తం దృష్ట్వా త్వభినిర్యాన్తం సర్వే తే కాననౌకసః। ఉత్పేతురభిసంక్రుద్ధాః శిలాహస్తా యుయుత్సవః
అతడిని ముందుకు వస్తున్నట్టు చూసి, అటవీ వాసులందరూ కోపంతో, యుద్ధానికి సిద్ధమై, చేతుల్లో రాళ్లు పట్టుకుని ఎగిరిపడ్డారు.
హనూమాన్ పురతస్తేషాం జగామ కపికుఞ్జరః। ప్రగృహ్య సుమహచ్ఛృఙ్గం పర్వతస్య దురాసదమ్
వానరులలో గజరాజువైన హనుమంతుడు, వారందరి ముందు, ఎవరూ చేరలేని పెద్ద పర్వత శిఖరాన్ని పట్టుకుని ముందుకు వెళ్లాడు.
స దదర్శ హతానన్దాం సీతామిన్ద్రజితో రథే। ఏకవేణీధరాం దీనాముపవాసకృశాననామ్
అతడు ఇంద్రజిత్ రథంపై ఆనందం లేకుండా, ఒంటి జడతో, విషాదంగా, ఉపవాసం వల్ల ముఖం క్షీణించి ఉన్న సీతను చూశాడు.
పరిక్లిష్టైకవసనామమృజాం రాఘవప్రియామ్। రజోమలాభ్యామాలిప్తైః సర్వగాత్రైర్వరస్త్రియమ్
ఒకే ఒక్క మురికిగా ఉన్న వస్త్రం ధరించి, అలంకారాలు లేకుండా, రాఘవునికి ప్రియమైన ఆమె, శరీరమంతా ధూళి, మలినాలతో కప్పబడి ఉన్న ఆ మహా స్త్రీని చూశాడు.
తాం నిరీక్ష్య ముహూర్తం తు మైథిలీమధ్యవస్య చ। బభూవాచిరదృష్టా హి తేన సా జనకాత్మజా
మైథిలిని కొంతసేపు పరిశీలించి, ఆలోచించి, జనకుని కుమార్తెను తాను చాలా కాలంగా చూడలేదని హనుమంతుడు గ్రహించాడు.
అబ్రవీత్ తాం తు శోకార్తాం నిరానన్దాం తపస్వినీమ్। దృష్ట్వా రథస్థితాం దీనాం రాక్షసేన్ద్రసుతశ్రితామ్
ఆమెను శోకంతో బాధపడుతూ, ఆనందం లేకుండా, తపస్సు చేస్తూ, రథంపై నిలబడి, రాక్షసేంద్రుని కుమారుని ఆధీనంలో ఉన్నదిగా చూసి, ఆమెతో మాట్లాడాడు.
కిం సమర్థితమస్యేతి చిన్తయన్ స మహాకపిః। సహ తైర్వానరశ్రేష్ఠైరభ్యధావత రావణిమ్
ఇది ఏ ఉద్దేశ్యంతో చేశాడో అని ఆ మహాకపి ఆలోచిస్తూ, ఇతర వానరులలో శ్రేష్ఠులతో కలిసి రావణుని కుమారుని వైపు దూసుకెళ్లాడు.
తద్ వానరబలం దృష్ట్వా రావణిః క్రోధమూర్చ్ఛితః। కృత్వా వికోశం నిస్త్రింశం మూర్ధ్ని సీతామకర్షయత్
వానర సైన్యాన్ని చూసి, రాక్షసేంద్రుని కుమారుడు కోపంతో ఉలిక్కిపడి, తన పదునైన ఖడ్గాన్ని తీసి, సీతను జుట్టు పట్టుకుని లాగాడు.
తాం స్త్రియం పశ్యతాం తేషాం తాడయామాస రాక్షసః। క్రోశన్తీం రామ రామేతి మాయయా యోజితాం రథే
అందరూ చూస్తుండగా, ఆ రాక్షసుడు రథంపై మాయతో ఉంచిన సీతను కొట్టాడు. ఆమె 'రామా! రామా!' అని అరుస్తూ ఉండింది.
గృహీతమూర్ధజాం దృష్ట్వా హనూమాన్ దైన్యమాగతః। దుఃఖజం వారి నేత్రాభ్యాముత్సృజన్ మారుతాత్మజః
ఆమెను జుట్టు పట్టుకుని లాగుతున్నదాన్ని చూసి, హనుమంతుడు దుఃఖంతో నిండిపోయి, వాయుపుత్రుడు తన కళ్ల నుంచి బాధతో కన్నీళ్లు కార్చాడు.
