వైదేహీం ప్రార్థయానం తం విరాధం ప్రేక్ష్య రాక్షసమ్। హతమేకేన రామేణ పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
వైదేహిని కోరుకున్న రాక్షసుడు విరాధుడు రాముడి చేత ఒక్కరే సంహరించబడ్డాడు. అది చాలానే హెచ్చరికగా ఉండేది.
చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాం భీమకర్మణామ్। నిహతాని జనస్థానే శరైరగ్నిశిఖోపమైః
భయంకరమైన పనులు చేసిన పద్నాలుగు వేల రాక్షసులు జనస్థానంలో అగ్ని జ్వాలల వంటి బాణాలతో సంహరించబడ్డారు.
ఖరశ్చ నిహతః సంఖ్యే దూషణస్త్రిశిరాస్తథా। శరైరాదిత్యసంకాశైః పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
ఖరుడు యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు, దూషణుడు, త్రిశిరుడు కూడా సూర్యుడి వంటి బాణాలతో సంహరించబడ్డారు. అది కూడా చాలానే హెచ్చరికగా ఉండేది.
హతో యోజనబాహుశ్చ కబన్ధో రుధిరాశనః। క్రోధాన్నాదం నదన్ సోఽథ పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
యోజనంత పొడవైన చేతులు ఉన్న, రక్తాన్ని త్రాగే కబంధుడు కూడా కోపంతో అరుస్తూ సంహరించబడ్డాడు. అది కూడా చాలానే హెచ్చరికగా ఉండేది.
జఘాన బలినం రామః సహస్రనయనాత్మజమ్। వాలినం మేరుసంకాశం పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
వేల కళ్లున్న ఇంద్రుని కుమారుడు, మెరు పర్వతం లాంటి బలవంతుడు వాలిని రాముడు సంహరించాడు. అది కూడా చాలానే హెచ్చరికగా ఉండేది.
ఋష్యమూకే వసంశ్చైవ దీనో భగ్నమనోరథః। సుగ్రీవః ప్రాపితో రాజ్యం పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
ఋష్యమూక పర్వతంపై నివసిస్తూ, ఆశలు చచ్చిపోయిన సుగ్రీవుడు తిరిగి తన రాజ్యాన్ని పొందాడు. అది కూడా చాలానే హెచ్చరికగా ఉండేది.
ధర్మార్థసహితం వాక్యం సర్వేషాం రక్షసాం హితమ్। యుక్తం విభీషణేనోక్తం మోహాత్ తస్య న రోచతే
ధర్మం, ప్రయోజనం కలిగిన మాటలు, అందరి రాక్షసుల మేలు కోసం విభీషణుడు చెప్పినవి. కానీ మోహంలో పడిన రావణుడు వాటిని అంగీకరించలేదు.
విభీషణవచః కుర్యాద్ యది స్మ ధనదానుజః। శ్మశానభూతా దుఃఖార్తా నేయం లఙ్కా భవిష్యతి
ధనదుని తమ్ముడు విభీషణుని మాట వినివుంటే, ఈ లంకా ఇంత బాధతో, శ్మశానంగా మారేది కాదు.
కుమ్భకర్ణం హతం శ్రుత్వా రాఘవేణ మహాబలమ్। అతికాయం చ దుర్మర్షం లక్ష్మణేన హతం తదా। ప్రియం చేన్ద్రజితం పుత్రం రావణో నావబుధ్యతే
రాఘవుడు మహాబలశాలి కుంభకర్ణుడిని సంహరించాడని, లక్ష్మణుడు అతి కాయుడిని చంపాడని విన్నా, రావణుడు తన ప్రియమైన కుమారుడు ఇంద్రజిత్ కూడా పోయాడని గ్రహించలేదు.
మమ పుత్రో మమ భ్రాతా మమ భర్తా రణే హతః। ఇత్యేష శ్రూయతే శబ్దో రాక్షసీనాం కులే కులే
నా కుమారుడు, నా అన్న, నా భర్త యుద్ధంలో చనిపోయాడు అని ప్రతి రాక్షసీ ఇంట్లో ఈ అరుపు వినిపిస్తోంది.
