సృజతః శరవర్షాణి క్షిప్రహస్తస్య సంయుగే। జీమూతస్యేవ నదతః కః స్థాస్యతి మమాగ్రతః
యుద్ధంలో వేగంగా చేతులు కదిలిస్తూ బాణవర్షం కురిపిస్తున్నప్పుడు, గర్జించే మేఘానికి ఎదురు నిలబడినట్లు, నా ఎదుట ఎవరు నిలబడగలరు?
రాత్రియుద్ధే తదా పూర్వం వజ్రాశనిసమైః శరైః। శాయితౌ తౌ మయా భూయో విసంజ్ఞౌ సపురఃసరౌ
అప్పటి రాత్రి యుద్ధంలో, వజ్రం, మెరుపులాంటి బాణాలతో, ఆ ఇద్దరు నాయకులను వారి అనుచరులతో కలిసి నేను అపస్మార స్థితిలో పడగొట్టాను.
స్మృతిర్న తేఽస్తి వా మన్యే వ్యక్తం యాతో యమక్షయమ్। ఆశీవిషసమం క్రుద్ధం యన్మాం యోద్ధుముపస్థితః
నీకు జ్ఞాపకం లేదు అనిపిస్తోంది. నువ్వు యమలోకానికి వెళ్లినట్టే. ఎందుకంటే విషసర్పంలా కోపంతో ఉన్న నన్ను యుద్ధానికి ఎదుర్కొనడానికి వచ్చావు.
తచ్ఛ్రుత్వా రాక్షసేన్ద్రస్య గర్జితం రాఘవస్తదా। అభీతవదనః క్రుద్ధో రావణిం వాక్యమబ్రవీత్
రాక్షసుల రాజు గర్జన విని, రాఘవుడు భయములేని ముఖంతో, కోపంతో రావణుని కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
ఉక్తశ్చ దుర్గమః పారః కార్యాణాం రాక్షస త్వయా। కార్యాణాం కర్మణా పారం యో గచ్ఛతి స బుద్ధిమాన్
రాక్షసా! నీవు పనుల చివరదిశకు చేరడం చాలా కష్టమని అన్నావు. కానీ పనులను కార్యంతో పూర్తిచేసేవాడే నిజంగా తెలివైనవాడు.
స త్వమర్థస్య హీనార్థో దురవాపస్య కేనచిత్। వాచా వ్యాహృత్య జానీషే కృతార్థోఽస్మీతి దుర్మతే
నీవు నిజమైన సంపద లేక, సాధించలేని దానిని సాధించినట్టు మాటలతో ఊహించుకుంటున్నావు, ఓ మూర్ఖుడా!
అన్తర్ధానగతేనాజౌ యత్త్వయా చరితస్తదా। తస్కరాచరితో మార్గో నైష వీరనిషేవితః
యుద్ధంలో కనిపించకుండా పోయిన నీ ప్రవర్తన దొంగల మార్గం, అది వీరులు అనుసరించే మార్గం కాదు.
యథా బాణపథం ప్రాప్య స్థితోఽస్మి తవ రాక్షస। దర్శయస్వాద్య తత్తేజో వాచా త్వం కిం వికత్థసే
రాక్షసా! ఇప్పుడు నేను నీ బాణాల పరిధిలో నిలబడి ఉన్నాను. ఈ రోజు నీ శౌర్యాన్ని చూపించు. మాటలతో ఎందుకు గొప్పగా చెప్పుకుంటున్నావు?
ఏవముక్తో ధనుర్భీమం పరామృశ్య మహాబలః। ససర్జ నిశితాన్ బాణానిన్ద్రజిత్ సమితింజయః
ఇలా అనగానే, మహాబలుడు ఇంద్రజిత్ భయంకరమైన తన విల్లు గట్టిగా పట్టుకుని, యుద్ధంలో విజయం సాధించినవాడిగా, పదునైన బాణాలను వదిలాడు.
తేన సృష్టా మహావేగాః శరాః సర్పవిషోపమాః। సమ్ప్రాప్య లక్ష్మణం పేతుః శ్వసన్త ఇవ పన్నగాః
ఆ బాణాలు, పాముల విషం లాంటి వేగంతో ప్రయాణించి, లక్ష్మణుని వద్దకు చేరి, శ్వాసిస్తున్న పాముల్లా అతని మీద పడ్డాయి.
