స తు వైహాయసరథో యుధి తౌ రామలక్ష్మణౌ। అచక్షుర్విషయే తిష్ఠన్ వివ్యాధ నిశితైః శరైః
ఆయన వైమానిక రథంలో యుద్ధం చేస్తూ, కనపడకుండా ఉండి, పదునైన బాణాలతో రాముడిని, లక్ష్మణుడిని గాయపరిచాడు.
తౌ తస్య శరవేగేన పరీతౌ రామలక్ష్మణౌ। ధనుషీ సశరే కృత్వా దివ్యమస్త్రం ప్రచక్రతుః
ఆయన బాణాల వేగానికి రాముడు, లక్ష్మణుడు బాగా బాధపడి, తమ విల్లు, బాణాలు సిద్ధం చేసి, దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించారు.
ప్రచ్ఛాదయన్తౌ గగనం శరజాలైర్మహాబలౌ। తమస్త్రైః సూర్యసంకాశైర్నైవ పస్పర్శతుః శరైః
ఆ ఇద్దరు మహాబలులు బాణాల వర్షంతో ఆకాశాన్ని కప్పివేశారు; అయినా, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఆయుధాలతో, వారిని బాణాలు తాకలేకపోయాయి.
స హి ధూమాన్ధకారం చ చక్రే ప్రచ్ఛాదయన్నభః। దిశశ్చాన్తర్దధే శ్రీమాన్ నీహారతమసా వృతాః
అతడు పొగతో, చీకటితో ఆకాశాన్ని కప్పి, దిక్కులను మాయచేసి, మబ్బు, చీకటితో ఆ ప్రాంతాన్ని దాచేశాడు.
నైవ జ్యాతలనిర్ఘోషో న చ నేమిఖురస్వనః। శుశ్రువే చరతస్తస్య న చ రూపం ప్రకాశతే
అతడు సంచరిస్తున్నప్పుడు విల్లుల శబ్దం, చక్రాల గర్జన వినిపించలేదు; అతని రూపం కూడా ఎవరికీ కనపడలేదు.
ఘనాన్ధకారే తిమిరే శిలావర్షమివాద్భుతమ్। స వవర్ష మహాబాహుర్నారాచశరవృష్టిభిః
మొత్తం చీకటిలో, రాళ్ల వర్షంలా, ఆ మహాబాహువు నారాచ బాణాలతో ఘోరమైన వర్షాన్ని కురిపించాడు.
స రామం సూర్యసంకాశైః శరైర్దత్తవరైర్భృశమ్। వివ్యాధ సమరే క్రుద్ధః సర్వగాత్రేషు రావణిః
రావణుని కుమారుడు యుద్ధంలో కోపంతో, సూర్యుడిలా మెరిసే వరబాణాలతో రాముని శరీరమంతా తీవ్రంగా గాయపరిచాడు.
తౌ హన్యమానౌ నారాచైర్ధారాభిరివ పర్వతౌ। హేమపుఙ్ఖాన్ నరవ్యాఘ్రౌ తిగ్మాన్ ముముచతుః శరాన్
ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులు, నారాచ బాణాల వర్షానికి కొండల్లా తట్టుకుని, బంగారు పుంఖాలతో పదునైన బాణాలను వదిలారు.
అన్తరిక్షే సమాసాద్య రావణిం కఙ్కపత్రిణః। నికృత్య పతగా భూమౌ పేతుస్తే శోణితాప్లుతాః
ఆకాశంలో రావణుడిని తాకిన పక్షిపక్షాల్లాంటి బాణాలు, అతడు వాటిని నరికేసి, రక్తంలో తడిసి భూమిపై పడిపోయాయి.
అతిమాత్రం శరౌఘేణ దీప్యమానౌ నరోత్తమౌ। తానిషూన్ పతతో భల్లైరనేకైర్విచకర్తతుః
బాణాల వర్షంలో మెరిసిపోతున్న ఆ ఇద్దరు మహోన్నతులు, పడిపోతున్న ఆ బాణాలను అనేక విశాలమైన భల్లాలతో నరికివేశారు.
