స వాజిభిశ్చతుర్భిస్తు బాణైస్తు నిశితైర్యుతః। ఆరోపితమహాచాపః శుశుభే స్యన్దనోత్తమః
నాలుగు గుఱ్ఱాలు లాగుతున్న, పదునైన బాణాలతో కూడిన, గొప్ప విల్లు ఎక్కించిన ఆ అద్భుత రథం ఎంతో ప్రకాశంగా మెరిసింది.
జాజ్వల్యమానో వపుషా తపనీయపరిచ్ఛదః। మృగైశ్చన్ద్రార్ధచన్ద్రైశ్చ స రథః సమలంకృతః
బంగారు అలంకారాలతో, జింకలు, అర్ధచంద్రాలు, పౌర్ణమి చంద్రాల చిత్రాలతో అలంకరించబడిన ఆ రథం రూపంలో వెలుగునిచ్చింది.
జామ్బూనదమహాకమ్బుర్దీప్తపావకసంనిభః। బభూవేన్ద్రజితః కేతుర్వైదూర్యసమలంకృతః
పసిడి గొప్ప దండతో, అగ్నిలా జ్వలిస్తూ, వైడూర్య రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఇంద్రజిత్ ధ్వజం ఎంతో ప్రకాశంగా కనిపించింది.
తేన చాదిత్యకల్పేన బ్రహ్మాస్త్రేణ చ పాలితః। స బభూవ దురాధర్షో రావణిః సుమహాబలః
ఆ బ్రహ్మాస్త్ర రక్షణతో, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, రావణుని మహాబలుడు ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వాడిగా మారాడు.
సోఽభినిర్యాయ నగరాదిన్ద్రజిత్ సమితింజయః। హుత్వాగ్నిం రాక్షసైర్మన్త్రైరన్తర్ధానగతోఽబ్రవీత్
తరువాత యుద్ధ విజేత అయిన ఇంద్రజిత్ నగరం విడిచి వెళ్లి, రాక్షస మంత్రాలతో అగ్ని హోమం చేసి, కనిపించకుండా ఇలా అన్నాడు.
అద్య హత్వా రణే యౌ తౌ మిథ్యా ప్రవ్రజితౌ వనే। జయం పిత్రే ప్రదాస్యామి రావణాయ రణేఽధికమ్
"ఈ రోజు అరణ్యంలో తపస్సు చేస్తున్నట్టు నటించే ఆ ఇద్దరిని యుద్ధంలో చంపి, నా తండ్రి రావణుడికి గొప్ప విజయాన్ని అందిస్తాను."
అద్య నిర్వానరాముర్వీం హత్వా రామం చ లక్ష్మణమ్। కరిష్యే పరమాం ప్రీతిమిత్యుక్త్వాన్తరధీయత
"ఈ రోజు రాముడిని, లక్ష్మణుడిని చంపి, భూమిని శత్రువులేని దిగా చేసి, పరమానందాన్ని పొందుతాను," అని చెప్పి, అతడు కనపడకుండా పోయాడు.
ఆపపాతాథ సంక్రుద్ధో దశగ్రీవేణ చోదితః। తీక్ష్ణకార్ముకనారాచైస్తీక్ష్ణస్త్విన్ద్రరిపూ రణే
అప్పుడతడు, కోపంతో ఉన్న దశముఖుడైన రావణుడు ప్రేరేపించగా, పదునైన విల్లు, బాణాలతో యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా దూసుకెళ్లాడు.
స దదర్శ మహావీర్యౌ నాగౌ త్రిశిరసావివ। సృజన్తావిషుజాలాని వీరౌ వానరమధ్యగౌ
అతడు, వానరుల మధ్య నిలబడి, మూడు తలల పాముల్లా బాణాల వర్షాన్ని వదులుతున్న ఇద్దరు మహావీరులను చూశాడు.
ఇమౌ తావితి సంచిన్త్య సజ్యం కృత్వా చ కార్ముకమ్। సంతతానేషుధారాభిః పర్జన్య ఇవ వృష్టిమాన్
"ఇవే వాళ్లు" అని అనుకుని, తన విల్లు సిద్ధం చేసి, మేఘం వర్షం కురిపించినట్టు, బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు.
స తు వైహాయసరథో యుధి తౌ రామలక్ష్మణౌ। అచక్షుర్విషయే తిష్ఠన్ వివ్యాధ నిశితైః శరైః
ఆయన వైమానిక రథంలో యుద్ధం చేస్తూ, కనపడకుండా ఉండి, పదునైన బాణాలతో రాముడిని, లక్ష్మణుడిని గాయపరిచాడు.
తౌ తస్య శరవేగేన పరీతౌ రామలక్ష్మణౌ। ధనుషీ సశరే కృత్వా దివ్యమస్త్రం ప్రచక్రతుః
ఆయన బాణాల వేగానికి రాముడు, లక్ష్మణుడు బాగా బాధపడి, తమ విల్లు, బాణాలు సిద్ధం చేసి, దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించారు.
ప్రచ్ఛాదయన్తౌ గగనం శరజాలైర్మహాబలౌ। తమస్త్రైః సూర్యసంకాశైర్నైవ పస్పర్శతుః శరైః
ఆ ఇద్దరు మహాబలులు బాణాల వర్షంతో ఆకాశాన్ని కప్పివేశారు; అయినా, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ఆయుధాలతో, వారిని బాణాలు తాకలేకపోయాయి.
స హి ధూమాన్ధకారం చ చక్రే ప్రచ్ఛాదయన్నభః। దిశశ్చాన్తర్దధే శ్రీమాన్ నీహారతమసా వృతాః
అతడు పొగతో, చీకటితో ఆకాశాన్ని కప్పి, దిక్కులను మాయచేసి, మబ్బు, చీకటితో ఆ ప్రాంతాన్ని దాచేశాడు.
నైవ జ్యాతలనిర్ఘోషో న చ నేమిఖురస్వనః। శుశ్రువే చరతస్తస్య న చ రూపం ప్రకాశతే
అతడు సంచరిస్తున్నప్పుడు విల్లుల శబ్దం, చక్రాల గర్జన వినిపించలేదు; అతని రూపం కూడా ఎవరికీ కనపడలేదు.
ఘనాన్ధకారే తిమిరే శిలావర్షమివాద్భుతమ్। స వవర్ష మహాబాహుర్నారాచశరవృష్టిభిః
మొత్తం చీకటిలో, రాళ్ల వర్షంలా, ఆ మహాబాహువు నారాచ బాణాలతో ఘోరమైన వర్షాన్ని కురిపించాడు.
స రామం సూర్యసంకాశైః శరైర్దత్తవరైర్భృశమ్। వివ్యాధ సమరే క్రుద్ధః సర్వగాత్రేషు రావణిః
రావణుని కుమారుడు యుద్ధంలో కోపంతో, సూర్యుడిలా మెరిసే వరబాణాలతో రాముని శరీరమంతా తీవ్రంగా గాయపరిచాడు.
తౌ హన్యమానౌ నారాచైర్ధారాభిరివ పర్వతౌ। హేమపుఙ్ఖాన్ నరవ్యాఘ్రౌ తిగ్మాన్ ముముచతుః శరాన్
ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులు, నారాచ బాణాల వర్షానికి కొండల్లా తట్టుకుని, బంగారు పుంఖాలతో పదునైన బాణాలను వదిలారు.
అన్తరిక్షే సమాసాద్య రావణిం కఙ్కపత్రిణః। నికృత్య పతగా భూమౌ పేతుస్తే శోణితాప్లుతాః
ఆకాశంలో రావణుడిని తాకిన పక్షిపక్షాల్లాంటి బాణాలు, అతడు వాటిని నరికేసి, రక్తంలో తడిసి భూమిపై పడిపోయాయి.
అతిమాత్రం శరౌఘేణ దీప్యమానౌ నరోత్తమౌ। తానిషూన్ పతతో భల్లైరనేకైర్విచకర్తతుః
బాణాల వర్షంలో మెరిసిపోతున్న ఆ ఇద్దరు మహోన్నతులు, పడిపోతున్న ఆ బాణాలను అనేక విశాలమైన భల్లాలతో నరికివేశారు.