తాం దృష్ట్వా చారుసర్వాఙ్గీం రామస్య మహిషీం ప్రియామ్। అబ్రవీత్ పరుషం వాక్యం క్రోధాద్ రక్షోధిపాత్మజమ్
అందమైన అవయవాలున్న రాముని ప్రియ భార్యను చూసి, హనుమంతుడు కోపంతో రాక్షసరాజు కుమారునితో కఠినంగా మాట్లాడాడు.
దురాత్మన్నాత్మనాశాయ కేశపక్షే పరామృశః। బ్రహ్మర్షీణాం కులే జాతో రాక్షసీం యోనిమాశ్రితః
దుర్మార్గుడా! నీవు నీ నాశనానికి సీతను జుట్టు పట్టుకున్నావు. బ్రహ్మర్షుల వంశంలో పుట్టి, రాక్షస స్వభావాన్ని స్వీకరించావు.
ధిక్ త్వాం పాపసమాచారం యస్య తే మతిరీదృశీ। నృశంసానార్య దుర్వృత్త క్షుద్ర పాపపరాక్రమ। అనార్యస్యేదృశం కర్మ ఘృణా తే నాస్తి నిర్ఘృణ
నీ వంటి పాపకర్మలు చేసే వాడిని చూసి నీపై నింద! నిష్ఠురుడా, నీచుడా, దుర్వర్తన కలిగినవాడా, నీచుడికి మాత్రమే ఇలాంటి పని సరిగా ఉంటుంది. నీకు కనికరం లేదు.
చ్యుతా గృహాచ్చ రాజ్యాచ్చ రామహస్తాచ్చ మైథిలీ। కిం తవైషాపరాద్ధా హి యదేనాం హంసి నిర్దయ
మైథిలి ఇంటి నుండి, రాజ్యమును, రాముని ఆశ్రయాన్ని కోల్పోయింది. ఆమెకు ఏ తప్పు ఉంది? నీవు ఎందుకు ఆమెను ఇంత క్రూరంగా హత్య చేయాలి?
సీతాం హత్వా తు న చిరం జీవిష్యసి కథంచన। వధార్హ కర్మణా తేన మమ హస్తగతో హ్యసి
సీతను చంపితే, నీవు ఎంత ప్రయత్నించినా ఎక్కువ కాలం బతకలేవు. ఇలాంటి పాపపు పనితో నువ్వు నాకెదురయ్యావు.
యే చ స్త్రీఘాతినాం లోకా లోకవధ్యైశ్చ కుత్సితాః। ఇహ జీవితముత్సృజ్య ప్రేత్య తాన్ ప్రతి లప్స్యసే
స్త్రీలను చంపేవాళ్లకూ, ప్రజలను నాశనం చేసేవాళ్లకూ అపహాస్యం అయ్యే లోకాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ ప్రాణాలు విడిచిన తర్వాత నువ్వు ఆ లోకాలను చేరుకుంటావు.
ఇతి బ్రువాణో హనుమాన్ సాయుధైర్హరిభిర్వృతః। అభ్యధావత్ సుసంక్రుద్ధో రాక్షసేన్ద్రసుతం ప్రతి
ఇలా చెప్పిన హనుమంతుడు, ఆయుధాలతో ఉన్న వానరులతో కలిసి, రాక్షసరాజు కుమారుడి మీద తీవ్ర కోపంతో దూసుకెళ్లాడు.
ఆపతన్తం మహావీర్యం తదనీకం వనౌకసామ్। రక్షసాం భీమకోపానామనీకేన న్యవారయత్
అప్పుడు ఒక రాక్షసుడు, భయంకరమైన కోపంతో, ఆ మహావీరుడైన వానరసేనను తన సైన్యంతో అడ్డగించాడు.
స తాం బాణసహస్రేణ విక్షోభ్య హరివాహినీమ్। హనూమన్తం హరిశ్రేష్ఠమిన్ద్రజిత్ ప్రత్యువాచ హ
ఇంద్రజిత్ వానరసేనపై వెయ్యి బాణాలతో దాడి చేసి, హనుమంతుడిని, వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన వానరుణ్ణి ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
సుగ్రీవస్త్వం చ రామశ్చ యన్నిమిత్తమిహాగతాః। తాం వధిష్యామి వైదేహీమద్యైవ తవ పశ్యతః
సుగ్రీవుడు, రాముడు, నువ్వు — మీ అందరూ ఈమె కోసమే ఇక్కడికి వచ్చారు. నువ్వు చూస్తుండగానే ఈ రోజు వేదేహిని నేను చంపేస్తాను.
