తాం దృష్ట్వా చారుసర్వాఙ్గీం రామస్య మహిషీం ప్రియామ్। అబ్రవీత్ పరుషం వాక్యం క్రోధాద్ రక్షోధిపాత్మజమ్
అందమైన అవయవాలున్న రాముని ప్రియ భార్యను చూసి, హనుమంతుడు కోపంతో రాక్షసరాజు కుమారునితో కఠినంగా మాట్లాడాడు.
దురాత్మన్నాత్మనాశాయ కేశపక్షే పరామృశః। బ్రహ్మర్షీణాం కులే జాతో రాక్షసీం యోనిమాశ్రితః
దుర్మార్గుడా! నీవు నీ నాశనానికి సీతను జుట్టు పట్టుకున్నావు. బ్రహ్మర్షుల వంశంలో పుట్టి, రాక్షస స్వభావాన్ని స్వీకరించావు.
ధిక్ త్వాం పాపసమాచారం యస్య తే మతిరీదృశీ। నృశంసానార్య దుర్వృత్త క్షుద్ర పాపపరాక్రమ। అనార్యస్యేదృశం కర్మ ఘృణా తే నాస్తి నిర్ఘృణ
నీ వంటి పాపకర్మలు చేసే వాడిని చూసి నీపై నింద! నిష్ఠురుడా, నీచుడా, దుర్వర్తన కలిగినవాడా, నీచుడికి మాత్రమే ఇలాంటి పని సరిగా ఉంటుంది. నీకు కనికరం లేదు.
చ్యుతా గృహాచ్చ రాజ్యాచ్చ రామహస్తాచ్చ మైథిలీ। కిం తవైషాపరాద్ధా హి యదేనాం హంసి నిర్దయ
మైథిలి ఇంటి నుండి, రాజ్యమును, రాముని ఆశ్రయాన్ని కోల్పోయింది. ఆమెకు ఏ తప్పు ఉంది? నీవు ఎందుకు ఆమెను ఇంత క్రూరంగా హత్య చేయాలి?
సీతాం హత్వా తు న చిరం జీవిష్యసి కథంచన। వధార్హ కర్మణా తేన మమ హస్తగతో హ్యసి
సీతను చంపితే, నీవు ఎంత ప్రయత్నించినా ఎక్కువ కాలం బతకలేవు. ఇలాంటి పాపపు పనితో నువ్వు నాకెదురయ్యావు.
యే చ స్త్రీఘాతినాం లోకా లోకవధ్యైశ్చ కుత్సితాః। ఇహ జీవితముత్సృజ్య ప్రేత్య తాన్ ప్రతి లప్స్యసే
స్త్రీలను చంపేవాళ్లకూ, ప్రజలను నాశనం చేసేవాళ్లకూ అపహాస్యం అయ్యే లోకాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ ప్రాణాలు విడిచిన తర్వాత నువ్వు ఆ లోకాలను చేరుకుంటావు.
ఇతి బ్రువాణో హనుమాన్ సాయుధైర్హరిభిర్వృతః। అభ్యధావత్ సుసంక్రుద్ధో రాక్షసేన్ద్రసుతం ప్రతి
ఇలా చెప్పిన హనుమంతుడు, ఆయుధాలతో ఉన్న వానరులతో కలిసి, రాక్షసరాజు కుమారుడి మీద తీవ్ర కోపంతో దూసుకెళ్లాడు.
ఆపతన్తం మహావీర్యం తదనీకం వనౌకసామ్। రక్షసాం భీమకోపానామనీకేన న్యవారయత్
అప్పుడు ఒక రాక్షసుడు, భయంకరమైన కోపంతో, ఆ మహావీరుడైన వానరసేనను తన సైన్యంతో అడ్డగించాడు.
స తాం బాణసహస్రేణ విక్షోభ్య హరివాహినీమ్। హనూమన్తం హరిశ్రేష్ఠమిన్ద్రజిత్ ప్రత్యువాచ హ
ఇంద్రజిత్ వానరసేనపై వెయ్యి బాణాలతో దాడి చేసి, హనుమంతుడిని, వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన వానరుణ్ణి ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
సుగ్రీవస్త్వం చ రామశ్చ యన్నిమిత్తమిహాగతాః। తాం వధిష్యామి వైదేహీమద్యైవ తవ పశ్యతః
సుగ్రీవుడు, రాముడు, నువ్వు — మీ అందరూ ఈమె కోసమే ఇక్కడికి వచ్చారు. నువ్వు చూస్తుండగానే ఈ రోజు వేదేహిని నేను చంపేస్తాను.
