శరైరతిమహావేగైర్వేగవాన్ రావణాత్మజః। సౌమిత్రిమిన్ద్రజిద్ యుద్ధే వివ్యాధ శుభలక్షణమ్
అతి వేగంగా వచ్చిన ఆ బాణాలతో రావణుని కుమారుడు ఇంద్రజిత్, యుద్ధంలో శుభలక్షణుడైన సౌమిత్రిని గాయపరిచాడు.
స శరైరతివిద్ధాఙ్గో రుధిరేణ సముక్షితః। శుశుభే లక్ష్మణః శ్రీమాన్ విధూమ ఇవ పావకః
ఆ బాణాలతో శరీరం గాయపడి, రక్తంతో తడిసిపోయిన శ్రీమంతుడు లక్ష్మణుడు, పొగ లేకుండా మండుతున్న అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
ఇన్ద్రజిత్ త్వాత్మనః కర్మ ప్రసమీక్ష్యాభిగమ్య చ। వినద్య సుమహానాదమిదం వచనమబ్రవీత్
ఇంద్రజిత్ తన చేసిన పనిని చూసి, దగ్గరికి వచ్చి, గొప్ప గర్జనతో ఈ మాటలు చెప్పాడు.
పత్రిణః శితధారాస్తే శరా మత్కార్ముకచ్యుతాః। ఆదాస్యన్తేఽద్య సౌమిత్రే జీవితం జీవితాన్తకాః
సౌమిత్రీ! నా విల్లు నుండి వచ్చిన ఈ ఈకలతో కూడిన పదునైన బాణాలు, నేడు నీ ప్రాణాన్ని తీసేస్తాయి. ఇవే ప్రాణాంతకాలు.
అద్య గోమాయుసఙ్ఘాశ్చ శ్యేనసఙ్ఘాశ్చ లక్ష్మణ। గృధ్రాశ్చ నిపతన్తు త్వాం గతాసుం నిహతం మయా
లక్ష్మణా! నేడు నిన్ను నేను చంపిన తర్వాత, నీవు ప్రాణాలు కోల్పోయిన శవంగా, నక్కల గుంపులు, గద్దల గుంపులు, గిద్దలు మీద పడతాయి.
క్షత్రబన్ధుం సదానార్యం రామః పరమదుర్మతిః। భక్తం భ్రాతరమద్యైవ త్వాం ద్రక్ష్యతి హతం మయా
నేడు రాముడు, అత్యంత దుర్మార్గుడు, క్షత్రియులకు కళంకమైన నిన్ను, తనకు భక్తుడైన తమ్ముడిని, నా చేత చంపబడి, మృతదేహంగా చూస్తాడు.
విస్రస్తకవచం భూమౌ వ్యపవిద్ధశరాసనమ్। హృతోత్తమాఙ్గం సౌమిత్రే త్వామద్య నిహతం మయా
సౌమిత్రీ! నేడు నేను నిన్ను చంపుతాను. నీ కవచం నేలపై పడిపోతుంది, నీ విల్లు పారేసి ఉంటుంది, నీ తలను నేను వేరు చేస్తాను.
ఇతి బ్రువాణం సంక్రుద్ధః పరుషం రావణాత్మజమ్। హేతుమద్ వాక్యమర్థజ్ఞో లక్ష్మణః ప్రత్యువాచ హ
అలా రాక్షసరాజు కుమారుడు కోపంతో కఠినంగా మాట్లాడగా, అర్థం తెలిసిన లక్ష్మణుడు, కారణంతో కూడిన మాటలతో ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు.
వాగ్బలం త్యజ దుర్బుద్ధే క్రూరకర్మన్ హి రాక్షస। అథ కస్మాద్ వదస్యేతత్ సమ్పాదయ సుకర్మణా
దుర్మతి రాక్షసా! మాటల మీద ఆధారం విడిచిపెట్టు. నీకు క్రూరమైన పనులు అలవాటు. అప్పుడు ఎందుకు ఇలా మాట్లాడుతున్నావు? మంచి పనితో చూపించు.
అకృత్వా కత్థసే కర్మ కిమర్థమిహ రాక్షస। కురు తత్ కర్మ యేనాహం శ్రద్ధేయం తవ కత్థనమ్
రాక్షసా! పని చేయకుండానే ఇక్కడ ఎందుకు గొప్పగా మాట్లాడుతున్నావు? నీ మాటలు నమ్మదగినవిగా ఉండాలంటే, ఆ పని చేసి చూపించు.
