స భీమకార్ముకశరః కృష్ణాఞ్జనచయోపమః। రక్తాస్యనయనో భీమో బభౌ మృత్యురివాన్తకః
భయంకరమైన విల్లు, బాణాలు, నల్ల మలమాసపు ముద్దలా ఉండి, ఎర్రటి నోరు, కళ్లతో ఆ భయంకరుడు మరణదేవుడిలా కనిపించాడు.
దృష్ట్వైవ తు రథస్థం తం పర్యవర్తత తద్ బలమ్। రక్షసాం భీమవేగానాం లక్ష్మణేన యుయుత్సతామ్
ఆయన రథంపై నిలబడి ఉన్నాడని చూడగానే, లక్ష్మణుడితో యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న ఆ వేగవంతమైన రాక్షస సైన్యం వెనక్కు తిరిగింది.
తస్మింస్తు కాలే హనుమానరుజత్ స దురాసదమ్। ధరణీధరసంకాశో మహావృక్షమరిందమః
అప్పుడు శత్రువులను జయించే, కొండలా ఉన్న, దగ్గరకి రావడం కష్టమైన హనుమంతుడు ఒక పెద్ద చెట్టును పట్టుకున్నాడు.
స రాక్షసానాం తత్ సైన్యం కాలాగ్నిరివ నిర్దహన్। చకార బహుభిర్వృక్షైర్నిఃసంజ్ఞం యుధి వానరః
ఆ వానరుడు, ప్రళయాగ్ని లా, యుద్ధంలో అనేక చెట్లతో రాక్షస సైన్యాన్ని తగలబెట్టి, వారిని స్పృహ తప్పేలా చేశాడు.
విధ్వంసయన్తం తరసా దృష్ట్వైవ పవనాత్మజమ్। రాక్షసానాం సహస్రాణి హనూమన్తమవాకిరన్
వేగంగా ధ్వంసం చేస్తున్న వాయుపుత్రుడిని చూసి, వేలాది రాక్షసులు ఆయుధాలతో హనుమంతునిపై వర్షంలా కురిపించారు.
శితశూలధరాః శూలైరసిభిశ్చాసిపాణయః। శక్తిహస్తాశ్చ శక్తీభిః పట్టిశైః పట్టిశాయుధాః
పదునైన కత్తులు పట్టినవారు కత్తులతో, శూలాలు పట్టినవారు శూలాలతో, శక్తులు పట్టినవారు శక్తులతో, పటిషాయుధాలు ఉన్నవారు వాటితో దాడి చేశారు.
పరిఘైశ్చ గదాభిశ్చ కున్తైశ్చ శుభదర్శనైః। శతశశ్చ శతఘ్నీభిరాయసైరపి ముద్గరైః
ఇనుప గొడ్డళ్లతో, గదలతో, అందమైన కుంటులతో, వందలాది శతఘ్నులతో, ఇనుప ముసలలతో కూడా వారు దాడి చేశారు.
ఘోరైః పరశుభిశ్చైవ భిన్దిపాలైశ్చ రాక్షసాః। ముష్టిభిర్వజ్రకల్పైశ్చ తలైరశనిసంనిభైః
భయంకరమైన పరశువులతో, బిందిపాళాలతో, వజ్రంలాంటి ముష్టులతో, మెరుపులాంటి అరచేతులతో రాక్షసులు దాడి చేశారు.
అభిజఘ్నుః సమాసాద్య సమన్తాత్ పర్వతోపమమ్। తేషామపి చ సంక్రుద్ధశ్చకార కదనం మహత్
అతన్ని చుట్టుముట్టి, కొండలా ఉన్న వానరుని చుట్టూ రాక్షసులు గట్టిగా కొట్టారు. కానీ ఆ వానరుడు కోపంతో వారిలో గొప్ప హింస చేశాడు.
స దదర్శ కపిశ్రేష్ఠమచలోపమమిన్ద్రజిత్। సూదమానమసంత్రస్తమమిత్రాన్ పవనాత్మజమ్
ఇంద్రజిత్, శత్రువులను సంహరిస్తూ, కొండలా ఉన్న, భయపడని, ధైర్యంగా ఉన్న వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుని చూశాడు.