శరైరతిమహావేగైర్వేగవాన్ రావణాత్మజః। సౌమిత్రిమిన్ద్రజిద్ యుద్ధే వివ్యాధ శుభలక్షణమ్
అతి వేగంగా వచ్చిన ఆ బాణాలతో రావణుని కుమారుడు ఇంద్రజిత్, యుద్ధంలో శుభలక్షణుడైన సౌమిత్రిని గాయపరిచాడు.
స శరైరతివిద్ధాఙ్గో రుధిరేణ సముక్షితః। శుశుభే లక్ష్మణః శ్రీమాన్ విధూమ ఇవ పావకః
ఆ బాణాలతో శరీరం గాయపడి, రక్తంతో తడిసిపోయిన శ్రీమంతుడు లక్ష్మణుడు, పొగ లేకుండా మండుతున్న అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
ఇన్ద్రజిత్ త్వాత్మనః కర్మ ప్రసమీక్ష్యాభిగమ్య చ। వినద్య సుమహానాదమిదం వచనమబ్రవీత్
ఇంద్రజిత్ తన చేసిన పనిని చూసి, దగ్గరికి వచ్చి, గొప్ప గర్జనతో ఈ మాటలు చెప్పాడు.
పత్రిణః శితధారాస్తే శరా మత్కార్ముకచ్యుతాః। ఆదాస్యన్తేఽద్య సౌమిత్రే జీవితం జీవితాన్తకాః
సౌమిత్రీ! నా విల్లు నుండి వచ్చిన ఈ ఈకలతో కూడిన పదునైన బాణాలు, నేడు నీ ప్రాణాన్ని తీసేస్తాయి. ఇవే ప్రాణాంతకాలు.
అద్య గోమాయుసఙ్ఘాశ్చ శ్యేనసఙ్ఘాశ్చ లక్ష్మణ। గృధ్రాశ్చ నిపతన్తు త్వాం గతాసుం నిహతం మయా
లక్ష్మణా! నేడు నిన్ను నేను చంపిన తర్వాత, నీవు ప్రాణాలు కోల్పోయిన శవంగా, నక్కల గుంపులు, గద్దల గుంపులు, గిద్దలు మీద పడతాయి.
క్షత్రబన్ధుం సదానార్యం రామః పరమదుర్మతిః। భక్తం భ్రాతరమద్యైవ త్వాం ద్రక్ష్యతి హతం మయా
నేడు రాముడు, అత్యంత దుర్మార్గుడు, క్షత్రియులకు కళంకమైన నిన్ను, తనకు భక్తుడైన తమ్ముడిని, నా చేత చంపబడి, మృతదేహంగా చూస్తాడు.
విస్రస్తకవచం భూమౌ వ్యపవిద్ధశరాసనమ్। హృతోత్తమాఙ్గం సౌమిత్రే త్వామద్య నిహతం మయా
సౌమిత్రీ! నేడు నేను నిన్ను చంపుతాను. నీ కవచం నేలపై పడిపోతుంది, నీ విల్లు పారేసి ఉంటుంది, నీ తలను నేను వేరు చేస్తాను.
ఇతి బ్రువాణం సంక్రుద్ధః పరుషం రావణాత్మజమ్। హేతుమద్ వాక్యమర్థజ్ఞో లక్ష్మణః ప్రత్యువాచ హ
అలా రాక్షసరాజు కుమారుడు కోపంతో కఠినంగా మాట్లాడగా, అర్థం తెలిసిన లక్ష్మణుడు, కారణంతో కూడిన మాటలతో ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు.
వాగ్బలం త్యజ దుర్బుద్ధే క్రూరకర్మన్ హి రాక్షస। అథ కస్మాద్ వదస్యేతత్ సమ్పాదయ సుకర్మణా
దుర్మతి రాక్షసా! మాటల మీద ఆధారం విడిచిపెట్టు. నీకు క్రూరమైన పనులు అలవాటు. అప్పుడు ఎందుకు ఇలా మాట్లాడుతున్నావు? మంచి పనితో చూపించు.
అకృత్వా కత్థసే కర్మ కిమర్థమిహ రాక్షస। కురు తత్ కర్మ యేనాహం శ్రద్ధేయం తవ కత్థనమ్
రాక్షసా! పని చేయకుండానే ఇక్కడ ఎందుకు గొప్పగా మాట్లాడుతున్నావు? నీ మాటలు నమ్మదగినవిగా ఉండాలంటే, ఆ పని చేసి చూపించు.
