తయోర్మధ్యే కపిశ్రేష్ఠః శోణితాక్షప్రజఙ్ఘయోః। విశాఖయోర్మధ్యగతః పూర్ణచన్ద్ర ఇవాబభౌ
శోణితాక్షుడు, ప్రజఙ్ఘుడు ఇద్దరి మధ్యలో, కపులలో అగ్రగణ్యుడు, ఆకాశంలో రెండు విశాఖ నక్షత్రాల మధ్య నిలిచిన పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
అఙ్గదం పరిరక్షన్తౌ మైన్దో ద్వివిద ఏవ చ। తస్య తస్థతురభ్యాశే పరస్పరదిదృక్షయా
అంగదుని రక్షిస్తూ, మైందుడు, ద్వివిదుడు అతని దగ్గర నిలబడి, ఒకరినొకరు చూడాలని ఆసక్తిగా ఎదురెదురుగా చూశారు.
అభిపేతుర్మహాకాయాః ప్రతియత్తా మహాబలాః। రాక్షసా వానరాన్ రోషాదసిబాణగదాధరాః
బలమైన, పెద్ద శరీరాలు కలిగిన రాక్షసులు, ఖడ్గాలు, బాణాలు, గదలు చేతబట్టి, కోపంతో వానరుల మీద దాడి చేశారు.
త్రయాణాం వానరేన్ద్రాణాం త్రిభీ రాక్షసపుంగవైః। సంసక్తానాం మహద్ యుద్ధమభవద్ రోమహర్షణమ్
మూడు వానర నాయకులకూ, మూడు రాక్షస శ్రేష్ఠులకూ మధ్య ఘోరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
తే తు వృక్షాన్ సమాదాయ సమ్ప్రచిక్షిపురాహవే। ఖడ్గేన ప్రతిచిక్షేప తాన్ ప్రజఙ్ఘో మహాబలః
వారు యుద్ధంలో చెట్లు పీకి విసిరారు. ఆ చెట్లను ప్రజఙ్ఘుడు తన ఖడ్గంతో ఎదుర్కొన్నాడు.
రథానశ్వాన్ ద్రుమాఞ్ఛైలాన్ ప్రతిచిక్షిపురాహవే। శరౌఘైః ప్రతిచిచ్ఛేద తాన్ యూపాక్షో మహాబలః
వారు రథాలు, గుర్రాలు, చెట్లు, కొండలు యుద్ధంలో విసిరారు. ఆ వాటిని యూపాక్షుడు బలంగా బాణములతో నరికేశాడు.
సృష్టాన్ ద్వివిదమైన్దాభ్యాం ద్రుమానుత్పాట్య వీర్యవాన్। బభఞ్జ గదయా మధ్యే శోణితాక్షః ప్రతాపవాన్
ద్వివిదుడు, మైందుడు పీకి విసిరిన చెట్లను, శోణితాక్షుడు తన గదతో మధ్యలో నుజ్జునుజ్జు చేశాడు.
ఉద్యమ్య విపులం ఖడ్గం పరమర్మవిదారణమ్। ప్రజఙ్ఘో వాలిపుత్రాయ అభిదుద్రావ వేగితః
ప్రజఙ్ఘుడు గొప్ప ఖడ్గాన్ని పైకి ఎత్తి, దానితో ప్రాణాంతకంగా దూసుకెళ్లి వాలి కుమారుడి మీద పరిగెత్తాడు.
తమభ్యాశగతం దృష్ట్వా వానరేన్ద్రో మహాబలః। ఆజఘానాశ్వకర్ణేన ద్రుమేణాతిబలస్తదా
అతడిని దగ్గరకు వస్తున్నట్టు చూసి, బలవంతుడైన వానరాధిపతి అశ్వకర్ణం అనే చెట్టుతో అతడిని బలంగా కొట్టాడు.
బాహుం చాస్య సనిస్త్రింశమాజఘాన స ముష్టినా। వాలిపుత్రస్య ఘాతేన స పపాత క్షితావసిః
ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్న అతని భుజాన్ని, వాలి కుమారుడు తన ముష్టితో బలంగా కొట్టాడు. ఆ దెబ్బతో ఖడ్గధారి నేలపై పడిపోయాడు.
