జామ్బవానపి తైః సర్వైః స్వయూథ్యైరభిసంవృతః। తేఽశ్మభిస్తాడయామాసుర్నఖైర్దన్తైశ్చ రాక్షసాన్
జాంబవంతుడు కూడా తన యూనిట్తో కూడి, రాక్షసులను రాళ్లతో, గోరు, పళ్లతో కొట్టాడు.
నిఘ్నన్తమృక్షాధిపతిం రాక్షసాస్తే మహాబలాః। పరివవ్రుర్భయం త్యక్త్వా తమనేకవిధాయుధాః
అతడిని సంహరిస్తున్న రిక్షాధిపతిని, మహాబలశాలైన రాక్షసులు భయాన్ని విడిచిపెట్టి, అనేక ఆయుధాలతో చుట్టుముట్టారు.
శరైః పరశుభిస్తీక్ష్ణైః పట్టిశైర్యష్టితోమరైః। జామ్బవన్తం మృధే జఘ్నుర్నిఘ్నన్తం రాక్షసీం చమూమ్
పదునైన బాణాలు, కొడవళ్ళు, కత్తులు, ఇనుప దండాలతో, యుద్ధంలో రాక్షససైన్యాన్ని నాశనం చేస్తున్న జాంబవంతునిపై దాడి చేశారు.
స సమ్ప్రహారస్తుములః సంజజ్ఞే కపిరక్షసామ్। దేవాసురాణాం క్రుద్ధానాం యథా భీమో మహాస్వనః
వానరులు, రాక్షసుల మధ్య ఘోరమైన పోరాటం మొదలైంది; అది కోపంతో ఉన్న దేవతలు, దానవుల యుద్ధంలా భయంకరమైన శబ్దాన్ని కలిగించింది.
హనూమానపి సంక్రుద్ధః సాలముత్పాట్య పర్వతాత్। స లక్ష్మణం స్వయం పృష్ఠాదవరోప్య మహామనాః
హనుమంతుడు కూడా కోపంతో పర్వతంపై నుంచి శాల వృక్షాన్ని పీకి, తన వెనుక ఉన్న లక్ష్మణుణ్ణి దింపాడు.
రక్షసాం కదనం చక్రే దురాసాదః సహస్రశః। స దత్త్వా తుములం యుద్ధం పితృవ్యస్యేన్ద్రజిద్ బలీ
అతడు వేలాది రాక్షసులను సంహరించాడు; బలవంతుడైన హనుమంతుడు, తన మామగారి కుమారుడైన ఇంద్రజిత్తుతో ఘోరమైన యుద్ధం చేశాడు.
లక్ష్మణం పరవీరఘ్నః పునరేవాభ్యధావత। తౌ ప్రయుద్ధౌ తదా వీరౌ మృధే లక్ష్మణరాక్షసౌ
పరశత్రువులను సంహరించే లక్ష్మణుడు మళ్లీ ముందుకు దూసుకెళ్లాడు; అప్పుడు ఆ ఇద్దరు వీరులు, లక్ష్మణుడు, రాక్షసుడు యుద్ధంలో పోరాడారు.
శరౌఘానభివర్షన్తౌ జఘ్నతుస్తౌ పరస్పరమ్। అభీక్ష్ణమన్తర్దధతుః శరజాలైర్మహాబలౌ
ఆ ఇద్దరూ బాణాల వర్షాన్ని కురిపిస్తూ పరస్పరం దాడి చేసుకున్నారు; వారి బలంతో, బాణాల పొగడదలతో వారు ఎప్పటికప్పుడు కనిపించకుండా పోయారు.
చన్ద్రాదిత్యావివోష్ణాన్తే యథా మేఘైస్తరస్వినౌ। నహ్యాదానం న సంధానం ధనుషో వా పరిగ్రహః
సాయంకాలంలో మేఘాలు చంద్రుడిని, సూర్యుడిని ఎలా కప్పేస్తాయో, అలా వారి విల్లు ఎత్తడం, తాడును చేర్చడం, పట్టుకోవడం ఏమీ కనిపించలేదు.