అనుక్త్వా పరుషం వాక్యం కించిదప్యనవక్షిపన్। అవికత్థన్ వధిష్యామి త్వాం పశ్య పురుషాదన
నేను ఒక్క కఠినమైన మాట కూడా utter చేయకుండా, నిన్ను అవమానించకుండా, గొప్పగా చెప్పకుండా, నిన్ను చంపుతాను. నీవే చూడు, మానుష భక్షకుడా!
ఇత్యుక్త్వా పఞ్చ నారాచానాకర్ణాపూరితాన్ శరాన్। విజఘాన మహావేగాల్లక్ష్మణో రాక్షసోరసి
అలా చెప్పి, లక్ష్మణుడు గొప్ప వేగంతో, చెవివరకు లాగిన ఐదు నారాచ బాణాలతో రాక్షసుడి ఛాతీపై గట్టిగా వదిలాడు.
సుపత్రవాజితా బాణా జ్వలితా ఇవ పన్నగాః। నైర్ఋతోరస్యభాసన్త సవితూ రశ్మయో యథా
ఈకలు కలిగిన ఆ బాణాలు, మండుతున్న పాముల్లా, నైరృతి కుమారుని ఛాతీపై సూర్య కిరణాల్లా మెరిసిపోయాయి.
స శరైరాహతస్తేన సరోషో రావణాత్మజః। సుప్రయుక్తైస్త్రిభిర్బాణైః ప్రతివివ్యాధ లక్ష్మణమ్
ఆ బాణాలతో గాయపడిన రావణుని కుమారుడు కోపంతో, మూడు బాగా లక్ష్యంగా వేసిన బాణాలతో లక్ష్మణుని తిరిగి గాయపరిచాడు.
స బభూవ మహాభీమో నరరాక్షససింహయోః। విమర్దస్తుములో యుద్ధే పరస్పరజయైషిణోః
అప్పుడు మానవసింహుడు, రాక్షససింహుడు ఇద్దరి మధ్య, ఒకరిపై ఒకరు విజయం సాధించాలనే ఉత్సాహంతో, భయంకరమైన ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
విక్రాన్తౌ బలసమ్పన్నావుభౌ విక్రమశాలినౌ। ఉభౌ పరమదుర్జేయావతుల్యబలతేజసౌ
ఇద్దరూ పరాక్రమవంతులు, బలవంతులు, శౌర్యంలో నిపుణులు, చాలా కష్టంగా జయించదగినవారు, బలంలో, తేజస్సులో సమానులు.
యుయుధాతే తదా వీరౌ గ్రహావివ నభోగతౌ। బలవృత్రావివ హి తౌ యుధి వై దుష్ప్రధర్షణౌ
ఆ ఇద్దరు వీరులు ఆ సమయంలో ఆకాశంలో సంచరించే గ్రహాల్లా, లేదా ఇంద్రుడు, వృత్రుడు యుద్ధంలో ఎదురెదురుగా నిలిచినట్లుగా, ఎదుర్కోవడం చాలా కష్టమైనవారిలా పోరాడారు.
యుయుధాతే మహాత్మానౌ తదా కేసరిణావివ। బహూనవసృజన్తౌ హి మార్గణౌఘానవస్థితౌ। నరరాక్షసముఖ్యౌ తౌ ప్రహృష్టావభ్యయుధ్యతామ్
ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు, నరులూ రాక్షసులలో ముఖ్యులై, ఆనందంగా పరస్పరం యుద్ధం చేస్తూ, ఇద్దరు సింహాల్లా, ఎన్నో బాణాల వర్షాన్ని వదులుతూ, స్థిరంగా నిలబడి పోరాడారు.
తతః శరాన్ దాశరథిః సంధాయామిత్రకర్షణః। ససర్జ రాక్షసేన్ద్రాయ క్రుద్ధః సర్ప ఇవ శ్వసన్
అప్పుడు శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన దశరథుని కుమారుడు, కోపంతో తన విల్లు మీద బాణాలు పెట్టి, పాములా శ్వాసిస్తూ రాక్షసాధిపతికి వాటిని వదిలాడు.
తస్య జ్యాతలనిర్ఘోషం స శ్రుత్వా రాక్షసాధిపః। వివర్ణవదనో భూత్వా లక్ష్మణం సముదైక్షత
ఆ విల్లులో తాడును లాగిన శబ్దాన్ని విని, రాక్షసాధిపతి ముఖం రంగు కోల్పోయి, లక్ష్మణుడిని గట్టిగా చూశాడు.
వివర్ణవదనం దృష్ట్వా రాక్షసం రావణాత్మజమ్। సౌమిత్రిం యుద్ధసంయుక్తం ప్రత్యువాచ విభీషణః
రావణుని కుమారుడైన రాక్షసుడు ముఖం రంగు కోల్పోయినదాన్ని చూసి, యుద్ధంలో నిమగ్నమైన సౌమిత్రిని విభీషణుడు ఇలా అన్నాడు.
