అయం త్వాం సచివైః సార్ధం మహాత్మా రజనీచరః। అభిజ్ఞస్తస్య మాయానాం పృష్ఠతోఽనుగమిష్యతి
ఈ మహాత్ముడు, రాత్రివేళ సంచరించే విభీషణుడు, అతని మాయలను బాగా తెలిసినవాడు, మంత్రులతో కలిసి నీ వెనుక వస్తాడు.
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా లక్ష్మణః సవిభీషణః। జగ్రాహ కార్ముకశ్రేష్ఠమన్యద్ భీమపరాక్రమః
రాఘవుని మాటలు విని, భీషణపరాక్రముడు లక్ష్మణుడు, విభీషణునితో కలిసి మరో అద్భుతమైన విల్లు పట్టుకున్నాడు.
సంనద్ధః కవచీ ఖడ్గీ సశరీ వామచాపభృత్। రామపాదావుపస్పృశ్య హృష్టః సౌమిత్రిరబ్రవీత్
కవచంతో, ఖడ్గంతో, బాణాలతో, ఎడమచేతిలో విల్లు పట్టుకొని, ఆనందంతో రాముని పాదాలను స్పృశించి, సౌమిత్రి ఇలా అన్నాడు.
అద్య మత్కార్ముకోన్ముక్తాః శరా నిర్భిద్య రావణిమ్। లఙ్కామభిపతిష్యన్తి హంసాః పుష్కరిణీమివ
ఈ రోజు నా విల్లులోంచి విడిచిన బాణాలు రావణుని కుమారుడిని ఛేదించి, హంసలు పుష్కరిణిలోకి దిగి వచ్చేలా లంకపై పడతాయి.
అద్యైవ తస్య రౌద్రస్య శరీరం మామకాః శరాః। విధమిష్యన్తి భిత్త్వా తం మహాచాపగుణచ్యుతాః
ఈ రోజే, నా గొప్ప విల్లులోంచి విడిచిన బాణాలు ఆ క్రూరుని శరీరాన్ని ఛేదించి నాశనం చేస్తాయి.
ఏవముక్త్వా తు వచనం ద్యుతిమాన్ భ్రాతురగ్రతః। స రావణివధాకాంక్షీ లక్ష్మణస్త్వరితం యయౌ
ఇలా చెప్పి, తేజోవంతుడైన లక్ష్మణుడు, రావణుని కుమారుని సంహరించాలనే తపనతో, తన అన్న ముందుగా వేగంగా వెళ్లాడు.
సోఽభివాద్య గురోః పాదౌ కృత్వా చాపి ప్రదక్షిణమ్। నికుమ్భిలామభియయౌ చైత్యం రావణిపాలితమ్
ఆచార్యుని పాదాలకు నమస్కరించి, ప్రదక్షిణ చేసి, రావణుని కుమారుడు కాపలికాస్తున్న నికుంభిలా చైత్యానికి లక్ష్మణుడు వెళ్లాడు.
విభీషణేన సహితో రాజపుత్రః ప్రతాపవాన్। కృతస్వస్త్యయనో భ్రాత్రా లక్ష్మణస్త్వరితో యయౌ
విభీషణుడితో కలిసి, తన అన్నయ్య ఆశీర్వాదం పొంది, పరాక్రమశాలి రాజపుత్రుడు లక్ష్మణుడు వేగంగా బయలుదేరాడు.
వానరాణాం సహస్రైస్తు హనూమాన్ బహుభిర్వృతః। విభీషణశ్చ సామాత్యో లక్ష్మణం త్వరితం యయౌ
హనుమంతుడు ముందుండి, వెయ్యి వెయ్యి వానరులు చుట్టుముట్టగా, విభీషణుడు తన మంత్రులతో కలిసి, లక్ష్మణుడు వేగంగా ముందుకు సాగాడు.
మహతా హరిసైన్యేన సవేగమభిసంవృతః। ఋక్షరాజబలం చైవ దదర్శ పథి విష్ఠితమ్
అంతటి గొప్ప వానర సైన్యం వేగంగా చుట్టుముట్టగా, లక్ష్మణుడు మార్గమధ్యంలో రిక్షరాజు సైన్యాన్ని అక్కడ నిలబడి ఉన్నదిగా చూశాడు.
