హతా ఇన్ద్రజితా సీతా ఇతి శ్రుత్వైవ రాఘవః। హనూమద్వచనాత్ సౌమ్య తతో మోహముపాశ్రితః
హనుమంతుడు 'సీతను ఇంద్రజిత్ చంపేశాడు' అని చెప్పిన వెంటనే, రాఘవుడు ఆ వార్త విని మూర్చిపోయాడు.
కథయన్తం తు సౌమిత్రిం సంనివార్య విభీషణః। పుష్కలార్థమిదం వాక్యం విసంజ్ఞం రామమబ్రవీత్
సౌమిత్రి మాట్లాడుతుండగా, విభీషణుడు అతన్ని ఆపి, అజ్ఞానంలో ఉన్న రామునికి ముఖ్యమైన మాటలు చెప్పాడు.
మనుజేన్ద్రార్తరూపేణ యదుక్తస్త్వం హనూమతా। తదయుక్తమహం మన్యే సాగరస్యేవ శోషణమ్
హనుమంతుడు బాధతో చెప్పిన మాటలు నాకు సరైనవి అనిపించడం లేదు; అది సముద్రాన్ని ఎండబెట్టడంలా అసాధ్యం.
అభిప్రాయం తు జానామి రావణస్య దురాత్మనః। సీతాం ప్రతి మహాబాహో న చ ఘాతం కరిష్యతి
రావణుడు సీత గురించి ఏమనుకుంటున్నాడో నాకు తెలుసు, ఓ పరాక్రమశాలి! అతడు ఆమెను చంపడు.
యాచ్యమానః సుబహుశో మయా హితచికీర్షుణా। వైదేహీముత్సృజస్వేతి న చ తత్ కృతవాన్ వచః
నీకు మేలు కావాలని ఎన్నోసార్లు నేను అతడిని 'వైదేహిని విడిచిపెట్టు' అని అడిగినా, అతడు నా మాట వినలేదు.
నైవ సామ్నా న దానేన న భేదేన కుతో యుధా। సా ద్రష్టుమపి శక్యేత నైవ చాన్యేన కేనచిత్
సామం, దానం, భేదం, యుద్ధం — ఏ మార్గంలోనూ, ఎవరూ ఆమెను కనుగొనలేరు.
వానరాన్ మోహయిత్వా తు ప్రతియాతః స రాక్షసః। మాయామయీం మహాబాహో తాం విద్ధి జనకాత్మజామ్
ఆ రాక్షసుడు వానరులను మాయలో పడేసి వెళ్లిపోయాడు; జనకుని కుమార్తెను మాయతో చూపించాడు అని తెలుసుకో.
చైత్యం నికుమ్భిలామద్య ప్రాప్య హోమం కరిష్యతి। హుతవానుపయాతో హి దేవైరపి సవాసవైః
ఈరోజు నికుంభిలా వద్ద ఉన్న చైత్యానికి వెళ్లి, అతడు హోమం చేస్తాడు; దేవతలు, ఇంద్రుడు కూడా హవి ఇచ్చినట్టు అతడు వస్తాడు.
దురాధర్షో భవత్యేష సంగ్రామే రావణాత్మజః। తేన మోహయతా నూనమేషా మాయా ప్రయోజితా
రావణుని కుమారుడు యుద్ధంలో ఎదురించలేనివాడవుతాడు; అతడు మాయతో మోసగించడమే ఈ మాయకు కారణం.
విఘ్నమన్విచ్ఛతా తత్ర వానరాణాం పరాక్రమే। ససైన్యాస్తత్ర గచ్ఛామో యావత్తన్న సమాప్యతే
వానరుల పరాక్రమాన్ని అడ్డుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నాడు; మనం సైన్యంతో అక్కడికి వెళ్లి, అది పూర్తవకముందే ఆపుదాం.
త్యజైనం నరశార్దూల మిథ్యా సంతాపమాగతమ్। సీదతే హి బలం సర్వం దృష్ట్వా త్వాం శోకకర్శితమ్
ఓ మానవ సింహా! ఈ అబద్ధమైన దుఃఖాన్ని వదిలేయి; నీవు బాధతో ఉన్నందువల్ల అందరి ధైర్యం తగ్గిపోతుంది.