న విప్రమోక్షో బాణానాం న వికర్షో న విగ్రహః। న ముష్టిప్రతిసంధానం న లక్ష్యప్రతిపాదనమ్
బాణాలు విడిచినదీ, లాగినదీ, కదిలినదీ, ముఠిని మార్చినదీ, లక్ష్యాన్ని చూసినదీ ఏదీ కనబడలేదు.
అదృశ్యత తయోస్తత్ర యుధ్యతోః పాణిలాఘవాత్। చాపవేగప్రయుక్తైశ్చ బాణజాలైః సమన్తతః
ఆ ఇద్దరూ యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు, వారి చేతుల వేగం, విల్లుల నుంచి చుట్టూ వర్షంలా పడుతున్న బాణాల వల్ల ఏమీ స్పష్టంగా కనిపించలేదు.
అన్తరిక్షేఽభిసమ్పన్నే న రూపాణి చకాశిరే। లక్ష్మణో రావణిం ప్రాప్య రావణిశ్చాపి లక్ష్మణమ్
ఆకాశంలో యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు వారి రూపాలు కనబడలేదు; లక్ష్మణుడు రావణిని చేరాడు, రావణి కూడా లక్ష్మణుని చేరాడు.
అవ్యవస్థా భవత్యుగ్రా తాభ్యామన్యోన్యవిగ్రహే। తాభ్యాముభాభ్యాం తరసా ప్రసృష్టైర్విశిఖైః శితైః
వారి ఇద్దరి పోరులో భయంకరమైన గందరగోళం ఏర్పడింది; ఇద్దరూ వేగంగా వదిలిన పదునైన బాణాలతో కలకలం మరింత పెరిగింది.
నిరన్తరమివాకాశం బభూవ తమసా వృతమ్। తైః పతద్భిశ్చ బహుభిస్తయోః శరశతైః శితైః
వారి ఇద్దరి నుంచి వందలాది పదునైన బాణాలు పడిపోతుండటంతో ఆకాశం అంతా చీకటితో కప్పబడినట్లైంది.
దిశశ్చ ప్రదిశశ్చైవ బభూవుః శరసంకులాః। తమసా పిహితం సర్వమాసీత్ ప్రతిభయం మహత్
అన్ని దిశలు, ప్రదేశాలు బాణాలతో నిండిపోయాయి; చుట్టూ అంతా చీకటి కమ్మేసి, గొప్ప భయం అలమికింది.
అస్తం గతే సహస్రాంశౌ సంవృతే తమసా చ వై। రుధిరౌఘా మహానద్యః ప్రావర్తన్త సహస్రశః
వెయ్యి కిరణాల సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత చీకటి వ్యాపించగా, వేలాది రక్తనదులు ప్రవహించసాగాయి.
క్రవ్యాదా దారుణా వాగ్భిశ్చిక్షిపుర్భీమనిఃస్వనాన్। న తదానీం వవౌ వాయుర్న చ జజ్వాల పావకః
భయంకరమైన మృగాలు భయపెట్టే అరుపులతో గర్జించాయి; ఆ సమయంలో గాలి వీయలేదు, అగ్ని కూడా మండలేదు.
స్వస్త్యస్తు లోకేభ్య ఇతి జజల్పుస్తే మహర్షయః। సమ్పేతుశ్చాత్ర సంతప్తా గన్ధర్వాః సహ చారణైః
మహర్షులు 'లోకాలందరికీ మంగళం కలగాలి' అని ముర్మురించగా, బాధపడుతున్న గంధర్వులు, చారణులు అక్కడ చేరారు.
అథ రాక్షససింహస్య కృష్ణాన్ కనకభూషణాన్। శరైశ్చతుర్భిః సౌమిత్రిర్వివ్యాధ చతురో హయాన్
ఆ రాక్షససింహుడి నలుపు రంగు, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న నలుగురు గుర్రాలను సౌమిత్రి నాలుగు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తతోఽపరేణ భల్లేన పీతేన నిశితేన చ। సమ్పూర్ణాయతముక్తేన సుపత్రేణ సువర్చసా
తర్వాత, మరో పసుపు రంగు, పదునైన, బాగా లాగి వదిలిన, మంచి రెక్కలతో మెరిసే మరో బాణాన్ని వదిలాడు.