స సారథిమువాచేదం యాహి యత్రైష వానరః। క్షయమేవ హి నః కుర్యాద్ రాక్షసానాముపేక్షితః
అతడు తన రథసారథిని చూచి, 'ఆ వానరు ఉన్న చోటికి వెళ్లు. అతన్ని అడ్డుకోకపోతే మన రాక్షసులకు నాశనం తప్పదు' అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్తః సారథిస్తేన యయౌ యత్ర స మారుతిః। వహన్ పరమదుర్ధర్షం స్థితమిన్ద్రజితం రథే
అలా చెప్పగానే, ఆ రథసారథి, గెలవడం అసాధ్యమైన ఇంద్రజిత్ను రథంలో తీసుకుని, హనుమంతుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
సోఽభ్యుపేత్య శరాన్ ఖడ్గాన్ పట్టిశాంశ్చ పరశ్వధాన్। అభ్యవర్షత దుర్ధర్షః కపిమూర్ధని రాక్షసః
తర్వాత ఆ భయంకరమైన రాక్షసుడు దగ్గరకు వచ్చి, హనుమంతుని తలపై బాణాలు, కత్తులు, పటిషాలు, గొడ్డళ్లను వర్షంలా కురిపించాడు.
తాని శస్త్రాణి ఘోరాణి ప్రతిగృహ్య స మారుతిః। రోషేణ మహతావిష్టో వాక్యం చేదమువాచ హ
ఆ భయంకరమైన ఆయుధాలను హనుమంతుడు పట్టుకుని, గొప్ప కోపంతో ఈ మాటలు అన్నాడు.
యుధ్యస్వ యది శూరోఽసి రావణాత్మజ దుర్మతే। వాయుపుత్రం సమాసాద్య న జీవన్ ప్రతియాస్యసి
రావణాసురుని కుమారుడా, నీకు ధైర్యం ఉంటే యుద్ధానికి రా. నీకు చెడు ఆలోచనలు ఉంటే గానీ, వాయుపుత్రుడిని ఎదుర్కొన్న తర్వాత నీవు బతికిపోతావని ఆశించకు.
బాహుభ్యాం సమ్ప్రయుధ్యస్వ యది మే ద్వన్ద్వమాహవే। వేగం సహస్వ దుర్బుద్ధే తతస్త్వం రక్షసాం వరః
నాకు ఒంటరిగా పోరాడాలనుకుంటే, చేతులతోనే యుద్ధం చేయి. నా వేగాన్ని తట్టుకోగలిగితే, అప్పుడే నీవు రాక్షసుల్లో శ్రేష్ఠుడవని చెప్పుకో.
హనూమన్తం జిఘాంసన్తం సముద్యతశరాసనమ్। రావణాత్మజమాచష్టే లక్ష్మణాయ విభీషణః
హనుమంతుడిని చంపాలని ధనుస్సుతో సిద్ధంగా ఉన్న రావణుని కుమారుడిని చూసి, విభీషణుడు లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
యః స వాసవనిర్జేతా రావణస్యాత్మసమ్భవః। స ఏష రథమాస్థాయ హనూమన్తం జిఘాంసతి
ఇంద్రుడిని ఓడించిన రావణుని తనయుడు, ఇప్పుడు తన రథంపై నిలబడి హనుమంతుడిని సంహరించేందుకు వస్తున్నాడు.
తమప్రతిమసంస్థానైః శరైః శత్రునివారణైః। జీవితాన్తకరైర్ఘోరైః సౌమిత్రే రావణిం జహి
సౌమిత్రీ, నీవు శత్రువులను తిప్పికొట్టే, ప్రాణాంతకమైన భయంకరమైన బాణాలతో రావణుని కుమారుడిని సంహరించు.
