స క్రోధాత్ ప్రాహిణోత్ తస్మై రాఘవాయ మహాహవే। తమాపతన్తం జ్వలితం ఖరపుత్రకరాచ్చ్యుతమ్
అతడు కోపంతో ఆ మహాయుద్ధంలో ఖరుని కుమారుడి చేతిలోంచి వచ్చిన ఆ అగ్ని మండుతున్న శూలాన్ని రాఘవునిపై విసిరాడు.
బాణైశ్చతుర్భిరాకాశే శూలం చిచ్ఛేద రాఘవః। స భిన్నో నైకధా శూలో దివ్యహాటకమణ్డితః। వ్యశీర్యత మహోల్కేవ రామబాణార్దితో భువి
రాఘవుడు నాలుగు బాణాలతో ఆ శూలాన్ని ఆకాశంలో కోసేశాడు. ఆ దివ్యమైన బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న శూలం రాముని బాణాల వల్ల అనేక భాగాలుగా విరిగిపోయి, పెద్ద ఉల్కలా భూమిపై పడిపోయింది.
తచ్ఛూలం నిహతం దృష్ట్వా రామేణాక్లిష్టకర్మణా। సాధు సాధ్వితి భూతాని వ్యాహరన్తి నభోగతాః
రాముడు అలసట లేకుండా చేసిన కార్యాలతో ఆ శూలాన్ని ధ్వంసం చేయడం చూసి, ఆకాశంలో ఉన్న భూతాలు 'బాగుంది! బాగుంది!' అని ఆనందంగా పలికాయి.
తం దృష్ట్వా నిహతం శూలం మకరాక్షో నిశాచరః। ముష్టిముద్యమ్య కాకుత్స్థం తిష్ఠ తిష్ఠేతి చాబ్రవీత్
తన శూలం నాశనం అయినదాన్ని చూసి, రాత్రివేళ సంచరించే మకరాక్షుడు ముష్టిని పైకి ఎత్తి, కకుత్స్థుడైన రాముని వైపు 'నిలువు! నిలువు!' అని పిలిచాడు.
స తం దృష్ట్వా పతన్తం తు ప్రహస్య రఘునన్దనః। పావకాస్త్రం తతో రామః సందధే తు శరాసనే
అతడు దూకుతూ వస్తున్నదాన్ని చూసి, రఘునందనుడు నవ్వుతూ, వెంటనే రాముడు తన విల్లుకు అగ్నాస్త్రాన్ని అమర్చాడు.
తేనాస్త్రేణ హతం రక్షః కాకుత్స్థేన తదా రణే। సంఛిన్నహృదయం తత్ర పపాత చ మమార చ
ఆ అస్త్రంతో కకుత్స్థుడు యుద్ధంలో ఆ రాక్షసుడిని సంహరించాడు; అతని హృదయం చీలిపోయి అక్కడే పడిపోయి చనిపోయాడు.
దృష్ట్వా తే రాక్షసాః సర్వే మకరాక్షస్య పాతనమ్। లఙ్కామేవ ప్రధావన్త రామబాణభయార్దితాః
మకరాక్షుడు పడిపోయినదాన్ని చూసి, రాముని బాణాల భయంతో అన్ని రాక్షసులు లంకవైపు పరుగెత్తారు.
దశరథనృపసూనుబాణవేగై రజనిచరం నిహతం ఖరాత్మజం తమ్। ప్రదదృశురథ దేవతాః ప్రహృష్టా గిరిమివ వజ్రహతం యథా వికీర్ణమ్
దశరథుని కుమారుని బాణాల వేగానికి రాత్రి సంచారి ఖరుని కుమారుడు పడిపోయినదాన్ని దేవతలు ఆనందంతో చూశారు; అతడు ఉక్కుపిడికితో కొట్టిన కొండలా విరిగిపడి ఉండేవాడు.
thumb|అశీతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రిసప్తతితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో ఎనభై మూడవ సర్గను వినండి.
మకరాక్షం హతం శ్రుత్వా రావణః సమితింజయః। రోషేణ మహతావిష్టో దన్తాన్ కటకటాయ్య చ
మకరాక్షుడు చనిపోయాడని విని, యుద్ధంలో విజయం సాధించే రావణుడు తీవ్రమైన కోపంతో పళ్లను కఠినంగా కొరికాడు.
