొప్ప మాటలు చెప్పాడు.
అద్యప్రభృతి లోకాంస్త్రీన్ సర్వే దానవరాక్షసాః। భయేన ప్రభృతా నిత్యం విచరిష్యన్తి శాశ్వతమ్
ఈ రోజు నుంచి, అన్ని దానవులు, రాక్షసులు మూడు లోకాలలో ఎప్పటికీ భయంతో తిరుగుతారు.
దైవతైస్తు సమాగమ్య సర్వైశ్చేన్ద్రపురోగమైః। వృషధ్వజస్త్రిపురహా మహాదేవః ప్రతోషితః
ఇంద్రుడు ముందుండి అన్ని దేవతలతో కలిసి, వృషభధ్వజుడైన మహాదేవుడు, త్రిపురాన్ని నాశనం చేసినవాడు, సంతృప్తి చెందాడు.
ప్రసన్నస్తు మహాదేవో దేవానేతద్ వచోఽబ్రవీత్। ఉత్పత్స్యతి హితార్థం వో నారీ రక్షఃక్షయావహా
ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: 'మీ మేలుకోసం, రాక్షసులను నాశనం చేసే ఒక స్త్రీ జన్మిస్తుంది.'
ఏషా దేవైః ప్రయుక్తా తు క్షుద్ యథా దానవాన్ పురా। భక్షయిష్యతి నః సర్వాన్ రాక్షసఘ్నీ సరావణాన్
ఆమె దేవతల ప్రేరణతో, పూర్వం ఆకలి దానవులను మింగినట్లే, రావణుడితో సహా అందరు రాక్షసులను భక్షిస్తుంది.
రావణస్యాపనీతేన దుర్వినీతస్య దుర్మతేః। అయం నిష్టానకో ఘోరః శోకేన సమభిప్లుతః
దుర్మార్గుడైన రావణుడు చేసిన దుష్కార్యాల వలన, ఈ భయంకరమైన, దుఃఖంతో నిండిన చివరి అరుపులు వచ్చాయి.
తం న పశ్యామహే లోకే యో నః శరణదో భవేత్। రాఘవేణోపసృష్టానాం కాలేనేవ యుగక్షయే
రాఘవుడి చేతిలో పడిన మనకు, యుగాంతంలో కాలముని ఎదుర్కొన్నట్టు, ఈ లోకంలో ఆశ్రయం ఇచ్చే వారు ఎవరూ కనిపించడంలేదు.
నాస్తి నః శరణం కించిద్ భయే మహతి తిష్ఠతామ్। దావాగ్నివేష్టితానాం హి కరేణూనాం యథా వనే
ఈ మహా భయంలో నిలిచిన మనకు ఎటువంటి ఆశ్రయం లేదు. అడవిలో అగ్నిచుట్టూ ఉన్న ఏనుగుల మాదిరిగానే మన స్థితి.
ప్రాప్తకాలం కృతం తేన పౌలస్త్యేన మహాత్మనా। యత ఏవ భయం దృష్టం తమేవ శరణం గతః
పులస్త్య వంశజుడైన ఆ మహాత్ముడు సమయాన్ని గుర్తించి, భయం ఎక్కడుందో తెలుసుకుని, అదే వద్ద ఆశ్రయం పొందాడు.
ఇతీవ సర్వా రజనీచరస్త్రియః పరస్పరం సమ్పరిరభ్య బాహుభిః। విషేదురార్తాతిభయాభిపీడితా వినేదురుచ్చైశ్చ తదా సుదారుణమ్
అలా రాత్రివేళ తిరిగే ఆ స్త్రీలు, ఒకదానికొకటి చేతులు చుట్టుకుని, తీవ్రమైన భయంతో, దుఃఖంతో నిండిపోయి, పెద్దగా, భయంకరంగా అరవసాగారు.
thumb|పఞ్చనవతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చనవతితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో తొంభై ఐదవ సర్గను వినండి.