తం దృష్ట్వా పతితం భూమౌ ఖడ్గం ముసలసంనిభమ్। ముష్టిం సంవర్తయామాస వజ్రకల్పం మహాబలః
అతడు నేలపై పడిపోతున్నట్టు చూసి, మహాబలుడు తన ముష్టిని వజ్రంలా గట్టిగా మడిచాడు, అది ఖడ్గం, ముసలంతో సమానం.
స లలాటే మహావీర్యమఙ్గదం వానరర్షభమ్। ఆజఘాన మహాతేజాః స ముహూర్తం చచాల హ
అప్పుడా మహావీరుడు, మహాతేజస్వి అంగదుడు, వానరులలో అగ్రగణ్యుడు, అతని ముష్టిపాటుతో నుదుటపై బలంగా తగిలి, కొంతసేపు తూలాడు.
స సంజ్ఞాం ప్రాప్య తేజస్వీ వాలిపుత్రః ప్రతాపవాన్। ప్రజఙ్ఘస్య శిరః కాయాత్ పాతయామాస ముష్టినా
తనకు మళ్లీ జ్ఞానం వచ్చాక, తేజోవంతుడైన వాలి కుమారుడు, తన ముష్టితో ప్రజఙ్ఘుడి తలను శరీరం నుంచి వేరు చేశాడు.
స యూపాక్షోఽశ్రుపూర్ణాక్షః పితృవ్యే నిహతే రణే। అవరుహ్య రథాత్ క్షిప్రం క్షీణేషుః ఖడ్గమాదదే
యుద్ధంలో తన మామయ్య చనిపోయినట్టు చూసి, యూపాక్షుడు కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, వెంటనే రథం నుంచి దిగి, అలసిపోయినా ఖడ్గాన్ని తీసుకున్నాడు.
తమాపతన్తం సమ్ప్రేక్ష్య యూపాక్షం ద్వివిదస్త్వరన్। ఆజఘానోరసి క్రుద్ధో జగ్రాహ చ బలాద్ బలీ
యూపాక్షుడు ఎదురుగా పరుగెత్తుకుంటూ వస్తున్నట్టు చూసి, ద్వివిదుడు వేగంగా, కోపంతో అతని ఛాతిపై బలంగా కొట్టి, బలవంతంగా పట్టుకున్నాడు.
గృహీతం భ్రాతరం దృష్ట్వా శోణితాక్షో మహాబలః। ఆజఘాన మహాతేజా వక్షసి ద్వివిదం తతః
తన సోదరుడు పట్టుబడినట్టు చూసి, శోణితాక్షుడు గొప్ప బలంతో, మహాతేజస్వి ద్వివిదుని ఛాతిపై బలంగా కొట్టాడు.
స తతోఽభిహతస్తేన చచాల చ మహాబలః। ఉద్యతాం చ పునస్తస్య జహార ద్వివిదో గదామ్
ఆ దెబ్బతో ద్వివిదుడు తూలిపోయాడు. వెంటనే అతను ఎదుటివాడి చేతిలో ఉన్న గదను మళ్లీ లాక్కున్నాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే మైన్దో ద్వివిదాభ్యాశమాగమత్। యూపాక్షం తాడయామాస తలేనోరసి వీర్యవాన్
అంతలో మైందుడు ద్వివిదుని దగ్గరకు వచ్చి, ధైర్యంగా యూపాక్షుడిని తన తలంతో ఛాతిపై బలంగా కొట్టాడు.
తౌ శోణితాక్షయూపాక్షౌ ప్లవంగాభ్యాం తరస్వినౌ। చక్రతుః సమరే తీవ్రమాకర్షోత్పాటనం భృశమ్
శోణితాక్షుడు, యూపాక్షుడు అనే వేగవంతమైన వానరులు, యుద్ధంలో పరస్పరం భీకరంగా లాగుతూ, పీడిస్తూ పోరాడారు.
ద్వివిదః శోణితాక్షం తు విదదార నఖైర్ముఖే। నిష్పిపేష స వీర్యేణ క్షితావావిధ్య వీర్యవాన్
ద్వివిదుడు, శోణితాక్షుని ముఖాన్ని తన గోర్లు తో చీల్చి, తన బలంతో అతన్ని నేలపై పడేసి నుజ్జునుజ్జు చేశాడు.