కుపితశ్చ తదా తత్ర కిం కార్యమితి చిన్తయన్। ఆదిదేశాథ సంక్రుద్ధో రణాయేన్ద్రజితం సుతమ్
అప్పుడు కోపంతో 'ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి?' అని ఆలోచిస్తూ, రావణుడు తన కుమారుడు ఇంద్రజిత్తును యుద్ధానికి పంపమని ఆజ్ఞాపించాడు.
జహి వీర మహావీర్యౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। అదృశ్యో దృశ్యమానో వా సర్వథా త్వం బలాధికః
వీరా! నీవు ఎంత బలవంతుడివో, కనబడినా కనబడకపోయినా రాముడు, లక్ష్మణుడు అనే వీరులను సంహరించు. నీవు అన్ని విధాలా వారికంటే శక్తివంతుడివి.
త్వమప్రతిమకర్మాణమిన్ద్రం జయసి సంయుగే। కిం పునర్మానుషౌ దృష్ట్వా న వధిష్యసి సంయుగే
నీ కార్యాలకు సమానం లేను. నీవు యుద్ధంలో ఇంద్రునికే గెలుస్తావు. మరి ఈ మానవులను చూసి యుద్ధంలో నీవు వారిని సంహరించలేవా?
తథోక్తో రాక్షసేన్ద్రేణ ప్రతిగృహ్య పితుర్వచః। యజ్ఞభూమౌ స విధివత్ పావకం జుహువేన్ద్రజిత్
రాక్షసాధిపతి రావణుడు ఇలా చెప్పగా, ఇంద్రజిత్ తండ్రి మాటను అంగీకరించి, యజ్ఞస్థలంలో విధిగా అగ్నికి హోమం చేశాడు.
జుహ్వతశ్చాపి తత్రాగ్నిం రక్తోష్ణీషధరాః స్త్రియః। ఆజగ్ముస్తత్ర సమ్భ్రాన్తా రాక్షస్యో యత్ర రావణిః
అతడు అగ్నికి హోమం చేస్తుండగా, ఎర్రటి తలపట్టీలు ధరించిన రాక్షసస్త్రియలు కలవరంతో అక్కడికి వచ్చారు, అక్కడ రావణుని కుమారుడు ఉన్నాడు.
శస్త్రాణి శరపత్రాణి సమిధోఽథ బిభీతకాః। లోహితాని చ వాసాంసి స్రువం కార్ష్ణాయసం తథా
వారు ఆయుధాలు, బాణాల పక్షాలు, యజ్ఞంలో వేసే దారచెక్కలు, బిభీతక ఫలాలు, ఎర్రని వస్త్రాలు, నల్ల ఇనుపంతో చేసిన హోమపు చెంబు తీసుకొచ్చారు.
సర్వతోఽగ్నిం సమాస్తీర్య శరపత్రైః సతోమరైః। ఛాగస్య సర్వకృష్ణస్య గలం జగ్రాహ జీవతః
అగ్నిని చుట్టూ బాణాల పక్షాలు, కత్తులు పరచి, ఆ తరువాత పూర్తిగా నల్లని జీవంతమైన మేక గొంతు పట్టాడు.
సకృద్ధోమసమిద్ధస్య విధూమస్య మహార్చిషః। బభూవుస్తాని లిఙ్గాని విజయం దర్శయన్తి చ
ఒకసారి హోమం జరిగి, పొగలేని అగ్ని పెద్ద జ్వాలలతో మండిపోతుండగా, విజయ సూచకమైన శుభసూచకాలు కనిపించాయి.
ప్రదక్షిణావర్తశిఖస్తప్తహాటకసంనిభః। హవిస్తత్ ప్రతిజగ్రాహ పావకః స్వయముత్థితః
కుడివైపు తిరిగే జ్వాలలతో, కరిగిన బంగారంలా మెరిసే అగ్ని, తానే పైకి లేచి, ఆ హవిస్సును స్వీకరించింది.
హుత్వాగ్నిం తర్పయిత్వాథ దేవదానవరాక్షసాన్। ఆరురోహ రథశ్రేష్ఠమన్తర్ధానగతం శుభమ్
అగ్నికి హోమం చేసి, దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులను తృప్తిపరిచిన తరువాత, ఇంద్రజిత్ అద్భుతమైన, కనబడని మంచి రథంపై ఎక్కాడు.