యతో హి దదృశాతే తౌ శరాన్ నిపతితాఞ్ఛితాన్। తతస్తు తౌ దాశరథీ ససృజాతేఽస్త్రముత్తమమ్
ఎక్కడ పడుతున్న బాణాలు కనిపించినా, ఆ దశరథ కుమారులు అక్కడే గొప్ప ఆయుధాన్ని ప్రయోగించారు.
రావణిస్తు దిశః సర్వా రథేనాతిరథోఽపతత్। వివ్యాధ తౌ దాశరథీ లఘ్వస్త్రో నిశితైః శరైః
రావణుడు తన రథంతో అన్ని దిశలకు దూసుకెళ్లి, దశరథ కుమారులను వేగంగా, పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తేనాతివిద్ధౌ తౌ వీరౌ రుక్మపుఙ్ఖైః సుసంహతైః। బభూవతుర్దాశరథీ పుష్పితావివ కింశుకౌ
ఆ బంగారు పుంఖాలతో కూడిన బాణాల వల్ల తీవ్రంగా గాయపడిన దశరథ కుమారులు, పుష్పించిన కింశుక వృక్షాల్లా కనిపించారు.
నాస్య వేగగతిం కశ్చిన్న చ రూపం ధనుః శరాన్। న చాస్య విదితం కించిత్ సూర్యస్యేవాభ్రసమ్ప్లవే
వాడి వేగాన్ని, రూపాన్ని, ధనుస్సును, బాణాలను ఎవరూ గుర్తించలేకపోయారు; అతని గురించి ఏమీ తెలియలేదు, మేఘాల్లో దాగిన సూర్యుడిలా.
తేన విద్ధాశ్చ హరయో నిహతాశ్చ గతాసవః। బభూవుః శతశస్తత్ర పతితా ధరణీతలే
అతని బాణాలకు తగిలి వానరులు గాయపడి, మరణించి, వందల సంఖ్యలో భూమిపై పడిపోయారు.
లక్ష్మణస్తు తతః క్రుద్ధో భ్రాతరం వాక్యమబ్రవీత్। బ్రాహ్మమస్త్రం ప్రయోక్ష్యామి వధార్థం సర్వరక్షసామ్
అప్పుడు లక్ష్మణుడు కోపంతో తన అన్నయ్యతో ఇలా అన్నాడు: 'నేను బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, అందరు రాక్షసులను సంహరిస్తాను.'
తమువాచ తతో రామో లక్ష్మణం శుభలక్షణమ్। నైకస్య హేతో రక్షాంసి పృథివ్యాం హన్తుమర్హసి
అప్పుడు రాముడు, శుభలక్షణాలతో ఉన్న లక్ష్మణుడిని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'ఒకరి కోసం భూమిపై ఉన్న అందరు రాక్షసులను నీవు చంపకూడదు.'
అయుధ్యమానం ప్రచ్ఛన్నం ప్రాఞ్జలిం శరణాగతమ్। పలాయమానం మత్తం వా న హన్తుం త్వమిహార్హసి
యుద్ధం చేయని వాడిని, దాగి ఉన్నవాడిని, చేతులు జోడించి శరణు కోరినవాడిని, పారిపోతున్నవాడిని, మత్తులో ఉన్నవాడిని నీవు చంపకూడదు.
తస్యైవ తు వధే యత్నం కరిష్యామి మహాభుజ। ఆదేక్ష్యావో మహావేగానస్త్రానాశీవిషోపమాన్
కాని, అతని వధకోసం మాత్రం నేను శక్తివంచన లేకుండా ప్రయత్నిస్తాను. మనం విషసర్పాల్లాంటి వేగమైన ఆయుధాలను ప్రయోగిద్దాం.
తమేనం మాయినం క్షుద్రమన్తర్హితరథం బలాత్। రాక్షసం నిహనిష్యన్తి దృష్ట్వా వానరయూథపాః
ఆ మాయలు చేసే చిన్న మనసున్న రాక్షసుడు, రథాన్ని దాచుకున్నా, వానరసేనాధిపతులు అతన్ని బలవంతంగా సంహరిస్తారు.