మహేన్ద్రాశనికల్పేన సూతస్య విచరిష్యతః। స తేన బాణాశనినా తలశబ్దానునాదినా
ఇంద్రుని వజ్రాయుధంలా, రథసారధి తిరుగుతూ ఉండగా, ఆ బాణం వజ్రంలా గట్టిగా మోగుతూ దూసుకెళ్లింది.
లాఘవాద్ రాఘవః శ్రీమాన్ శిరః కాయాదపాహరత్। స యన్తరి మహాతేజా హతే మన్దోదరీసుతః
రాఘవుడు తన చాతుర్యంతో, మహిమతో ఆ సారధి తలని శరీరం నుంచి వేరు చేశాడు. ఆ మహాతేజస్వి, మందోదరి కుమారుడు అక్కడే పడిపోయాడు.
స్వయం సారథ్యమకరోత్ పునశ్చ ధనురస్పృశత్। తదద్భుతమభూత్ తత్ర సారథ్యం పశ్యతాం యుధి
ఆ తర్వాత అతడు తానే రథాన్ని నడిపి, మళ్లీ తన విల్లు తాకాడు. యుద్ధం చూస్తున్నవారికి అతని రథసారధ్యం ఆశ్చర్యంగా కనిపించింది.
హయేషు వ్యగ్రహస్తం తం వివ్యాధ నిశితైః శరైః। ధనుష్యథ పునర్వ్యగ్రం హయేషు ముముచే శరాన్
అతడు గుర్రాలను పట్టుకుంటూ ఉండగా, సౌమిత్రి పదునైన బాణాలతో అతడిని గాయపరిచాడు. తర్వాత అతడు మళ్లీ విల్లు పట్టుకున్నప్పుడు గుర్రాలపై బాణాలు వదిలాడు.
ఛిద్రేషు తేషు బాణౌఘైర్విచరన్తమభీతవత్। అర్దయామాస సమరే సౌమిత్రిః శీఘ్రకృత్తమః
చిన్న చిన్న ఖాళీల్లో అతడు నిర్భయంగా తిరుగుతుండగా, సౌమిత్రి యుద్ధంలో బాణవర్షంతో అతడిని ఇబ్బంది పెట్టాడు.
నిహతం సారథిం దృష్ట్వా సమరే రావణాత్మజః। ప్రజహౌ సమరోద్ధర్షం విషణ్ణః స బభూవ హ
యుద్ధంలో తన సారధి చనిపోయినదాన్ని చూసి, రావణుని కుమారుడు యుద్ధానికి ఉత్సాహం కోల్పోయి, మిగిలినవాడు నిరాశతో నిలిచిపోయాడు.
విషణ్ణవదనం దృష్ట్వా రాక్షసం హరియూథపాః। తతః పరమసంహృష్టా లక్ష్మణం చాభ్యపూజయన్
ఆ రాక్షసుని ముఖం ముదురు పడినట్టు చూసి, వానర సేనాధిపతులు ఎంతో ఆనందంతో లక్ష్మణుని గౌరవించారు.
తతః ప్రమాథీ రభసః శరభో గన్ధమాదనః। అమృష్యమాణాశ్చత్వారశ్చక్రుర్వేగం హరీశ్వరాః
అప్పుడే ప్రమాథి, రభస, శరభ, గంధమాదనుడు — ఈ నలుగురు వానరాధిపతులు, ఆగ్రహంతో తాళలేక, వేగంగా ముందుకు దూసుకొచ్చారు.
తే చాస్య హయముఖ్యేషు తూర్ణముత్పత్య వానరాః। చతుర్షు సుమహావీర్యా నిపేతుర్భీమవిక్రమాః
వారు నలుగురు మహా బలవంతులు, భయంకరమైన వీరులు, వెంటనే ముందున్న నలుగు గుర్రాల మీదకి ఎగిరి, వారిపై పడిపోయారు.
తేషామధిష్ఠితానాం తైర్వానరైః పర్వతోపమైః। ముఖేభ్యో రుధిరం వ్యక్తం హయానాం సమవర్తత
ఆ కొండలా ఉన్న వానరులు గుర్రాల మీద కూర్చున్నప్పుడు, ఆ గుర్రాల నోళ్ల నుంచి రక్తం స్పష్టంగా కారింది.