ఆర్తానాం రాక్షసీనాం తు లఙ్కాయాం వై కులే కులే। రావణః కరుణం శబ్దం శుశ్రావ పరిదేవితమ్
లంకలో ప్రతి ఇంట్లో బాధపడుతున్న రాక్షసీస్త్రీల అరుపులు, విలాపాలు రావణుడు విన్నాడు.
స తు దీర్ఘం వినిఃశ్వస్య ముహూర్తం ధ్యానమాస్థితః। బభూవ పరమక్రుద్ధో రావణో భీమదర్శనః
ఆయన లోతుగా ఊపిరి పీల్చి, కాసేపు ధ్యానంలో మునిగి, భయంకరమైన రూపంతో ఉన్న రావణుడు తీవ్రమైన కోపానికి లోనయ్యాడు.
సందశ్య దశనైరోష్ఠం క్రోధసంరక్తలోచనః। రాక్షసైరపి దుర్దర్శః కాలాగ్నిరివ మూర్తిమాన్
పళ్లతో పెదవిని కొరికుతూ, కోపంతో కళ్లలో రక్తం మరిగిపోతుండగా, రాక్షసులకు కూడా భయంకరంగా, కాలాగ్ని రూపంలో కనిపించాడు.
ఉవాచ చ సమీపస్థాన్ రాక్షసాన్ రాక్షసేశ్వరః। క్రోధావ్యక్తకథస్తత్ర నిర్దహన్నివ చక్షుషా
కోపంతో మాటలు స్పష్టంగా రాక, చూపుతో కాల్చుతున్నట్టు, దగ్గర ఉన్న రాక్షసులను రాక్షసాధిపతి ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
మహోదరం మహాపార్శ్వం విరూపాక్షం చ రాక్షసమ్। శీఘ్రం వదత సైన్యాని నిర్యాతేతి మమాజ్ఞయా
మహోదరుడు, మహాపార్శ్వుడు, విరూపాక్షుడు అనే రాక్షసులకు, "నా ఆజ్ఞతో వెంటనే సైన్యాలను బయలుదేరమని చెప్పండి" అని ఆదేశించాడు.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా రాక్షసాస్తే భయార్దితాః। చోదయామాసురవ్యగ్రాన్ రాక్షసాంస్తాన్ నృపాజ్ఞయా
అతని మాటలు విని, భయంతో ఆ రాక్షసులు, రాజు ఆజ్ఞతో మిగతా రాక్షసులను తొందరగా పురికొల్పారు.
తే తు సర్వే తథేత్యుక్త్వా రాక్షసా భీమదర్శనాః। కృతస్వస్త్యయనాః సర్వే తే రణాభిముఖా యయుః
అందరూ "అలాగే" అని సమాధానం ఇచ్చి, శుభకార్యాలు చేసి, యుద్ధానికి ఎదురుగా బయలుదేరారు.
ప్రతిపూజ్య యథాన్యాయం రావణం తే మహారథాః। తస్థుః ప్రాఞ్జలయః సర్వే భర్తుర్విజయకాఙ్క్షిణః
రావణుణ్ణి యథావిధిగా సత్కరించి, ఆ మహారథులు అందరూ చేతులు జోడించి, తమ అధిపతికి విజయము కలగాలని కోరుతూ నిలబడ్డారు.
తతోవాచ ప్రహస్యైతాన్ రావణః క్రోధమూర్చ్ఛితః। మహోదరమహాపార్శ్వౌ విరూపాక్షం చ రాక్షసమ్
అప్పుడా రావణుడు కోపంతో నవ్వుతూ, మహోదరుడు, మహాపార్శ్వుడు, విరూపాక్షుడు అనే రాక్షసులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
అద్య బాణైర్ధనుర్ముక్తైర్యుగాన్తాదిత్యసంనిభైః। రాఘవం లక్ష్మణం చైవ నేష్యామి యమసాదనమ్
ఈ రోజు నా విల్లు నుండి విడిచే బాణాలు యుగాంతపు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, రాఘవుడిని, లక్ష్మణుడిని యమలోకానికి పంపిస్తాను.