రథాశ్వనాగాశ్చ హతాస్తత్ర తత్ర సహస్రశః। రణే రామేణ శూరేణ హతాశ్చాపి పదాతయః
రథాలు, కుదిరాలు, ఏనుగులు వెయ్యల్లోగా అక్కడక్కడా నాశనం అయ్యాయి. ధైర్యవంతుడైన రాముడు యుద్ధంలో కాలాళ్ల సైనికులను కూడా సంహరించాడు.
రుద్రో వా యది వా విష్ణుర్మహేన్ద్రో వా శతక్రతుః। హన్తి నో రామరూపేణ యది వా స్వయమన్తకః
రుద్రుడా, విష్ణువా, మహేంద్రుడా, లేక మరణదేవుడా ఎవరో రాముడి రూపంలో వచ్చి మమ్మల్ని సంహరిస్తున్నాడు.
హతప్రవీరా రామేణ నిరాశా జీవితే వయమ్। అపశ్యన్త్యో భయస్యాన్తమనాథా విలపామహే
రాముడు మన వీరులను చంపడంతో మనకు ప్రాణాల మీద ఆశ లేదు. భయం తీరే దారి కనబడటం లేదు, రక్షకులు లేరు, అందరం ఏడుస్తున్నాం.
రామహస్తాద్ దశగ్రీవః శూరో దత్తమహావరః। ఇదం భయం మహాఘోరం సముత్పన్నం న బుద్ధ్యతే
పెద్ద వరాలు పొందిన ధైర్యవంతుడైన రావణుడు రాముని చేతిలో పుట్టిన ఈ భయంకరమైన ప్రమాదాన్ని గ్రహించలేదు.
తం న దేవా న గన్ధర్వా న పిశాచా న రాక్షసాః। ఉపసృష్టం పరిత్రాతుం శక్తా రామేణ సంయుగే
యుద్ధంలో రాముడు దాడి చేసినవారిని దేవతలు, గంధర్వులు, పిశాచులు, రాక్షసులు ఎవరూ కాపాడలేరు.
ఉత్పాతాశ్చాపి దృశ్యన్తే రావణస్య రణే రణే। కథయన్తి హి రామేణ రావణస్య నిబర్హణమ్
ప్రతి యుద్ధంలో రావణుడికి అపశకునాలు కనబడుతున్నాయి. రాముడు రావణుని నాశనం చేస్తాడని అందరూ చెబుతున్నారు.
పితామహేన ప్రీతేన దేవదానవరాక్షసైః। రావణస్యాభయం దత్తం మనుష్యేభ్యో న యాచితమ్
పితామహుడు సంతోషంతో దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులతో కలిసి రావణుడికి భయమేమీ ఉండదని వరమిచ్చాడు. కానీ, మానవుల విషయమై అతడు అడగలేదు.
తదిదం మానుషం మన్యే ప్రాప్తం నిఃసంశయం భయమ్। జీవితాన్తకరం ఘోరం రక్షసాం రావణస్య చ
అందువల్ల, ఈ భయం మానవుని నుండి వచ్చిందని నాకు నిస్సందేహంగా అనిపిస్తోంది. ఇది రాక్షసులకు, రావణుడికీ ప్రాణాంతకంగా, భయంకరంగా మారింది.
పీడ్యమానాస్తు బలినా వరదానేన రక్షసా। దీప్తైస్తపోభిర్విబుధాః పితామహమపూజయన్
బలవంతుడైన రాక్షసుడు వరాల వలన అధికారం పొందగా, దేవతలు అతని చేత బాధపడుతూ, తపస్సుతో ప్రకాశించేలా పితామహుని ఆరాధించారు.
దేవతానాం హితార్థాయ మహాత్మా వై పితామహః। ఉవాచ దేవతాస్తుష్ట ఇదం సర్వా మహద్వచః
దేవతల మేలుకోసం, మహాత్ముడైన పితామహుడు సంతోషంతో అందరు దేవతలకు గొప్ప మాటలు చెప్పాడు.