ఇమాం హత్వా తతో రామం లక్ష్మణం త్వాం చ వానర। సుగ్రీవం చ వధిష్యామి తం చానార్యం విభీషణమ్
ఈమెను చంపాక, ఆ తర్వాత రాముడిని, లక్ష్మణుడిని, నిన్ను వానరుడా, సుగ్రీవుని, ఆ నీచుడైన విభీషణుని కూడా చంపేస్తాను.
న హన్తవ్యాః స్త్రియశ్చేతి యద్ బ్రవీషి ప్లవంగమ। పీడాకరమమిత్రాణాం యచ్చ కర్తవ్యమేవ తత్
స్త్రీలను చంపకూడదని నువ్వు అంటున్నావు వానరుడా. కానీ శత్రువులకు బాధ కలిగించేది ఏదైనా చేయాలి.
తమేవముక్త్వా రుదతీం సీతాం మాయామయీం చ తామ్। శితధారేణ ఖడ్గేన నిజఘానేన్ద్రజిత్ స్వయమ్
అలా చెప్పి, ఇంద్రజిత్ తానే, ఏడుస్తున్న మాయాసీతను, పదునైన ఖడ్గంతో పొడిచాడు.
యజ్ఞోపవీతమార్గేణ ఛిన్నా తేన తపస్వినీ। సా పృథివ్యాం పృథుశ్రోణీ పపాత ప్రియదర్శనా
ఆ తపస్సు చేసే స్త్రీ, యజ్ఞోపవీత మార్గంలో ఖడ్గంతో కోసబడింది. విశాలమైన నడుముతో, అందంగా కనిపించే ఆమె భూమిపై పడిపోయింది.
తామిన్ద్రజిత్ స్త్రియం హత్వా హనూమన్తమువాచ హ। మయా రామస్య పశ్యేమాం ప్రియాం శస్త్రనిషూదితామ్। ఏషా విశస్తా వైదేహీ నిష్ఫలో వః పరిశ్రమః
ఆ స్త్రీని చంపిన తర్వాత, ఇంద్రజిత్ హనుమంతునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇదిగో, రాముని ప్రియమైన వేదేహి నా ఆయుధంతో పడిపోయింది. మీ ప్రయత్నం వృథా.'
తతః ఖడ్గేన మహతా హత్వా తామిన్ద్రజిత్స్వయమ్। హృష్టః స రథమాస్థాయ ననాద చ మహాస్వనమ్
తర్వాత ఇంద్రజిత్, గొప్ప ఖడ్గంతో ఆమెను చంపి, ఆనందంతో తన రథంపై ఎక్కి, పెద్ద శబ్దంతో గర్జించాడు.
వానరాః శుశ్రువుః శబ్దమదూరే ప్రత్యవస్థితాః। వ్యాదితాస్యస్య నదతస్తద్దుర్గం సంశ్రితస్య తు
దగ్గరలోనే ఉన్న వానరులు, అతడు ఆ కోటలో ఆశ్రయమై, నోరు విప్పి గర్జిస్తున్న శబ్దాన్ని విన్నారు.
తథా తు సీతాం వినిహత్య దుర్మతిః ప్రహృష్టచేతాః స బభూవ రావణిః। తం హృష్టరూపం సముదీక్ష్య వానరా విషణ్ణరూపాః సమభిప్రదుద్రువుః
అలా సీతను చంపిన ఆ దుష్టుడు రావణుడు కుమారుడు ఎంతో ఆనందంగా మారాడు. అతడిని అలా ఉల్లాసంగా చూసి, వానరులు విచారంతో అన్ని దిశలా పారిపోయారు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకాశీతితమః సర్గః
ఇలా శ్రీమద్రామాయణంలో వాల్మీకి రచించిన యుద్ధకాండలో ఎనభై ఒకటవ సర్గ ముగిసింది.
thumb|ద్వ్యశీతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ద్వ్యశీతతమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండలో ఎనభై రెండవ సర్గను వినండి.