యతో హి దదృశాతే తౌ శరాన్ నిపతితాఞ్ఛితాన్। తతస్తు తౌ దాశరథీ ససృజాతేఽస్త్రముత్తమమ్
ఎక్కడ పడుతున్న బాణాలు కనిపించినా, ఆ దశరథ కుమారులు అక్కడే గొప్ప ఆయుధాన్ని ప్రయోగించారు.
రావణిస్తు దిశః సర్వా రథేనాతిరథోఽపతత్। వివ్యాధ తౌ దాశరథీ లఘ్వస్త్రో నిశితైః శరైః
రావణుడు తన రథంతో అన్ని దిశలకు దూసుకెళ్లి, దశరథ కుమారులను వేగంగా, పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తేనాతివిద్ధౌ తౌ వీరౌ రుక్మపుఙ్ఖైః సుసంహతైః। బభూవతుర్దాశరథీ పుష్పితావివ కింశుకౌ
ఆ బంగారు పుంఖాలతో కూడిన బాణాల వల్ల తీవ్రంగా గాయపడిన దశరథ కుమారులు, పుష్పించిన కింశుక వృక్షాల్లా కనిపించారు.
నాస్య వేగగతిం కశ్చిన్న చ రూపం ధనుః శరాన్। న చాస్య విదితం కించిత్ సూర్యస్యేవాభ్రసమ్ప్లవే
వాడి వేగాన్ని, రూపాన్ని, ధనుస్సును, బాణాలను ఎవరూ గుర్తించలేకపోయారు; అతని గురించి ఏమీ తెలియలేదు, మేఘాల్లో దాగిన సూర్యుడిలా.
తేన విద్ధాశ్చ హరయో నిహతాశ్చ గతాసవః। బభూవుః శతశస్తత్ర పతితా ధరణీతలే
అతని బాణాలకు తగిలి వానరులు గాయపడి, మరణించి, వందల సంఖ్యలో భూమిపై పడిపోయారు.
లక్ష్మణస్తు తతః క్రుద్ధో భ్రాతరం వాక్యమబ్రవీత్। బ్రాహ్మమస్త్రం ప్రయోక్ష్యామి వధార్థం సర్వరక్షసామ్
అప్పుడు లక్ష్మణుడు కోపంతో తన అన్నయ్యతో ఇలా అన్నాడు: 'నేను బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, అందరు రాక్షసులను సంహరిస్తాను.'
తమువాచ తతో రామో లక్ష్మణం శుభలక్షణమ్। నైకస్య హేతో రక్షాంసి పృథివ్యాం హన్తుమర్హసి
అప్పుడు రాముడు, శుభలక్షణాలతో ఉన్న లక్ష్మణుడిని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'ఒకరి కోసం భూమిపై ఉన్న అందరు రాక్షసులను నీవు చంపకూడదు.'
అయుధ్యమానం ప్రచ్ఛన్నం ప్రాఞ్జలిం శరణాగతమ్। పలాయమానం మత్తం వా న హన్తుం త్వమిహార్హసి
యుద్ధం చేయని వాడిని, దాగి ఉన్నవాడిని, చేతులు జోడించి శరణు కోరినవాడిని, పారిపోతున్నవాడిని, మత్తులో ఉన్నవాడిని నీవు చంపకూడదు.
తస్యైవ తు వధే యత్నం కరిష్యామి మహాభుజ। ఆదేక్ష్యావో మహావేగానస్త్రానాశీవిషోపమాన్
కాని, అతని వధకోసం మాత్రం నేను శక్తివంచన లేకుండా ప్రయత్నిస్తాను. మనం విషసర్పాల్లాంటి వేగమైన ఆయుధాలను ప్రయోగిద్దాం.
తమేనం మాయినం క్షుద్రమన్తర్హితరథం బలాత్। రాక్షసం నిహనిష్యన్తి దృష్ట్వా వానరయూథపాః
ఆ మాయలు చేసే చిన్న మనసున్న రాక్షసుడు, రథాన్ని దాచుకున్నా, వానరసేనాధిపతులు అతన్ని బలవంతంగా సంహరిస్తారు.