స వాజిభిశ్చతుర్భిస్తు బాణైస్తు నిశితైర్యుతః। ఆరోపితమహాచాపః శుశుభే స్యన్దనోత్తమః
నాలుగు గుఱ్ఱాలు లాగుతున్న, పదునైన బాణాలతో కూడిన, గొప్ప విల్లు ఎక్కించిన ఆ అద్భుత రథం ఎంతో ప్రకాశంగా మెరిసింది.
జాజ్వల్యమానో వపుషా తపనీయపరిచ్ఛదః। మృగైశ్చన్ద్రార్ధచన్ద్రైశ్చ స రథః సమలంకృతః
బంగారు అలంకారాలతో, జింకలు, అర్ధచంద్రాలు, పౌర్ణమి చంద్రాల చిత్రాలతో అలంకరించబడిన ఆ రథం రూపంలో వెలుగునిచ్చింది.
జామ్బూనదమహాకమ్బుర్దీప్తపావకసంనిభః। బభూవేన్ద్రజితః కేతుర్వైదూర్యసమలంకృతః
పసిడి గొప్ప దండతో, అగ్నిలా జ్వలిస్తూ, వైడూర్య రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఇంద్రజిత్ ధ్వజం ఎంతో ప్రకాశంగా కనిపించింది.
తేన చాదిత్యకల్పేన బ్రహ్మాస్త్రేణ చ పాలితః। స బభూవ దురాధర్షో రావణిః సుమహాబలః
ఆ బ్రహ్మాస్త్ర రక్షణతో, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, రావణుని మహాబలుడు ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వాడిగా మారాడు.
సోఽభినిర్యాయ నగరాదిన్ద్రజిత్ సమితింజయః। హుత్వాగ్నిం రాక్షసైర్మన్త్రైరన్తర్ధానగతోఽబ్రవీత్
తరువాత యుద్ధ విజేత అయిన ఇంద్రజిత్ నగరం విడిచి వెళ్లి, రాక్షస మంత్రాలతో అగ్ని హోమం చేసి, కనిపించకుండా ఇలా అన్నాడు.
అద్య హత్వా రణే యౌ తౌ మిథ్యా ప్రవ్రజితౌ వనే। జయం పిత్రే ప్రదాస్యామి రావణాయ రణేఽధికమ్
"ఈ రోజు అరణ్యంలో తపస్సు చేస్తున్నట్టు నటించే ఆ ఇద్దరిని యుద్ధంలో చంపి, నా తండ్రి రావణుడికి గొప్ప విజయాన్ని అందిస్తాను."
అద్య నిర్వానరాముర్వీం హత్వా రామం చ లక్ష్మణమ్। కరిష్యే పరమాం ప్రీతిమిత్యుక్త్వాన్తరధీయత
"ఈ రోజు రాముడిని, లక్ష్మణుడిని చంపి, భూమిని శత్రువులేని దిగా చేసి, పరమానందాన్ని పొందుతాను," అని చెప్పి, అతడు కనపడకుండా పోయాడు.
ఆపపాతాథ సంక్రుద్ధో దశగ్రీవేణ చోదితః। తీక్ష్ణకార్ముకనారాచైస్తీక్ష్ణస్త్విన్ద్రరిపూ రణే
అప్పుడతడు, కోపంతో ఉన్న దశముఖుడైన రావణుడు ప్రేరేపించగా, పదునైన విల్లు, బాణాలతో యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా దూసుకెళ్లాడు.
స దదర్శ మహావీర్యౌ నాగౌ త్రిశిరసావివ। సృజన్తావిషుజాలాని వీరౌ వానరమధ్యగౌ
అతడు, వానరుల మధ్య నిలబడి, మూడు తలల పాముల్లా బాణాల వర్షాన్ని వదులుతున్న ఇద్దరు మహావీరులను చూశాడు.
ఇమౌ తావితి సంచిన్త్య సజ్యం కృత్వా చ కార్ముకమ్। సంతతానేషుధారాభిః పర్జన్య ఇవ వృష్టిమాన్
"ఇవే వాళ్లు" అని అనుకుని, తన విల్లు సిద్ధం చేసి, మేఘం వర్షం కురిపించినట్టు, బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు.