తేన తద్విహితం శస్త్రం వారుణం పరమాద్భుతమ్। తతః క్రుద్ధో మహాతేజా ఇన్ద్రజిత్ సమితింజయః। ఆగ్నేయం సందధే దీప్తం స లోకం సంక్షిపన్నివ
ఆ అద్భుతమైన వారుణాస్త్రాన్ని అడ్డుకున్న తర్వాత, మహా శక్తిగల, యుద్ధ విజేత అయిన ఇంద్రజిత్, కోపంతో ప్రపంచాన్ని కాల్చివేయాలన్నట్టు, దహనంగా మండే అగ్నేయాస్త్రాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
సౌరేణాస్త్రేణ తద్ వీరో లక్ష్మణః పర్యవారయత్। అస్త్రం నివారితం దృష్ట్వా రావణిః క్రోధమూర్చ్ఛితః
ఆ సమయంలో, లక్ష్మణుడు సౌరాస్త్రంతో ఆ ఆయుధాన్ని అడ్డుకున్నాడు. తన ఆయుధం అడ్డుపడిన దాన్ని చూసి రావణుని కుమారుడు తీవ్ర కోపంతో ఊగిపోయాడు.
ఆదదే నిశితం బాణమాసురం శత్రుదారణమ్। తస్మాచ్చాపాద్ వినిష్పేతుర్భాస్వరాః కూటముద్గరాః
అప్పుడతడు శత్రువులను నాశనం చేసే, పదునైన అసురబాణాన్ని తీసుకున్నాడు. ఆ విల్లు నుంచి ప్రకాశించే, ముల్లు, కోణాలు ఉన్న బాణాలు బయటకు వచ్చాయి.
శూలాని చ భుశుణ్డ్యశ్చ గదాః ఖడ్గాః పరశ్వధాః। తద్ దృష్ట్వా లక్ష్మణః సంఖ్యే ఘోరమస్త్రమథాసురమ్
అక్కడ కటారులు, ముళ్లగదలు, గదలు, ఖడ్గాలు, పరశువులు కనిపించాయి. ఆ భయంకరమైన అసురాస్త్రాన్ని యుద్ధంలో చూసిన లక్ష్మణుడు ఏమాత్రం వెనకడుగు వేయలేదు.
అవార్యం సర్వభూతానాం సర్వశస్త్రవిదారణమ్। మాహేశ్వరేణ ద్యుతిమాంస్తదస్త్రం ప్రత్యవారయత్
ప్రపంచంలోని ఏ ప్రాణికీ ఎదురించలేని, అన్ని ఆయుధాలను ఛిద్రం చేసే ఆ ఆయుధాన్ని, మహేశ్వరుని ఆయుధంతో తేజోమయుడైన లక్ష్మణుడు అడ్డుకున్నాడు.
తయోః సమభవద్ యుద్ధమద్భుతం రోమహర్షణమ్। గగనస్థాని భూతాని లక్ష్మణం పర్యవారయన్
వీరిద్దరి మధ్య అద్భుతంగా, రోమాలు నిక్కబొడిచేలా యుద్ధం జరిగింది. ఆకాశంలో ఉన్న భూతగణాలు లక్ష్మణుని చుట్టూ చేరాయి.
భైరవాభిరుతే భీమే యుద్ధే వానరరక్షసామ్। భూతైర్బహుభిరాకాశం విస్మితైరావృతం బభౌ
వానరులు, రాక్షసులు పోరాడుతున్న ఆ భయంకరమైన యుద్ధంలో, భయానకమైన అరుపులతో, అనేక భూతాలు ఆశ్చర్యంతో ఆకాశాన్ని నింపేశాయి.
ఋషయః పితరో దేవా గన్ధర్వగరుడోరగాః। శతక్రతుం పురస్కృత్య రరక్షుర్లక్ష్మణం రణే
ఋషులు, పితృదేవతలు, దేవతలు, గంధర్వులు, గరుడులు, నాగులు — వీరందరూ ఇంద్రుడిని ముందుగా ఉంచుకుని, యుద్ధంలో లక్ష్మణుని రక్షించారు.
అథాన్యం మార్గణశ్రేష్ఠం సందధే రాఘవానుజః। హుతాశనసమస్పర్శం రావణాత్మజదారణమ్
అప్పుడు రాఘవుని తమ్ముడు మరొక గొప్ప బాణాన్ని, అగ్నికి సమానమైన తాకిడితో, రావణుని కుమారుడిని సంహరించేందుకు సిద్ధం చేశాడు.
సుపత్రమనువృత్తాఙ్గం సుపర్వాణం సుసంస్థితమ్। సువర్ణవికృతం వీరః శరీరాన్తకరం శరమ్
ఆ వీరుడు బాగా అమర్చిన రెక్కలు, బలమైన ముడులు, బంగారు అలంకారంతో మెరిసే, శరీరాన్ని నాశనం చేసే బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
దురావారం దుర్విషహం రాక్షసానాం భయావహమ్। ఆశీవిషవిషప్రఖ్యం దేవసంఘైః సమర్చితమ్
ఆ బాణం రాక్షసులకు భయంకరమైనది, ఆపలేని, భరించలేని, పాము విషానికి సమానమైనది, దేవతలందరితో పూజించబడినది.
యేన శక్రో మహాతేజా దానవానజయత్ ప్రభుః। పురా దేవాసురే యుద్ధే వీర్యవాన్ హరివాహనః
అదే బాణంతో మహాతేజస్వి ఇంద్రుడు, దేవాసుర సంగ్రామంలో, తన గజవాహనంపై దానవులను ఓడించాడు.
అథైన్ద్రమస్త్రం సౌమిత్రిః సంయుగేష్వపరాజితమ్। శరశ్రేష్ఠం ధనుశ్రేష్ఠే వికర్షన్నిదమబ్రవీత్
తర్వాత సౌమిత్రి, యుద్ధంలో ఓడించలేని, శ్రేష్టమైన బాణాన్ని శ్రేష్టమైన విల్లుపై ఎక్కించి, ఇంద్రాస్త్రాన్ని సిద్ధం చేసి ఇలా అన్నాడు.
లక్ష్మీవాఁల్లక్ష్మణో వాక్యమర్థసాధకమాత్మనః। ధర్మాత్మా సత్యసంధశ్చ రామో దాశరథిర్యది। పౌరుషే చాప్రతిద్వన్ద్వస్తదైనం జహి రావణిమ్
ధర్మమూ, సత్యమూ కలిగిన దశరథుని కుమారుడు రాముడు, పరాక్రమంలో సమానుడు లేని వాడై ఉంటే, ఓ బాణమా! రావణుని కుమారుడిని సంహరించు.
ఇత్యుక్త్వా బాణమాకర్ణం వికృష్య తమజిహ్మగమ్। లక్ష్మణః సమరే వీరః ససర్జేన్ద్రజితం ప్రతి। ఐన్ద్రాస్త్రేణ సమాయుజ్య లక్ష్మణః పరవీరహా
ఇలా చెప్పి, లక్ష్మణుడు నేరుగా వెళ్ళే బాణాన్ని చెవివరకు లాగి, ఇంద్రాస్త్రాన్ని కలిపి, శత్రు వీరులను సంహరించే లక్ష్మణుడు, యుద్ధంలో ఇంద్రజిత్పై విడిచాడు.
తచ్ఛిరః సశిరస్త్రాణం శ్రీమజ్జ్వలితకుణ్డలమ్। ప్రమథ్యేన్ద్రజితః కాయాత్ పాతయామాస భూతలే
ఆ బాణం, కవచంతో, మెరిసే కుండలాలతో కూడిన ఇంద్రజిత్ తలని శరీరం నుండి వేరు చేసి భూమిపై పడేసింది.
తద్ రాక్షసతనూజస్య భిన్నస్కన్ధం శిరో మహత్। తపనీయనిభం భూమౌ దదృశే రుధిరోక్షితమ్
రాక్షసుని కుమారుడి గొప్ప తల, భుజం విరిగిపోయి, బంగారంలా మెరిసుతూ, రక్తంతో తడిసినవిధంగా భూమిపై కనిపించింది.
హతః స నిపపాతాథ ధరణ్యాం రావణాత్మజః। కవచీ సశిరస్త్రాణో విప్రవిద్ధశరాసనః
అలా రావణుని కుమారుడు, కవచంతో, తల కవచంతో, విల్లు బాణాలు పక్కన వేసి, యుద్ధభూమిలో పడిపోయాడు.
చుక్రుశుస్తే తతః సర్వే వానరాః సవిభీషణాః। హృష్యన్తే నిహతే తస్మిన్ దేవా వృత్రవధే యథా
అప్పుడు వానరులు అందరూ విభీషణుడితో కలిసి ఆనందంగా అరవడం మొదలుపెట్టారు; దేవతలు వృత్రాసురుని వధలో ఎలా ఆనందించారో అలా సంతోషించారు.
