అనుక్త్వా పరుషం వాక్యం కించిదప్యనవక్షిపన్। అవికత్థన్ వధిష్యామి త్వాం పశ్య పురుషాదన
నేను ఒక్క కఠినమైన మాట కూడా utter చేయకుండా, నిన్ను అవమానించకుండా, గొప్పగా చెప్పకుండా, నిన్ను చంపుతాను. నీవే చూడు, మానుష భక్షకుడా!
ఇత్యుక్త్వా పఞ్చ నారాచానాకర్ణాపూరితాన్ శరాన్। విజఘాన మహావేగాల్లక్ష్మణో రాక్షసోరసి
అలా చెప్పి, లక్ష్మణుడు గొప్ప వేగంతో, చెవివరకు లాగిన ఐదు నారాచ బాణాలతో రాక్షసుడి ఛాతీపై గట్టిగా వదిలాడు.
సుపత్రవాజితా బాణా జ్వలితా ఇవ పన్నగాః। నైర్ఋతోరస్యభాసన్త సవితూ రశ్మయో యథా
ఈకలు కలిగిన ఆ బాణాలు, మండుతున్న పాముల్లా, నైరృతి కుమారుని ఛాతీపై సూర్య కిరణాల్లా మెరిసిపోయాయి.
స శరైరాహతస్తేన సరోషో రావణాత్మజః। సుప్రయుక్తైస్త్రిభిర్బాణైః ప్రతివివ్యాధ లక్ష్మణమ్
ఆ బాణాలతో గాయపడిన రావణుని కుమారుడు కోపంతో, మూడు బాగా లక్ష్యంగా వేసిన బాణాలతో లక్ష్మణుని తిరిగి గాయపరిచాడు.
స బభూవ మహాభీమో నరరాక్షససింహయోః। విమర్దస్తుములో యుద్ధే పరస్పరజయైషిణోః
అప్పుడు మానవసింహుడు, రాక్షససింహుడు ఇద్దరి మధ్య, ఒకరిపై ఒకరు విజయం సాధించాలనే ఉత్సాహంతో, భయంకరమైన ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
విక్రాన్తౌ బలసమ్పన్నావుభౌ విక్రమశాలినౌ। ఉభౌ పరమదుర్జేయావతుల్యబలతేజసౌ
ఇద్దరూ పరాక్రమవంతులు, బలవంతులు, శౌర్యంలో నిపుణులు, చాలా కష్టంగా జయించదగినవారు, బలంలో, తేజస్సులో సమానులు.
యుయుధాతే తదా వీరౌ గ్రహావివ నభోగతౌ। బలవృత్రావివ హి తౌ యుధి వై దుష్ప్రధర్షణౌ
ఆ ఇద్దరు వీరులు ఆ సమయంలో ఆకాశంలో సంచరించే గ్రహాల్లా, లేదా ఇంద్రుడు, వృత్రుడు యుద్ధంలో ఎదురెదురుగా నిలిచినట్లుగా, ఎదుర్కోవడం చాలా కష్టమైనవారిలా పోరాడారు.
యుయుధాతే మహాత్మానౌ తదా కేసరిణావివ। బహూనవసృజన్తౌ హి మార్గణౌఘానవస్థితౌ। నరరాక్షసముఖ్యౌ తౌ ప్రహృష్టావభ్యయుధ్యతామ్
ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు, నరులూ రాక్షసులలో ముఖ్యులై, ఆనందంగా పరస్పరం యుద్ధం చేస్తూ, ఇద్దరు సింహాల్లా, ఎన్నో బాణాల వర్షాన్ని వదులుతూ, స్థిరంగా నిలబడి పోరాడారు.
తతః శరాన్ దాశరథిః సంధాయామిత్రకర్షణః। ససర్జ రాక్షసేన్ద్రాయ క్రుద్ధః సర్ప ఇవ శ్వసన్
అప్పుడు శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన దశరథుని కుమారుడు, కోపంతో తన విల్లు మీద బాణాలు పెట్టి, పాములా శ్వాసిస్తూ రాక్షసాధిపతికి వాటిని వదిలాడు.
తస్య జ్యాతలనిర్ఘోషం స శ్రుత్వా రాక్షసాధిపః। వివర్ణవదనో భూత్వా లక్ష్మణం సముదైక్షత
ఆ విల్లులో తాడును లాగిన శబ్దాన్ని విని, రాక్షసాధిపతి ముఖం రంగు కోల్పోయి, లక్ష్మణుడిని గట్టిగా చూశాడు.
వివర్ణవదనం దృష్ట్వా రాక్షసం రావణాత్మజమ్। సౌమిత్రిం యుద్ధసంయుక్తం ప్రత్యువాచ విభీషణః
రావణుని కుమారుడైన రాక్షసుడు ముఖం రంగు కోల్పోయినదాన్ని చూసి, యుద్ధంలో నిమగ్నమైన సౌమిత్రిని విభీషణుడు ఇలా అన్నాడు.
నిమిత్తాన్యుపపశ్యామి యాన్యస్మిన్ రావణాత్మజే। త్వర తేన మహాబాహో భగ్న ఏష న సంశయః
ఈ రావణుని కుమారుని విషయంలో నాకు కొన్ని అపశకునాలు కనబడుతున్నాయి. మహాబాహువా! త్వరగా పో, ఇతడు ఓడిపోయాడు, అందులో సందేహం లేదు.
తతః సంధాయ సౌమిత్రిః శరానాశీవిషోపమాన్। ముమోచ విశిఖాంస్తస్మిన్ సర్పానివ విషోల్బణాన్
అప్పుడు సౌమిత్రి, విషంతో నిండిన పాముల్లాంటి బాణాలను విల్లు మీద పెట్టి, వాటిని అతనిపై పాములు ఎలా దూకుతాయో అలా వదిలాడు.
శక్రాశనిసమస్పర్శైర్లక్ష్మణేనాహతః శరైః। ముహూర్తమభవన్మూఢః సర్వసంక్షుభితేన్ద్రియః
ఇంద్రుడి వజ్రాయుధానికి సమానమైన స్పర్శ కలిగిన లక్ష్మణుని బాణాలతో కొట్టబడి, అతడు కొంతసేపు మూర్ఛించిపోయి, అన్ని ఇంద్రియాలు కలవరపోయాయి.
ఉపలభ్య ముహూర్తేన సంజ్ఞాం ప్రత్యాగతేన్ద్రియః। దదర్శావస్థితం వీరమాజౌ దశరథాత్మజమ్। సోఽభిచక్రామ సౌమిత్రిం రోషాత్ సంరక్తలోచనః
కొంతసేపటికి జ్ఞానం తిరిగి వచ్చి, తన ఇంద్రియాలు స్థిరపడి, యుద్ధరంగంలో నిలబడి ఉన్న దశరథుని కుమారుడిని చూశాడు. వెంటనే కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టి సౌమిత్రిపై దూకాడు.
అబ్రవీచ్చైనమాసాద్య పునః స పరుషం వచః। కిం న స్మరసి తద్ యుద్ధే ప్రథమే మత్పరాక్రమమ్। నిబద్ధస్త్వం సహ భ్రాత్రా యదా యుధి విచేష్టసే
వెంటనే అతని దగ్గరకు వెళ్లి, మళ్లీ కఠినంగా ఇలా అన్నాడు: 'ఆ మొదటి యుద్ధంలో నా పరాక్రమాన్ని గుర్తు చేసుకోలేవా? నువ్వు నీ అన్నతో కలిసి బంధించబడి యుద్ధంలో పడిపోయినప్పుడు.'
యువాం ఖలు మహాయుద్ధే వజ్రాశనిసమైః శరైః। శాయితౌ ప్రథమం భూమౌ విసంజ్ఞౌ సపురఃసరౌ
'ఆ మహాయుద్ధంలో, వజ్రం, మెరుపులాంటి బాణాలతో ముందుగా నేనే నిన్ను, నీ అన్నను, మీ ముందుండే యోధులను భూమిపై పడగొట్టి, మూర్ఛింపజేశాను.'
స్మృతిర్వా నాస్తి తే మన్యే వ్యక్తం వా యమసాదనమ్। గన్తుమిచ్ఛసి యన్మాం త్వమాధర్షయితుమిచ్ఛసి
'నీకేమైనా జ్ఞాపకం పోయిందేమో లేక నువ్వు స్పష్టంగా యమలోకానికి వెళ్లాలని కోరుకుంటున్నావేమో, అందుకే నన్ను రెచ్చగొట్టాలని చూస్తున్నావు.'
యది తే ప్రథమే యుద్ధే న దృష్టో మత్పరాక్రమః। అద్య త్వాం దర్శయిష్యామి తిష్ఠేదానీం వ్యవస్థితః
'మొదటి యుద్ధంలో నా పరాక్రమం నీకు కనబడకపోతే, ఇప్పుడు నేను నీకు చూపిస్తాను. ఇప్పుడే స్థిరంగా నిలబడు.'