అనుక్త్వా పరుషం వాక్యం కించిదప్యనవక్షిపన్। అవికత్థన్ వధిష్యామి త్వాం పశ్య పురుషాదన
నేను ఒక్క కఠినమైన మాట కూడా utter చేయకుండా, నిన్ను అవమానించకుండా, గొప్పగా చెప్పకుండా, నిన్ను చంపుతాను. నీవే చూడు, మానుష భక్షకుడా!
ఇత్యుక్త్వా పఞ్చ నారాచానాకర్ణాపూరితాన్ శరాన్। విజఘాన మహావేగాల్లక్ష్మణో రాక్షసోరసి
అలా చెప్పి, లక్ష్మణుడు గొప్ప వేగంతో, చెవివరకు లాగిన ఐదు నారాచ బాణాలతో రాక్షసుడి ఛాతీపై గట్టిగా వదిలాడు.
సుపత్రవాజితా బాణా జ్వలితా ఇవ పన్నగాః। నైర్ఋతోరస్యభాసన్త సవితూ రశ్మయో యథా
ఈకలు కలిగిన ఆ బాణాలు, మండుతున్న పాముల్లా, నైరృతి కుమారుని ఛాతీపై సూర్య కిరణాల్లా మెరిసిపోయాయి.
స శరైరాహతస్తేన సరోషో రావణాత్మజః। సుప్రయుక్తైస్త్రిభిర్బాణైః ప్రతివివ్యాధ లక్ష్మణమ్
ఆ బాణాలతో గాయపడిన రావణుని కుమారుడు కోపంతో, మూడు బాగా లక్ష్యంగా వేసిన బాణాలతో లక్ష్మణుని తిరిగి గాయపరిచాడు.
స బభూవ మహాభీమో నరరాక్షససింహయోః। విమర్దస్తుములో యుద్ధే పరస్పరజయైషిణోః
అప్పుడు మానవసింహుడు, రాక్షససింహుడు ఇద్దరి మధ్య, ఒకరిపై ఒకరు విజయం సాధించాలనే ఉత్సాహంతో, భయంకరమైన ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
విక్రాన్తౌ బలసమ్పన్నావుభౌ విక్రమశాలినౌ। ఉభౌ పరమదుర్జేయావతుల్యబలతేజసౌ
ఇద్దరూ పరాక్రమవంతులు, బలవంతులు, శౌర్యంలో నిపుణులు, చాలా కష్టంగా జయించదగినవారు, బలంలో, తేజస్సులో సమానులు.
యుయుధాతే తదా వీరౌ గ్రహావివ నభోగతౌ। బలవృత్రావివ హి తౌ యుధి వై దుష్ప్రధర్షణౌ
ఆ ఇద్దరు వీరులు ఆ సమయంలో ఆకాశంలో సంచరించే గ్రహాల్లా, లేదా ఇంద్రుడు, వృత్రుడు యుద్ధంలో ఎదురెదురుగా నిలిచినట్లుగా, ఎదుర్కోవడం చాలా కష్టమైనవారిలా పోరాడారు.
యుయుధాతే మహాత్మానౌ తదా కేసరిణావివ। బహూనవసృజన్తౌ హి మార్గణౌఘానవస్థితౌ। నరరాక్షసముఖ్యౌ తౌ ప్రహృష్టావభ్యయుధ్యతామ్
ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు, నరులూ రాక్షసులలో ముఖ్యులై, ఆనందంగా పరస్పరం యుద్ధం చేస్తూ, ఇద్దరు సింహాల్లా, ఎన్నో బాణాల వర్షాన్ని వదులుతూ, స్థిరంగా నిలబడి పోరాడారు.
తతః శరాన్ దాశరథిః సంధాయామిత్రకర్షణః। ససర్జ రాక్షసేన్ద్రాయ క్రుద్ధః సర్ప ఇవ శ్వసన్
అప్పుడు శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన దశరథుని కుమారుడు, కోపంతో తన విల్లు మీద బాణాలు పెట్టి, పాములా శ్వాసిస్తూ రాక్షసాధిపతికి వాటిని వదిలాడు.
తస్య జ్యాతలనిర్ఘోషం స శ్రుత్వా రాక్షసాధిపః। వివర్ణవదనో భూత్వా లక్ష్మణం సముదైక్షత
ఆ విల్లులో తాడును లాగిన శబ్దాన్ని విని, రాక్షసాధిపతి ముఖం రంగు కోల్పోయి, లక్ష్మణుడిని గట్టిగా చూశాడు.