ఇమాం హత్వా తతో రామం లక్ష్మణం త్వాం చ వానర। సుగ్రీవం చ వధిష్యామి తం చానార్యం విభీషణమ్
ఈమెను చంపాక, ఆ తర్వాత రాముడిని, లక్ష్మణుడిని, నిన్ను వానరుడా, సుగ్రీవుని, ఆ నీచుడైన విభీషణుని కూడా చంపేస్తాను.
న హన్తవ్యాః స్త్రియశ్చేతి యద్ బ్రవీషి ప్లవంగమ। పీడాకరమమిత్రాణాం యచ్చ కర్తవ్యమేవ తత్
స్త్రీలను చంపకూడదని నువ్వు అంటున్నావు వానరుడా. కానీ శత్రువులకు బాధ కలిగించేది ఏదైనా చేయాలి.
తమేవముక్త్వా రుదతీం సీతాం మాయామయీం చ తామ్। శితధారేణ ఖడ్గేన నిజఘానేన్ద్రజిత్ స్వయమ్
అలా చెప్పి, ఇంద్రజిత్ తానే, ఏడుస్తున్న మాయాసీతను, పదునైన ఖడ్గంతో పొడిచాడు.
యజ్ఞోపవీతమార్గేణ ఛిన్నా తేన తపస్వినీ। సా పృథివ్యాం పృథుశ్రోణీ పపాత ప్రియదర్శనా
ఆ తపస్సు చేసే స్త్రీ, యజ్ఞోపవీత మార్గంలో ఖడ్గంతో కోసబడింది. విశాలమైన నడుముతో, అందంగా కనిపించే ఆమె భూమిపై పడిపోయింది.
తామిన్ద్రజిత్ స్త్రియం హత్వా హనూమన్తమువాచ హ। మయా రామస్య పశ్యేమాం ప్రియాం శస్త్రనిషూదితామ్। ఏషా విశస్తా వైదేహీ నిష్ఫలో వః పరిశ్రమః
ఆ స్త్రీని చంపిన తర్వాత, ఇంద్రజిత్ హనుమంతునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇదిగో, రాముని ప్రియమైన వేదేహి నా ఆయుధంతో పడిపోయింది. మీ ప్రయత్నం వృథా.'
తతః ఖడ్గేన మహతా హత్వా తామిన్ద్రజిత్స్వయమ్। హృష్టః స రథమాస్థాయ ననాద చ మహాస్వనమ్
తర్వాత ఇంద్రజిత్, గొప్ప ఖడ్గంతో ఆమెను చంపి, ఆనందంతో తన రథంపై ఎక్కి, పెద్ద శబ్దంతో గర్జించాడు.
వానరాః శుశ్రువుః శబ్దమదూరే ప్రత్యవస్థితాః। వ్యాదితాస్యస్య నదతస్తద్దుర్గం సంశ్రితస్య తు
దగ్గరలోనే ఉన్న వానరులు, అతడు ఆ కోటలో ఆశ్రయమై, నోరు విప్పి గర్జిస్తున్న శబ్దాన్ని విన్నారు.
తథా తు సీతాం వినిహత్య దుర్మతిః ప్రహృష్టచేతాః స బభూవ రావణిః। తం హృష్టరూపం సముదీక్ష్య వానరా విషణ్ణరూపాః సమభిప్రదుద్రువుః
అలా సీతను చంపిన ఆ దుష్టుడు రావణుడు కుమారుడు ఎంతో ఆనందంగా మారాడు. అతడిని అలా ఉల్లాసంగా చూసి, వానరులు విచారంతో అన్ని దిశలా పారిపోయారు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకాశీతితమః సర్గః
ఇలా శ్రీమద్రామాయణంలో వాల్మీకి రచించిన యుద్ధకాండలో ఎనభై ఒకటవ సర్గ ముగిసింది.
thumb|ద్వ్యశీతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ద్వ్యశీతతమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండలో ఎనభై రెండవ సర్గను వినండి.