అద్యప్రభృతి లోకాంస్త్రీన్ సర్వే దానవరాక్షసాః। భయేన ప్రభృతా నిత్యం విచరిష్యన్తి శాశ్వతమ్
ఈ రోజు నుంచి, అన్ని దానవులు, రాక్షసులు మూడు లోకాలలో ఎప్పటికీ భయంతో తిరుగుతారు.
దైవతైస్తు సమాగమ్య సర్వైశ్చేన్ద్రపురోగమైః। వృషధ్వజస్త్రిపురహా మహాదేవః ప్రతోషితః
ఇంద్రుడు ముందుండి అన్ని దేవతలతో కలిసి, వృషభధ్వజుడైన మహాదేవుడు, త్రిపురాన్ని నాశనం చేసినవాడు, సంతృప్తి చెందాడు.
ప్రసన్నస్తు మహాదేవో దేవానేతద్ వచోఽబ్రవీత్। ఉత్పత్స్యతి హితార్థం వో నారీ రక్షఃక్షయావహా
ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: 'మీ మేలుకోసం, రాక్షసులను నాశనం చేసే ఒక స్త్రీ జన్మిస్తుంది.'
ఏషా దేవైః ప్రయుక్తా తు క్షుద్ యథా దానవాన్ పురా। భక్షయిష్యతి నః సర్వాన్ రాక్షసఘ్నీ సరావణాన్
ఆమె దేవతల ప్రేరణతో, పూర్వం ఆకలి దానవులను మింగినట్లే, రావణుడితో సహా అందరు రాక్షసులను భక్షిస్తుంది.
రావణస్యాపనీతేన దుర్వినీతస్య దుర్మతేః। అయం నిష్టానకో ఘోరః శోకేన సమభిప్లుతః
దుర్మార్గుడైన రావణుడు చేసిన దుష్కార్యాల వలన, ఈ భయంకరమైన, దుఃఖంతో నిండిన చివరి అరుపులు వచ్చాయి.
తం న పశ్యామహే లోకే యో నః శరణదో భవేత్। రాఘవేణోపసృష్టానాం కాలేనేవ యుగక్షయే
రాఘవుడి చేతిలో పడిన మనకు, యుగాంతంలో కాలముని ఎదుర్కొన్నట్టు, ఈ లోకంలో ఆశ్రయం ఇచ్చే వారు ఎవరూ కనిపించడంలేదు.
నాస్తి నః శరణం కించిద్ భయే మహతి తిష్ఠతామ్। దావాగ్నివేష్టితానాం హి కరేణూనాం యథా వనే
ఈ మహా భయంలో నిలిచిన మనకు ఎటువంటి ఆశ్రయం లేదు. అడవిలో అగ్నిచుట్టూ ఉన్న ఏనుగుల మాదిరిగానే మన స్థితి.
ప్రాప్తకాలం కృతం తేన పౌలస్త్యేన మహాత్మనా। యత ఏవ భయం దృష్టం తమేవ శరణం గతః
పులస్త్య వంశజుడైన ఆ మహాత్ముడు సమయాన్ని గుర్తించి, భయం ఎక్కడుందో తెలుసుకుని, అదే వద్ద ఆశ్రయం పొందాడు.
ఇతీవ సర్వా రజనీచరస్త్రియః పరస్పరం సమ్పరిరభ్య బాహుభిః। విషేదురార్తాతిభయాభిపీడితా వినేదురుచ్చైశ్చ తదా సుదారుణమ్
అలా రాత్రివేళ తిరిగే ఆ స్త్రీలు, ఒకదానికొకటి చేతులు చుట్టుకుని, తీవ్రమైన భయంతో, దుఃఖంతో నిండిపోయి, పెద్దగా, భయంకరంగా అరవసాగారు.
thumb|పఞ్చనవతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చనవతితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో తొంభై ఐదవ సర్గను వినండి.