ఇహ త్వం స్వస్థహృదయస్తిష్ఠ సత్త్వసముచ్ఛ్రితః। లక్ష్మణం ప్రేషయాస్మాభిః సహ సైన్యానుకర్షిభిః
ఇక్కడ నీవు మనసు నిశ్చలంగా ఉంచుకుని ఉండి, మనం లక్ష్మణుడిని సైన్యాధిపతులతో పంపుదాం.
ఏష తం నరశార్దూలో రావణిం నిశితైః శరైః। త్యాజయిష్యతి తత్కర్మ తతో వధ్యో భవిష్యతి
ఈ మానవసింహుడు తన పదునైన బాణాలతో రావణుని కుమారుడిని తరిమివేస్తాడు; ఆ పని అయిన తర్వాత అతడు మరణయోగ్యుడవుతాడు.
తస్యైతే నిశితాస్తీక్ష్ణాః పత్రిపత్రాఙ్గవాజినః। పతత్త్రిణ ఇవాసౌమ్యాః శరాః పాస్యన్తి శోణితమ్
ఈ పదునైన, వేగవంతమైన, రెక్కలతో కూడిన బాణాలు పక్షుల్లా మృదువుగా కనిపించినా, అతని రక్తాన్ని పానం చేస్తాయి.
తత్ సందిశ మహాబాహో లక్ష్మణం శుభలక్షణమ్। రాక్షసస్య వినాశాయ వజ్రం వజ్రధరో యథా
కనుక, మహాబాహువుతో, శుభలక్షణాలు కలిగిన లక్ష్మణుడిని ఆ రాక్షసుని నాశనం చేయమని ఆదేశించు; ఇంద్రుడు వజ్రాయుధాన్ని ధరించినట్లుగా.
మనుజవర న కాలవిప్రకర్షో రిపునిధనం ప్రతి యత్క్షమోఽద్య కర్తుమ్। త్వమతిసృజ రిపోర్వధాయ వజ్రం దివిజరిపోర్మథనే యథా మహేన్ద్రః
మానవశ్రేష్ఠుడా, శత్రువును సంహరించడంలో ఆలస్యం లేదు; నీవు ఈ రోజు దాన్ని చేయగలవు. దేవతలకు శత్రువైనవారిని మహేంద్రుడు ఎలా వజ్రాయుధంతో సంహరించాడో, నీవు కూడా శత్రువు వధకు వజ్రాన్ని వదిలిపెట్టు.
సమాప్తకర్మా హి స రాక్షసర్షభో భవత్యదృశ్యః సమరే సురాసురైః। యుయుత్సతా తేన సమాప్తకర్మణా భవేత్ సురాణామపి సంశయో మహాన్
ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠుడు తన యజ్ఞాన్ని పూర్తిచేసినప్పుడు, యుద్ధంలో దేవతలకైనా, అసురులకైనా కనిపించడు; అతడితో యుద్ధం చేసే వారికి, యజ్ఞం పూర్తైన తర్వాత, దేవతలకైనా గొప్ప సందేహమే కలుగుతుంది.
thumb|పఞ్చాశీతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చాశీతితమః సర్గః ॥౬-
యుద్ధకాండలో ఎనభై ఐదవ అధ్యాయం వినవచ్చు.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా రాఘవః శోకకర్శితః। నోపధారయతే వ్యక్తం యదుక్తం తేన రక్షసా
ఆ మాటలు విని, రాఘవుడు శోకంతో బాధపడుతూ, ఆ రాక్షసుడు చెప్పినదాన్ని స్పష్టంగా గ్రహించలేకపోయాడు.
తతో ధైర్యమవష్టభ్య రామః పరపురంజయః। విభీషణముపాసీనమువాచ కపిసంనిధౌ
తర్వాత, ధైర్యాన్ని కూడగట్టుకుని, శత్రు నగరాలను జయించిన రాముడు, వానరుల మధ్య కూర్చున్న విభీషణునితో ఇలా అన్నాడు.