స గత్వా దూరమధ్వానం సౌమిత్రిర్మిత్రనన్దనః। రాక్షసేన్ద్రబలం దూరాదపశ్యద్ వ్యూహమాశ్రితమ్
సౌమిత్రి, స్నేహితులకు ఆనందదాయకుడు, చాలా దూరం ప్రయాణించి, దూరంగా రాక్షసాధిపతి సైన్యాన్ని యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడి ఉన్నదిగా చూశాడు.
స సమ్ప్రాప్య ధనుష్పాణిర్మాయాయోగమరిందమః। తస్థౌ బ్రహ్మవిధానేన విజేతుం రఘునన్దనః
అక్కడికి చేరిన రఘునందనుడు, ధనుస్సు చేతబట్టి, శత్రువులను జయించేందుకు బ్రహ్మ నియమాన్ని పాటిస్తూ నిలబడి ఉన్నాడు.
విభీషణేన సహితో రాజపుత్రః ప్రతాపవాన్। అఙ్గదేన చ వీరేణ తథానిలసుతేన చ
విభీషణుడు, ధైర్యవంతుడైన అంగదుడు, వాయుపుత్రుడు వీరుడితో కలిసి రాజపుత్రుడు అక్కడ నిలబడిపోయాడు.
వివిధమమలశస్త్రభాస్వరం తద్ ధ్వజగహనం గహనం మహారథైశ్చ। ప్రతిభయతమమప్రమేయవేగం తిమిరమివ ద్విషతాం బలం వివేశ
పతాకలతో నిండిన, ప్రవేశించలేని, నిర్మల ఆయుధాలతో మెరిసే, మహారథులతో కూడిన, భయంకరమైన, అపరిమిత వేగంతో ఉన్న ఆ శత్రు సైన్యంలో, శత్రువులకు చీకటి లాగ, లక్ష్మణుడు ప్రవేశించాడు.
thumb|షడశీతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే షడశీతితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఎనభై ఆరవ సర్గ చదవబడుతోంది.
అథ తస్యామవస్థాయాం లక్ష్మణం రావణానుజః। పరేషామహితం వాక్యమర్థసాధకమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో రావణుని తమ్ముడు లక్ష్మణునికి శత్రువులకు హితమైన, ప్రయోజనకరమైన మాటలు చెప్పాడు.
యదేతద్ రాక్షసానీకం మేఘశ్యామం విలోక్యతే। ఏతదాయోధ్యతాం శీఘ్రం కపిభిశ్చ శిలాయుధైః
ఈ మేఘాలా నలుపు రంగులో ఉన్న రాక్షస సైన్యాన్ని చూడు; వానరులు రాళ్ల ఆయుధాలతో వెంటనే దానిపై దాడి చేయాలి.
తస్యానీకస్య మహతో భేదనే యత లక్ష్మణ। రాక్షసేన్ద్రసుతోఽప్యత్ర భిన్నే దృశ్యో భవిష్యతి
ఈ గొప్ప సైన్యాన్ని నువ్వు ఛేదించినపుడు, లక్ష్మణా, రాక్షసాధిపతి కుమారుడు కూడా ఈ సైన్యంలో కనిపిస్తాడు.
స త్వమిన్ద్రాశనిప్రఖ్యైః శరైరవకిరన్ పరాన్। అభిద్రవాశు యావద్ వై నైతత్ కర్మ సమాప్యతే
కాబట్టి, నీవు ఇంద్రుని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసే మెరుపులవంటి బాణాలతో శత్రువులపై వర్షంలా వదిలి, ఈ కార్యం ఆలస్యం కాకముందే వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్ళు.
జహి వీర దురాత్మానం మాయాపరమధార్మికమ్। రావణిం క్రూరకర్మాణం సర్వలోకభయావహమ్
వీరా, దుష్టుడు, మాయావాది, అధర్మపరుడు, రావణుని కుమారుడు, క్రూరకర్మలు చేసే వాడు, అన్ని లోకాలకూ భయంకరుడు అయిన వాడిని సంహరించు.