యూపాక్షమభిసంక్రుద్ధో మైన్దో వానరపుఙ్గవః। పీడయామాస బాహుభ్యాం పపాత స హతః క్షితౌ
వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన మైందుడు, యూపాక్షునిపై కోపంతో తన బాహువులతో బిగించి, అతన్ని చంపి నేలపై పడేసాడు.
హతప్రవీరా వ్యథితా రాక్షసేన్ద్రచమూస్తథా। జగామాభిముఖీ సా తు కుమ్భకర్ణాత్మజో యతః
వీరులు చనిపోవడంతో రాక్షసాధిపతికి చెందిన సైన్యం భయభ్రాంతులకు గురై, కుంభకర్ణుని కుమారుని వైపు తిరిగింది.
ఆపతన్తీం చ వేగేన కుమ్భస్తాం సాన్త్వయచ్చమూమ్। అథోత్కృష్టం మహావీర్యైర్లబ్ధలక్షైః ప్లవంగమైః
ఆ సైన్యం వేగంగా ముందుకు వస్తుండగా, కుంభుడు వారిని ఓదార్చి, మహా పరాక్రమశాలులైన లక్ష్యాన్ని చేరిన వానరులతో కలిసి ముందుకు నడిపించాడు.
నిపాతితమహావీరాం దృష్ట్వా రక్షశ్చమూం తదా। కుమ్భః ప్రచక్రే తేజస్వీ రణే కర్మ సుదుష్కరమ్
మహావీరులు పడిపోయిన రాక్షస సైన్యాన్ని చూసి, తేజస్సుతో మెరిసే కుంభుడు యుద్ధంలో చేయడం చాలా కష్టమైన కార్యాన్ని ఆచరించాడు.
స ధనుర్ధన్వినాం శ్రేష్ఠః ప్రగృహ్య సుసమాహితః। ముమోచాశీవిషప్రఖ్యాఞ్ఛరాన్ దేహవిదారణాన్
ధనుర్విద్యలో నిపుణుడైన అతడు, ధ్యానంతో తన విల్లు తీసుకుని, విషసర్పాలవంటి, శరీరాలను చీల్చగల బాణాలను వదిలాడు.
తస్య తచ్ఛుశుభే భూయః సశరం ధనురుత్తమమ్। విద్యుదైరావతార్చిష్మద్ద్వితీయేన్ద్రధనుర్యథా
అతని అద్భుతమైన విల్లు, బాణాలతో మెరిసిపోతూ, మెరుపులతో కూడిన ఇంద్రధనస్సు లాగా ప్రకాశించింది.
ఆకర్ణకృష్టముక్తేన జఘాన ద్వివిదం తదా। తేన హాటకపుఙ్ఖేన పత్రిణా పత్రవాససా
ఆ సమయంలో, బంగారు రెక్కలు గల బాణాన్ని పూర్తిగా లాగి వదిలి, కుంభుడు ద్వివిదుని గాయపరిచాడు.
సహసాభిహతస్తేన విప్రముక్తపదః స్ఫురన్। నిపపాత త్రికూటాభో విహ్వలన్ ప్లవగోత్తమః
ఆ బాణం అకస్మాత్తుగా తగిలి, అడుగులు తడబడుతూ, ద్వివిదుడు కొండ శిఖరంలా కంపించుతూ నేలపై పడిపోయాడు.
మైన్దస్తు భ్రాతరం తత్ర భగ్నం దృష్ట్వా మహాహవే। అభిదుద్రావ వేగేన ప్రగృహ్య విపులాం శిలామ్
మైందుడు, తన అన్నయ్య ద్వివిదుడు యుద్ధంలో గాయపడి పడిపోవడం చూసి, వేగంగా పెద్ద రాయిని పట్టుకుని పరుగెత్తాడు.
తాం శిలాం తు ప్రచిక్షేప రాక్షసాయ మహాబలః। బిభేద తాం శిలాం కుమ్భః ప్రసన్నైః పఞ్చభిః శరైః
ఆ మహాబలుడు ఆ రాయిని రాక్షసునిపై విసిరాడు. కుంభుడు ఐదు సరైన బాణాలతో ఆ రాయిని చీల్చేశాడు.