నైర్ఋతాధిపతే వాక్యం యదుక్తం తే విభీషణ। భూయస్తచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి బ్రూహి యత్తే వివక్షితమ్
నైరుతాధిపతీ, విభీషణా, నువ్వు చెప్పిన మాటలు నేను మళ్లీ వినాలనుకుంటున్నాను; నీకు చెప్పదలచినదాన్ని చెప్పు.
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా వాక్యం వాక్యవిశారదః। యత్ తత్ పునరిదం వాక్యం బభాషేఽథ విభీషణః
రాఘవుని మాటలు విని, పదునైన మాటలు చెప్పడంలో నిపుణుడైన విభీషణుడు, మళ్లీ ఈ మాటలు చెప్పాడు.
యథాఽఽజ్ఞప్తం మహాబాహో త్వయా గుల్మనివేశనమ్। తత్ తథానుష్ఠితం వీర త్వద్వాక్యసమనన్తరమ్
మహాబాహువుతో, నీవు ఆజ్ఞాపించినట్లుగా, సైన్యాన్ని ఏర్పాటు చేయడం నీ మాటల తర్వాత వెంటనే జరిగినది, వీరుడా.
తాన్యనీకాని సర్వాణి విభక్తాని సమన్తతః। విన్యస్తా యూథపాశ్చైవ యథాన్యాయం విభాగశః
ఆ సర్వసేనలను అన్ని వైపులా విభజించాం; యథానియమంగా యూనిట్ల నాయకులను కూడా వారి వారి విభాగాల్లో నియమించాం.
భూయస్తు మమ విజ్ఞాప్యం తచ్ఛృణుష్వ మహాప్రభో। త్వయ్యకారణసంతప్తే సంతప్తహృదయా వయమ్
మహాప్రభూ, నాకు ఇంకొంత తెలియజేయాల్సినది ఉంది; దయచేసి విను. నీవు ఏదో కారణంగా బాధపడుతున్నావు, అందుకే మేము కూడా మనసులో బాధతో ఉన్నాం.
త్యజ రాజన్నిమం శోకం మిథ్యా సంతాపమాగతమ్। యదియం త్యజ్యతాం చిన్తా శత్రుహర్షవివర్ధినీ
రాజా, ఈ శోకాన్ని, వృథాగా వచ్చిన బాధను వదిలెయ్యి; శత్రువుకు ఆనందాన్ని పెంచే ఈ ఆందోళనను కూడా విడిచిపెట్టు.
ఉద్యమః క్రియతాం వీర హర్షః సముపసేవ్యతామ్। ప్రాప్తవ్యా యది తే సీతా హన్తవ్యాశ్చ నిశాచరాః
వీరుడా, ప్రయత్నం చేయాలి, ధైర్యాన్ని అలవర్చుకోవాలి; నీకు సీతను తిరిగి పొందాలి, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను సంహరించాలి.
రఘునన్దన వక్ష్యామి శ్రూయతాం మే హితం వచః। సాధ్వయం యాతు సౌమిత్రిర్బలేన మహతా వృతః
రఘునందనా, నేను చెప్పబోయే మేలైన మాటలు విను; సౌమిత్రి గొప్ప సైన్యంతో బలంగా వెళ్లాలి.
నికుమ్భిలాయాం సమ్ప్రాప్తం హన్తుం రావణిమాహవే। ధనుర్మణ్డలనిర్ముక్తైరాశీవిషవిషోపమైః
నికుంభిలకు చేరుకొని, యుద్ధంలో రావణుని కుమారుడిని, పాముల విషానికి సమానమైన బాణాలతో ధనుర్విద్య ద్వారా హతమర్చాలి.
శరైర్హన్తుం మహేష్వాసో రావణిం సమితింజయః। తేన వీరేణ తపసా వరదానాత్ స్వయంభువః। అస్త్రం బ్రహ్మశిరః ప్రాప్తం కామగాశ్చ తురఙ్గమాః
ఆ మహాశారధి, యుద్ధవిజేత, రావణుని కుమారుడిని బాణాలతో సంహరించాలి; ఎందుకంటే ఆ వీరుడు తపస్సుతో, స్వయంభువుని వరంతో బ్రహ్మశిరస్త్రాన్ని, కావలసిన చోటికి వెళ్లే కాళ్లను పొందాడు.