ఇత్యుక్త్వా సప్తభిర్బాణైరభివివ్యాధ లక్ష్మణమ్। దశభిస్తు హనూమన్తం తీక్ష్ణధారైః శరోత్తమైః
ఇలా చెప్పి, ఏడుసార్లు బాణాలతో లక్ష్మణుడిని, పదిసార్లు పదునైన ఉత్తమ బాణాలతో హనుమంతుడిని గాయపరిచాడు.
తతః శరశతేనైవ సుప్రయుక్తేన వీర్యవాన్। క్రోధాద్ ద్విగుణసంరబ్ధో నిర్బిభేద విభీషణమ్
అనంతరం, కోపంతో రెట్టింపు ఉత్సాహంతో, శతబాణాలతో విభీషణుడిని గాయపరిచాడు.
తద్ దృష్ట్వేన్ద్రజితా కర్మ కృతం రామానుజస్తదా। అచిన్తయిత్వా ప్రహసన్నైతత్ కించిదితి బ్రువన్
ఇంద్రజిత్ చేసిన ఆ కార్యాన్ని రాముని తమ్ముడు చూసి, దానిని పట్టించుకోకుండా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
ముమోచ చ శరాన్ ఘోరాన్ సంగృహ్య నరపుంగవః। అభీతవదనః క్రుద్ధో రావణిం లక్ష్మణో యుధి
ఆ మనుషులలో శ్రేష్ఠుడైన లక్ష్మణుడు, భయంలేని ముఖంతో, కోపంతో రావణుని కుమారునిపై భయంకరమైన బాణాలను యుద్ధంలో వదిలాడు.
నైవం రణగతాః శూరాః ప్రహరన్తి నిశాచర। లఘవశ్చాల్పవీర్యాశ్చ శరా హీమే సుఖాస్తవ
యుద్ధరంగంలోకి వచ్చిన వీరులు ఇలా దాడి చేయరు, నిశాచరా! నీ బాణాలు తేలికగా, బలహీనంగా ఉన్నాయి. ఇవి నాకు సులభంగా ఎదుర్కోవచ్చు.
నైవం శూరాస్తు యుధ్యన్తే సమరే యుద్ధకాఙ్క్షిణః। ఇత్యేవం తం బ్రువన్ ధన్వీ శరైరభివవర్ష హ
నిజమైన వీరులు యుద్ధానికి ఇష్టపడి నీవు చేస్తున్నట్టు యుద్ధం చేయరు అని అతడిని పలుకుతూ, ఆ ధనుర్ధారి తనపై బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
తస్య బాణైః సువిధ్వస్తం కవచం కాఞ్చనం మహత్। వ్యశీర్యత రథోపస్థే తారాజాలమివామ్బరాత్
ఆ బాణాలతో అతని గొప్ప బంగారు కవచం పూర్తిగా విరిగిపడి, రథపు నేలపై ఆకాశంలో నక్షత్రాల వలె చిందరపాటుగా పడిపోయింది.
విధూతవర్మా నారాచైర్బభూవ స కృతవ్రణః। ఇన్ద్రజిత్ సమరే వీరః ప్రత్యూషే భానుమానివ
కవచాన్ని వదిలేసి, బాణాలతో గాయపడి, వీరుడు ఇంద్రజిత్ యుద్ధంలో ఉదయపు సూర్యుడిలా వెలిగిపోతూ నిలిచాడు.
తతః శరసహస్రేణ సంక్రుద్ధో రావణాత్మజః। బిభేద సమరే వీరో లక్ష్మణం భీమవిక్రమః
అప్పుడతడు కోపంతో రావణుని కుమారుడు, భయంకరమైన పరాక్రమంతో లక్ష్మణుడిని యుద్ధంలో వెయ్యి బాణాలతో గాయపరిచాడు.
వ్యశీర్యత మహద్దివ్యం కవచం లక్ష్మణస్య తు। కృతప్రతికృతాన్యోన్యం బభూవతురరిందమౌ
లక్ష్మణుని గొప్ప దివ్య కవచం విరిగిపోయింది. ఇద్దరూ పరస్పరం గాయాలు చేసుకుంటూ, శత్రువులను జయించే వీరులుగా నిలిచారు.
అభీక్ష్ణం నిఃశ్వసన్తౌ తౌ యుధ్యేతాం తుములం యుధి। శరసంకృత్తసర్వాఙ్గౌ సర్వతో రుధిరోక్షితౌ
ఇద్దరూ గట్టిగా ఊపిరాడుతూ, బాణాలతో శరీరమంతా కోసిపోగా, రక్తంతో కప్పబడి, యుద్ధంలో భయంకరంగా పోరాడారు.