విభీషణవచః శ్రుత్వా లక్ష్మణః శుభలక్షణః। వవర్ష శరవర్షేణ రాక్షసేన్ద్రసుతం ప్రతి
విభీషణుని మాటలు విని, శుభలక్షణాలు కలిగిన లక్ష్మణుడు రాక్షసరాజు కుమారునిపై బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు.
ఋక్షాః శాఖామృగాశ్చైవ ద్రుమప్రవరయోధినః। అభ్యధావన్త సహితాస్తదనీకమవస్థితమ్
రిక్షలు, వానరులు, చెట్లతో యుద్ధం చేయడంలో నిపుణులు, అందరూ కలసి ఆ సైన్యంపై దాడికి పరుగెత్తారు.
రాక్షసాశ్చ శితైర్బాణైరసిభిః శక్తితోమరైః। అభ్యవర్తన్త సమరే కపిసైన్యజిఘాంసవః
రాక్షసులు, వానర సైన్యాన్ని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో, పదునైన బాణాలు, ఖడ్గాలు, శక్తులు, తోమరాలతో యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చారు.
స సమ్ప్రహారస్తుములః సంజజ్ఞే కపిరక్షసామ్। శబ్దేన మహతా లఙ్కాం నాదయన్ వై సమన్తతః
అప్పుడు వానరులు, రాక్షసుల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమై, ఆ గొప్ప శబ్దంతో లంకను చుట్టూ మారుమోగింది.
శస్త్రైశ్చ వివిధాకారైః శితైర్బాణైశ్చ పాదపైః। ఉద్యతైర్గిరిశృఙ్గైశ్చ ఘోరైరాకాశమావృతమ్
వివిధ రకాల ఆయుధాలు, పదునైన బాణాలు, చెట్లు, భయంకరమైన పర్వత శిఖరాలు లేచి, ఆకాశాన్ని కప్పేశాయి.
రాక్షసా వానరేన్ద్రేషు వికృతాననబాహవః। నివేశయన్తః శస్త్రాణి చక్రుస్తే సుమహద్భయమ్
వికృతమైన ముఖాలు, చేతులతో ఉన్న రాక్షసులు, వానరాధిపతులపై ఆయుధాలు విసిరి, పెద్ద భయాన్ని కలిగించారు.
తథైవ సకలైర్వృక్షైర్గిరిశృఙ్గైశ్చ వానరాః। అభిజఘ్నుర్నిజఘ్నుశ్చ సమరే సర్వరాక్షసాన్
అలాగే, వానరులు రకరకాల చెట్లు, కొండ శిఖరాలతో యుద్ధంలో రాక్షసులను గట్టిగా కొట్టారు, చితక్కొట్టారు.
ఋక్షవానరముఖ్యైశ్చ మహాకాయైర్మహాబలైః। రక్షసాం యుధ్యమానానాం మహద్భయమజాయత
బలమైన, గొప్ప శరీరాలు కలిగిన ఎద్దులూ వానరుల నాయకుల చేత రాక్షసులకు యుద్ధంలో గొప్ప భయం కలిగింది.
స్వమనీకం విషణ్ణం తు శ్రుత్వా శత్రుభిరర్దితమ్। ఉదతిష్ఠత దుర్ధర్షః స కర్మణ్యననుష్ఠితే
తన సైన్యం శత్రువుల చేత బాధపడుతూ నిరుత్సాహంగా ఉందని విని, ఆ దుర్జయుడు తన పని పూర్తికాకపోయినా లేచి నిలబడ్డాడు.
వృక్షాన్ధకారాన్నిర్గత్య జాతక్రోధః స రావణిః। ఆరురోహ రథం సజ్జం పూర్వయుక్తం సుసంయతమ్
చెట్ల చీకటి నుంచి కోపంతో రావణుడి కుమారుడు బయటికి వచ్చి, సిద్ధంగా ఉన్న, బాగా నియంత్రించిన తన రథంపై ఎక్కాడు.