ఘోరం ప్రకృత్యా రూపం తత్ తస్య క్రోధాగ్నిమూర్చ్ఛితమ్। బభూవ రూపం క్రుద్ధస్య రుద్రస్యేవ దురాసదమ్
అతని రూపం సహజంగా భయంకరంగా ఉండగా, ఇప్పుడు కోపాగ్ని కలిసిపోవడంతో, కోపంతో ఉన్న రుద్రుని రూపంలా అందరికి భయంకరంగా మారింది.
తస్య క్రుద్ధస్య నేత్రాభ్యాం ప్రాపతన్నశ్రుబిన్దవః। దీపాభ్యామివ దీప్తాభ్యాం సార్చిషః స్నేహబిన్దవః
కోపంతో ఉన్న రావణుడి రెండు కన్నుల నుంచి, మంటలతో మండుతున్న దీపాల నుంచి నూనెబిందువులు పడినట్లు, కన్నీటి బిందువులు జారిపడ్డాయి.
దన్తాన్ విదశతస్తస్య శ్రూయతే దశనస్వనః। యన్త్రస్యాకృష్యమాణస్య మథ్నతో దానవైరివ
అతడు పళ్లను బిగువుగా కొరుకుతున్నప్పుడు, అతని దంతాల గర్జన యంత్రాన్ని రాక్షసులు లాగుతూ ముదురు చేసే శబ్దంలా వినిపించింది.
కాలాగ్నిరివ సంక్రుద్ధో యాం యాం దిశమవైక్షత। తస్యాం తస్యాం భయత్రస్తా రాక్షసాః సంవిలిల్యిరే
ప్రళయాగ్నిలా కోపంతో మండిపోతూ, రావణుడు ఏ దిక్కు చూసినా, ఆ దిశలో ఉన్న రాక్షసులు భయంతో కరిగిపోయారు.
తమన్తకమివ క్రుద్ధం చరాచరచిఖాదిషుమ్। వీక్షమాణం దిశః సర్వా రాక్షసా నోపచక్రముః
అతడు యముడిలా కోపంతో అన్ని ప్రాణులను మింగేయాలని చూస్తూ, అన్ని దిక్కులా చూశాడు. అప్పుడు రాక్షసులు అతని దగ్గరకు రాలేకపోయారు.
తతః పరమసంక్రుద్ధో రావణో రాక్షసాధిపః। అబ్రవీద్ రక్షసాం మధ్యే సంస్తమ్భయిషురాహవే
తర్వాత, అత్యంత కోపంతో ఉన్న రాక్షసాధిపతి రావణుడు, యుద్ధంలో రాక్షసులను ధైర్యపరచాలని, వారి మధ్య మాట్లాడాడు.
మయా వర్షసహస్రాణి చరిత్వా పరమం తపః। తేషు తేష్వవకాశేషు స్వయంభూః పరితోషితః
నేను వేల సంవత్సరాలు ఘోరమైన తపస్సు చేసి, ప్రతి చోట స్వయంభువుడిని సంతోషపరిచాను.
తస్యైవ తపసో వ్యుష్ట్యా ప్రసాదాచ్చ స్వయంభువః। నాసురేభ్యో న దేవేభ్యో భయం మమ కదాచన
ఆ తపస్సు ఫలితంగా, స్వయంభువుని అనుగ్రహంతో, అసురులనుండి గానీ, దేవతలనుండి గానీ నాకు ఎప్పుడూ భయం లేదు.
కవచం బ్రహ్మదత్తం మే యదాదిత్యసమప్రభమ్। దేవాసురవిమర్దేషు న చ్ఛిన్నం వజ్రముష్టిభిః
బ్రహ్మదేవుడు నాకు ఇచ్చిన, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఆ కవచాన్ని, దేవతలు-అసురుల యుద్ధాల్లో వజ్రాయుధాలు, గుద్దులు కూడా పగలగొట్టలేకపోయాయి.
తేన మామద్య సంయుక్తం రథస్థమిహ సంయుగే। ప్రతీయాత్ కోఽద్య మామాజౌ సాక్షాదపి పురందరః
ఈ రోజు నేను యుద్ధరథంపై ఆ కవచంతో సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు, నన్నెదుర్కొనగలవాడు ఎవరు? తానేనా ఇంద్రుడు అయినా నన్ను ఎదుర్కోలేడు.