ఇత్యేవముక్తస్తు తదా మహాత్మా విభీషణేనారివిభీషణేన। దదర్శ తం పర్వతసంనికాశం రథస్థితం భీమబలం దురాసదమ్
అలా మహాత్ముడు, శత్రువులకు భయంకరుడైన విభీషణుడు చెప్పిన వెంటనే, లక్ష్మణుడు ఆ పర్వతం లాంటి, బలవంతుడైన, రథంపై నిలబడి అందరికీ భయంకరుడైన యోధుడిని చూశాడు.
thumb|సప్తాశీతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తాశీతితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఎనభై ఏడవ సర్గను వినండి.
ఏవముక్త్వా తు సౌమిత్రిం జాతహర్షో విభీషణః। ధనుష్పాణిం తమాదాయ త్వరమాణో జగామ సః
ఇలా సౌమిత్రిని ఉల్లాసంగా పలికిన విభీషణుడు, తన ధనుస్సును తీసుకుని త్వరగా బయలుదేరాడు.
అవిదూరం తతో గత్వా ప్రవిశ్య తు మహద్ వనమ్। అదర్శయత తత్కర్మ లక్ష్మణాయ విభీషణః
కొంత దూరం వెళ్లి, విభీషణుడు ఒక గొప్ప అడవిలోకి ప్రవేశించి, అక్కడ జరిగిన విషయాన్ని లక్ష్మణునికి చూపించాడు.
నీలజీమూతసంకాశం న్యగ్రోధం భీమదర్శనమ్। తేజస్వీ రావణభ్రాతా లక్ష్మణాయ న్యవేదయత్
వర్షమేఘంలా నలుపుగా, భయంకరంగా కనిపించే వటవృక్షాన్ని, రావణుని తమ్ముడు అయిన తేజోవంతుడు లక్ష్మణునికి చూపించాడు.
ఇహోపహారం భూతానాం బలవాన్ రావణాత్మజః। ఉపహృత్య తతః పశ్చాత్ సంగ్రామమభివర్తతే
ఇక్కడ రావణుని బలవంతుడైన కుమారుడు భూతాలకు బలి ఇచ్చి, ఆ తరువాత యుద్ధానికి వస్తున్నాడు.
అదృశ్యః సర్వభూతానాం తతో భవతి రాక్షసః। నిహన్తి సమరే శత్రూన్ బధ్నాతి చ శరోత్తమైః
అప్పుడతడు అందరికీ కనబడకుండా పోయి, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరిస్తూ, ఉత్తమమైన బాణాలతో వారిని బంధిస్తాడు.
తమప్రవిష్టం న్యగ్రోధం బలినం రావణాత్మజమ్। విధ్వంసయ శరైర్దీప్తైః సరథం సాశ్వసారథిమ్
ఆ వటవృక్షంలోకి ప్రవేశించిన బలవంతుడైన రావణుని కుమారుడిని, అతని రథం, గుర్రాలు, రథసారథితో సహా, దీప్తిమంతమైన బాణాలతో నాశనం చేయి.
తథేత్యుక్త్వా మహాతేజాః సౌమిత్రిర్మిత్రనన్దనః। బభూవావస్థితస్తత్ర చిత్రం విస్ఫారయన్ ధనుః
అలాగే అని చెప్పి, మిత్రులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే తేజోవంతుడైన సౌమిత్రి అక్కడ ధైర్యంగా నిలబడి, తన ధనుస్సును అద్భుతంగా ఎక్కించాడు.
స రథేనాగ్నివర్ణేన బలవాన్ రావణాత్మజః। ఇన్ద్రజిత్ కవచీ ఖడ్గీ సధ్వజః ప్రత్యదృశ్యత
అప్పుడు రావణుని బలవంతుడైన కుమారుడు, కవచంతో, ఖడ్గంతో, పతాకతో, అగ్నిలా ప్రకాశించే తన రథంపై కనిపించాడు.
తమువాచ మహాతేజాః పౌలస్త్యమపరాజితమ్। సమాహ్వయే త్వాం సమరే సమ్యగ్ యుద్ధం ప్రయచ్ఛ మే
తేజోవంతుడైన లక్ష్మణుడు, ఓ పాలస్త్య వంశజుడా, నీవు ఓడించలేనివాడవు. నీవు నన్ను యుద్ధానికి ఆహ్వానించావు, నాతో న్యాయంగా యుద్ధం చేయు.