యద్యేష భూమిం విశతే దివం వా రసాతలం వాపి నభస్తలం వా। ఏవం విగూఢోఽపి మమాస్త్రదగ్ధః పతిష్యతే భూమితలే గతాసుః
అతడు భూమిలోనికైనా, ఆకాశంలోకైనా, పాతాళంలోకైనా, అంతరిక్షంలోకైనా వెళ్లినా, ఇంతగా దాగిపోయినా, నా ఆయుధానికి తగిలి ప్రాణం కోల్పోయి భూమిపై పడిపోతాడు.
ఇత్యేవముక్త్వా వచనం మహార్థం రఘుప్రవీరః ప్లవగర్షభైర్వృతః। వధాయ రౌద్రస్య నృశంసకర్మణ- స్తదా మహాత్మా త్వరితం నిరీక్షతే
అలా గొప్ప అర్థంతో కూడిన మాటలు చెప్పిన రఘువంశ వీరుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠులతో కూడి, ఆ క్రూరకర్మలు చేసిన రావణుని వధ కోసం వేగంగా దృష్టి సారించాడు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే అశీతితమః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన శ్రీమద్రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఎనభైవ సర్గ ముగిసింది.
thumb|ఏకాశీతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రిసప్తతితమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో ఒకవైపుగా ఏకాశీతితమ సర్గను వినండి.
విజ్ఞాయ తు మనస్తస్య రాఘవస్య మహాత్మనః। స నివృత్యాహవాత్ తస్మాత్ ప్రవివేశ పురం తతః
ఆ మహాత్ముడైన రాఘవుని మనసు ఏదీ అనుకుంటుందో తెలుసుకుని, అతడు యుద్ధభూమిని విడిచి, నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
సోఽనుస్మృత్య వధం తేషాం రాక్షసానాం తరస్వినామ్। క్రోధతామ్రేక్షణః శూరో నిర్జగామాథ రావణిః
ఆ వేగవంతమైన రాక్షసుల వధను గుర్తు చేసుకుని, కోపంతో కళ్లెరుపెక్కిన వీరుడు రావణుని కుమారుడు బయటకు వచ్చాడు.
స పశ్చిమేన ద్వారేణ నిర్యయౌ రాక్షసైర్వృతః। ఇన్ద్రజిత్ సుమహావీర్యః పౌలస్త్యో దేవకణ్టకః
అపారమైన శక్తి కలిగిన ఇంద్రజిత్, దేవతలకు ముప్పు అయిన వాడు, పౌలస్త్య వంశంలో పుట్టిన వాడు, పశ్చిమ ద్వారం ద్వారా రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి బయటకు వచ్చాడు.
ఇన్ద్రజిత్తు తతో దృష్ట్వా భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। రణాయాభ్యుుద్యతౌ వీరౌ మాయాం ప్రాదుష్కరోత్ తదా
ఆ తర్వాత ఇంద్రజిత్, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ముందుకు వస్తున్న రాముడు, లక్ష్మణుడు అనే ఇద్దరు అన్నదమ్ములను చూసి తన మాయను ప్రదర్శించాడు.
ఇన్ద్రజిత్తు రథే స్థాప్య సీతాం మాయామయీం తదా। బలేన మహతావృత్య తస్యా వధమరోచయత్
అప్పుడాయన తన రథంపై మాయతో సీతను ఉంచి, పెద్ద సైన్యంతో చుట్టుముట్టి, ఆమెను చంపాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
మోహనార్థం తు సర్వేషాం బుద్ధిం కృత్వా సుదుర్మతిః। హన్తుం సీతాం వ్యవసితో వానరాభిముఖో యయౌ
అందరినీ మోసం చేయాలని, వారి బుద్ధిని కలవరపెట్టాలని ఆ దుష్టుడు నిర్ణయించి, సీతను చంపాలని సంకల్పించి, వానరులవైపు ముందుకు వెళ్లాడు.