యత్ తదాభిప్రసన్నేన సశరం కార్ముకం మహత్। దేవాసురవిమర్దేషు మమ దత్తం స్వయంభువా
దేవతలు-అసురుల యుద్ధాల్లో, సృష్టికర్త స్వయంగా సంతోషించి నాకు ఇచ్చిన ఆ గొప్ప విల్లు, బాణాలు—
అద్య తూర్యశతైర్భీమం ధనురుత్థాప్యతాం మమ। రామలక్ష్మణయోరేవ వధాయ పరమాహవే
ఈ రోజు వందలాది యుద్ధడప్పులతో నా భయంకరమైన విల్లు పైకి లేవనీయాలి; ఈ మహాయుద్ధంలో రాముడు, లక్ష్మణులను సంహరించడానికి.
స పుత్రవధసంతప్తః క్రూరః క్రోధవశం గతః। సమీక్ష్య రావణో బుద్ధ్యా సీతాం హన్తుం వ్యవస్యత
కుమారుని మరణంతో బాధపడుతూ, క్రూరంగా కోపంతో మునిగిపోయిన రావణుడు, తన మనస్సులో ఆలోచించి, సీతను చంపాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
ప్రత్యవేక్ష్య తు తామ్రాక్షః సుఘోరో ఘోరదర్శనః। దీనో దీనస్వరాన్ సర్వాంస్తానువాచ నిశాచరాన్
ఆ సమయంలో, ఎర్రకళ్లతో, భయంకరమైన రూపంతో, దుఃఖంతో ఉన్న రావణుడు, దుఃఖభరితమైన స్వరంతో అందరు రాక్షసులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
మాయయా మమ వత్సేన వఞ్చనార్థం వనౌకసామ్। కించిదేవ హతం తత్ర సీతేయమితి దర్శితమ్
నా మాయతో, అరణ్యవాసులను మోసం చేయడానికే అక్కడ కొంతమంది మాత్రమే చనిపోయారు; అది సీత అని చూపించాను.
తదిదం తథ్యమేవాహం కరిష్యే ప్రియమాత్మనః। వైదేహీం నాశయిష్యామి క్షత్రబన్ధుమనువ్రతామ్
ఇప్పుడు నిజంగా నా మనసుకు నచ్చినదాన్ని చేస్తాను; క్షత్రియ భర్తకు అంకితమైన వైదేహిని నేను నాశనం చేస్తాను.
ఇత్యేవముక్త్వా సచివాన్ ఖడ్గమాశు పరామృశత్। ఉద్ధృత్య గుణసమ్పన్నం విమలామ్బరవర్చసమ్
ఇలా తన మంత్రులకు చెప్పి, రావణుడు వెంటనే తన గొప్ప ఖడ్గాన్ని, నిర్మలమైన, ప్రకాశించే కత్తిని పట్టుకున్నాడు.
నిష్పపాత స వేగేన సభార్యః సచివైర్వృతః। రావణః పుత్రశోకేన భృశమాకులచేతనః
తన కుమారుని మరణ దుఃఖంతో మనసు బాగా కలవరపడి, భార్య, మంత్రులతో కూడి రావణుడు వేగంగా దిగివచ్చాడు.
సంక్రుద్ధః ఖడ్గమాదాయ సహసా యత్ర మైథిలీ। వ్రజన్తం రాక్షసం ప్రేక్ష్య సింహనాదం విచుక్రుశుః
కోపంతో, ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, వెంటనే మైథిలిని ఉన్న చోటికి రావణుడు వెళ్లాడు; ఆ రాక్షసుడు వస్తున్నాడని చూసి, వారు సింహగర్జనలతో అరవసాగారు.
ఊచుశ్చాన్యోన్యమాలిఙ్గ్య సంక్రుద్ధం ప్రేక్ష్య రాక్షసమ్। అద్యైనం తావుభౌ దృష్ట్వా భ్రాతరౌ ప్రవ్యథిష్యతః
ఆ రాక్షసుడు కోపంతో వస్తున్నాడని చూసి, వారు ఒకరినొకరు ఆలింగనం చేసుకుంటూ ఇలా అన్నారు: 'ఈ రోజు ఆ ఇద్దరు సోదరులను చూసి ఇతడు భయపడతాడు.'