శ్రుత్వా తు భీమనిర్హ్రాదం శక్రాశనిసమస్వనమ్। వీక్ష్యమాణా దిశః సర్వా దుద్రువుర్వానరా భృశమ్
ఇంద్రుడు కొడిచే మెరుపు మాదిరిగా భయంకరమైన గర్జన విని, వానరులు అన్ని దిశల్లో చూసుకుంటూ భయంతో పరుగెత్తారు.
తానువాచ తతః సర్వాన్ హనూమాన్ మారుతాత్మజః। విషణ్ణవదనాన్ దీనాంస్త్రస్తాన్ విద్రవతః పృథక్
అప్పుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు, ముఖాలు దిగులుగా, భయంతో విడివిడిగా పారిపోతున్న ఆ వానరులందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
కస్మాద్ విషణ్ణవదనా విద్రవధ్వం ప్లవంగమాః। త్యక్తయుద్ధసముత్సాహాః శూరత్వం క్వ ను వో గతమ్
ఏమిటి, మీ ముఖాలు ముసురిపోయి, యుద్ధానికి ధైర్యం వదిలేసి, మీరు పారిపోతున్నారు? మీ వీరత్వం ఎక్కడికి పోయింది, వానరులారా?
పృష్ఠతోఽనువ్రజధ్వం మామగ్రతో యాన్తమాహవే। శూరైరభిజనోపేతైరయుక్తం హి నివర్తితుమ్
నేను ముందుకు యుద్ధానికి వెళ్తున్నప్పుడు, మీరు నన్ను వెనక నుండి అనుసరించండి. ధైర్యవంతులు, మంచి వంశంలో పుట్టినవారు వెనక్కి తిరిగి పారిపోవడం సరికాదు.
ఏవముక్తాః సుసంక్రుద్ధా వాయుపుత్రేణ ధీమతా। శైలశృఙ్గాన్ ద్రుమాంశ్చైవ జగృహుర్హృష్టమానసాః
వాయుపుత్రుడు ఇలా చెప్పగానే, వానరులు కోపంతో ఉప్పొంగిపోయి, హర్షంతో గిరిపర్వత శిఖరాలు, చెట్లు పట్టుకున్నారు.
అభిపేతుశ్చ గర్జన్తో రాక్షసాన్ వానరర్షభాః। పరివార్య హనూమన్తమన్వయుశ్చ మహాహవే
వానరులలో అగ్రగణ్యులు గర్జిస్తూ రాక్షసులపై దూకారు. హనుమంతుడిని చుట్టుముట్టి, అతడిని అనుసరిస్తూ గొప్ప యుద్ధంలో ప్రవేశించారు.
స తైర్వానరముఖ్యైస్తు హనూమాన్ సర్వతో వృతః। హుతాశన ఇవార్చిష్మానదహచ్ఛత్రువాహినీమ్
అలా అగ్రవానరులతో四వైపులా చుట్టుముట్టబడి, హనుమంతుడు అగ్నిలా జ్వలిస్తూ శత్రు సైన్యాన్ని కాల్చివేశాడు.
స రాక్షసానాం కదనం చకార సుమహాకపిః। వృతో వానరసైన్యేన కాలాన్తకయమోపమః
అతిపెద్ద వానరుడు, వానర సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, కాలాంతకుడి వలె రాక్షసులను సంహరించాడు.
స తు శోకేన చావిష్టః కోపేన మహతా కపిః। హనూమాన్ రావణిరథే మహతీం పాతయచ్ఛిలామ్
అప్పుడు హనుమంతుడు, గొప్ప దుఃఖంతో, కోపంతో రావణుని రథంపై పెద్ద రాయిని విసిరాడు.
తామాపతన్తీం దృష్ట్వైవ రథః సారథినా తదా। విధేయాశ్వసమాయుక్తః విదూరమపవాహితః
ఆ రాయి పడుతున్నదని గమనించిన రథసారధి, మంచి గుర్రాలతో కలిసిన రథాన్ని త్వరగా దూరంగా తీసుకెళ్లాడు.