అథాన్తరిక్షే దేవానామృషీణాం చ మహాత్మనామ్। జజ్ఞేఽథ జయసంనాదో గన్ధర్వాప్సరసామపి
తర్వాత ఆకాశంలో దేవతలు, మహర్షులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు కూడా విజయధ్వని చేశారు.
పతితం సమభిజ్ఞాయ రాక్షసీ సా మహాచమూః। వధ్యమానా దిశో భేజే హరిభిర్జితకాశిభిః
తమ గొప్ప సేన పడిపోయిందని గ్రహించిన రాక్షస స్త్రీలు, వానరులు తమ గర్వాన్ని తుంచినందుకు భయంతో అన్ని దిశలకు పారిపోయారు.
వానరైర్వధ్యమానాస్తే శస్త్రాణ్యుత్సృజ్య రాక్షసాః। లఙ్కామభిముఖాః సస్రుర్భ్రష్టసంజ్ఞాః ప్రధావితాః
వానరులు వారిని కొడుతుండగా, రాక్షసులు ఆయుధాలు వదిలేసి, సంభ్రమంతో లంకవైపు పరుగెత్తారు.
దుద్రువుర్బహుధా భీతా రాక్షసాః శతశో దిశః। త్యక్త్వా ప్రహరణాన్ సర్వే పట్టిశాసిపరశ్వధాన్
వందలాది భయపడిన రాక్షసులు, తమ ఆయుధాలు — కత్తులు, గొడ్డళ్లూ, స్తంభాలు — వదిలేసి అన్ని దిశలకు పారిపోయారు.
కేచిల్లఙ్కాం పరిత్రస్తాః ప్రవిష్టా వానరార్దితాః। సముద్రే పతితాః కేచిత్ కేచిత్ పర్వతమాశ్రితాః
కొంతమంది భయంతో వానరుల చేత బాధపడుతూ లంకలోకి ప్రవేశించారు; మరికొందరు సముద్రంలోకి దూకారు, ఇంకొందరు కొండలపై ఆశ్రయం పొందారు.
హతమిన్ద్రజితం దృష్ట్వా శయానం చ రణక్షితౌ। రాక్షసానాం సహస్రేషు న కశ్చిత్ ప్రత్యదృశ్యత
ఇంద్రజిత్ చనిపోయి యుద్ధభూమిలో పడివున్నాడని చూసి, వేలాది రాక్షసుల్లో ఒక్కరిని కూడా అక్కడ చూడలేకపోయారు.
యథాస్తం గత ఆదిత్యే నావతిష్ఠన్తి రశ్మయః। తథా తస్మిన్ నిపతితే రాక్షసాస్తే గతా దిశః
సూర్యుడు అస్తమించినప్పుడు కిరణాలు మిగలని విధంగా, అతను పడిపోయిన వెంటనే రాక్షసులు అన్ని దిశలకు పారిపోయారు.
శాన్తరశ్మిరివాదిత్యో నిర్వాణ ఇవ పావకః। బభూవ స మహాబాహుర్వ్యపాస్తగతజీవితః
ఆ మహాబాహువు ప్రాణం విడిచిన తరువాత, అతడు మిగిలిన కిరణాలు లేని సూర్యుడిలా, ఆరిపోయిన అగ్నిలా అయ్యాడు.
ప్రశాన్తపీడాబహులో వినష్టారిః ప్రహర్షవాన్। బభూవ లోకః పతితే రాక్షసేన్ద్రసుతే తదా
ఆ రాక్షసేంద్రుని కుమారుడు పడిపోయినప్పుడు, ప్రపంచం బాధలు తొలగిపోయి, శత్రువు నశించడంతో ఆనందంతో నిండిపోయింది.
హర్షం చ శక్రో భగవాన్ సహ సర్వైర్మహర్షిభిః। జగామ నిహతే తస్మిన్ రాక్షసే పాపకర్మణి
ఆ పాపకర్మ చేసిన రాక్షసుడు చనిపోయినప్పుడు, భగవంతుడు శక్రుడు మహర్షులతో కలిసి హర్షంతో ఉల్లాసించాడు.
ఆకాశే చాపి దేవానాం శుశ్రువే దున్దుభిస్వనః। నృత్యద్భిరప్సరోభిశ్చ గన్ధర్వైశ్చ మహాత్మభిః
ఆకాశంలో దేవతల మధ్య డుండుభి మేళం వినిపించగా, అప్సరసలు నాట్యం చేయగా, మహాత్ములు అయిన గంధర్వులు కూడా పాల్గొన్నారు.