లోకపాలా హి చత్వారః క్రుద్ధేనానేన నిర్జితాః। బహవః శత్రవశ్చాన్యే సంయుగేష్వభిపాతితాః
లోకపాలులు నలుగురిని కూడా ఇతడు కోపంతో ఓడించాడు; యుద్ధాల్లో మరెందరో శత్రువులను కూడా ఇతడు సంహరించాడు.
త్రిషు లోకేషు రత్నాని భుఙ్క్తే ఆహృత్య రావణః। విక్రమే చ బలే చైవ నాస్త్యస్య సదృశో భువి
రావణుడు మూడు లోకాల రత్నాలను దోచుకుని అనుభవిస్తున్నాడు; పరాక్రమంలో, బలంలో ఇతడికి భూమిపై సమానుడు లేడు.
తేషాం సంజల్పమానానామశోకవనికాం గతామ్। అభిదుద్రావ వైదేహీం రావణః క్రోధమూర్చ్ఛితః
వారు ఇలా మాట్లాడుకుంటుండగా, కోపంతో మునిగిపోయిన రావణుడు, అశోకవనంలో ఉన్న వైదేహి వైపు పరుగెత్తాడు.
వార్యమాణః సుసంక్రుద్ధః సుహృద్భిర్హితబుద్ధిభిః। అభ్యధావత సంక్రుద్ధః ఖే గ్రహో రోహిణీమివ
స్నేహితులు ఎంత అడ్డుకున్నా, అతడు తీవ్రమైన కోపంతో, ఆకాశంలో గ్రహం రోహిణిని పట్టుకునేలా, ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
మైథిలీ రక్ష్యమాణా తు రాక్షసీభిరనిన్దితా। దదర్శ రాక్షసం క్రుద్ధం నిస్త్రింశవరధారిణమ్
నిందలేని మైథిలిని, రాక్షసి స్త్రీలు కాపాడుతుండగా, ఆమె ఆగ్రహంతో ఉన్న, మెరిసే ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్న రాక్షసుడిని చూసింది.
తం నిశమ్య సనిస్త్రింశం వ్యథితా జనకాత్మజా। నివార్యమాణం బహుశః సుహృద్భిరనివర్తినమ్
ఖడ్గం శబ్దం విని, జనకుని కుమార్తె భయంతో వణికిపోయింది; స్నేహితులు ఎన్నిసార్లు అడ్డుకున్నా, అతడు వెనక్కి తిరగలేదు.
సీతా దుఃఖసమావిష్టా విలపన్తీదమబ్రవీత్। యథాయం మామభిక్రుద్ధః సమభిద్రవతి స్వయమ్
సీతా తీవ్రమైన దుఃఖంతో మునిగిపోయి, ఏడుస్తూ ఇలా చెప్పింది: 'ఈవాడు కోపంతో నన్ను ఎదురుగా పరుగెత్తుకుంటూ వస్తున్నాడు.'
వధిష్యతి సనాథాం మామనాథామివ దుర్మతిః। బహుశశ్చోదయామాస భర్తారం మామనువ్రతామ్
ఈ దుష్టుడు నాకు రక్షకుడు ఉన్నా, నేను ఒంటరివానినట్టు నన్ను చంపబోతున్నాడు. నేను భర్తకు ఎంతసార్లు చెప్పినా, ఆయన మాట వినలేదు.
భార్యా మమ భవస్వేతి ప్రత్యాఖ్యాతో ధ్రువం మయా। సోఽయం మామనుపస్థానే వ్యక్తం నైరాశ్యమాగతః
'నా భార్యవై ఉండి పో' అని చెప్పినప్పుడు నేను నిరాకరించానేమో. అందుకే ఇప్పుడు నా భర్త లేని సమయంలో ఈవాడు ఆశలు కోల్పోయాడు.
క్రోధమోహసమావిష్టో వ్యక్తం మాం హన్తుముద్యతః। అథవా తౌ నరవ్యాఘ్రౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ
కోపంతో, మాయతో మునిగిపోయిన ఈవాడు నన్ను చంపాలని తలపెట్టాడు. లేకపోతే ఆ ఇద్దరు మానవ సింహులు, రాముడు లక్ష్మణుడు—