నిమిత్తాన్యుపపశ్యామి యాన్యస్మిన్ రావణాత్మజే। త్వర తేన మహాబాహో భగ్న ఏష న సంశయః
ఈ రావణుని కుమారుని విషయంలో నాకు కొన్ని అపశకునాలు కనబడుతున్నాయి. మహాబాహువా! త్వరగా పో, ఇతడు ఓడిపోయాడు, అందులో సందేహం లేదు.
తతః సంధాయ సౌమిత్రిః శరానాశీవిషోపమాన్। ముమోచ విశిఖాంస్తస్మిన్ సర్పానివ విషోల్బణాన్
అప్పుడు సౌమిత్రి, విషంతో నిండిన పాముల్లాంటి బాణాలను విల్లు మీద పెట్టి, వాటిని అతనిపై పాములు ఎలా దూకుతాయో అలా వదిలాడు.
శక్రాశనిసమస్పర్శైర్లక్ష్మణేనాహతః శరైః। ముహూర్తమభవన్మూఢః సర్వసంక్షుభితేన్ద్రియః
ఇంద్రుడి వజ్రాయుధానికి సమానమైన స్పర్శ కలిగిన లక్ష్మణుని బాణాలతో కొట్టబడి, అతడు కొంతసేపు మూర్ఛించిపోయి, అన్ని ఇంద్రియాలు కలవరపోయాయి.
ఉపలభ్య ముహూర్తేన సంజ్ఞాం ప్రత్యాగతేన్ద్రియః। దదర్శావస్థితం వీరమాజౌ దశరథాత్మజమ్। సోఽభిచక్రామ సౌమిత్రిం రోషాత్ సంరక్తలోచనః
కొంతసేపటికి జ్ఞానం తిరిగి వచ్చి, తన ఇంద్రియాలు స్థిరపడి, యుద్ధరంగంలో నిలబడి ఉన్న దశరథుని కుమారుడిని చూశాడు. వెంటనే కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టి సౌమిత్రిపై దూకాడు.
అబ్రవీచ్చైనమాసాద్య పునః స పరుషం వచః। కిం న స్మరసి తద్ యుద్ధే ప్రథమే మత్పరాక్రమమ్। నిబద్ధస్త్వం సహ భ్రాత్రా యదా యుధి విచేష్టసే
వెంటనే అతని దగ్గరకు వెళ్లి, మళ్లీ కఠినంగా ఇలా అన్నాడు: 'ఆ మొదటి యుద్ధంలో నా పరాక్రమాన్ని గుర్తు చేసుకోలేవా? నువ్వు నీ అన్నతో కలిసి బంధించబడి యుద్ధంలో పడిపోయినప్పుడు.'
యువాం ఖలు మహాయుద్ధే వజ్రాశనిసమైః శరైః। శాయితౌ ప్రథమం భూమౌ విసంజ్ఞౌ సపురఃసరౌ
'ఆ మహాయుద్ధంలో, వజ్రం, మెరుపులాంటి బాణాలతో ముందుగా నేనే నిన్ను, నీ అన్నను, మీ ముందుండే యోధులను భూమిపై పడగొట్టి, మూర్ఛింపజేశాను.'
స్మృతిర్వా నాస్తి తే మన్యే వ్యక్తం వా యమసాదనమ్। గన్తుమిచ్ఛసి యన్మాం త్వమాధర్షయితుమిచ్ఛసి
'నీకేమైనా జ్ఞాపకం పోయిందేమో లేక నువ్వు స్పష్టంగా యమలోకానికి వెళ్లాలని కోరుకుంటున్నావేమో, అందుకే నన్ను రెచ్చగొట్టాలని చూస్తున్నావు.'
యది తే ప్రథమే యుద్ధే న దృష్టో మత్పరాక్రమః। అద్య త్వాం దర్శయిష్యామి తిష్ఠేదానీం వ్యవస్థితః
'మొదటి యుద్ధంలో నా పరాక్రమం నీకు కనబడకపోతే, ఇప్పుడు నేను నీకు చూపిస్తాను. ఇప్పుడే స్థిరంగా నిలబడు.'
ఇత్యుక్త్వా సప్తభిర్బాణైరభివివ్యాధ లక్ష్మణమ్। దశభిస్తు హనూమన్తం తీక్ష్ణధారైః శరోత్తమైః
ఇలా చెప్పి, ఏడుసార్లు బాణాలతో లక్ష్మణుడిని, పదిసార్లు పదునైన ఉత్తమ బాణాలతో హనుమంతుడిని గాయపరిచాడు.