స కుమ్భం చ నికుమ్భం చ కుమ్భకర్ణాత్మజావుభౌ। ప్రేషయామాస సంక్రుద్ధో రాక్షసైర్బహుభిః సహ
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న రావణుడు, కుంభకర్ణుని కుమారులు కుంభుడు, నికుంభుడు మరియు అనేక రాక్షసులను పంపించాడు.
యూపాక్షః శోణితాక్షశ్చ ప్రజఙ్ఘః కమ్పనస్తథా। నిర్యయుః కౌమ్భకర్ణిభ్యాం సహ రావణశాసనాత్
యూపాక్షుడు, శోణితాక్షుడు, ప్రజఙ్ఘుడు, కంఫనుడు కూడా కుంభకర్ణుని కుమారులతో కలిసి రావణుడి ఆజ్ఞతో బయలుదేరారు.
శశాస చైవ తాన్ సర్వాన్ రాక్షసాన్ స మహాబలాన్। రాక్షసా గచ్ఛతాద్యైవ సింహనాదం చ నాదయన్
అతడు ఆ మహాబలశాలి రాక్షసులందరినీ, 'రాక్షసులు ఈరోజు సింహంలా అరుస్తూ బయలుదేరాలి!' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
తతస్తు చోదితాస్తేన రాక్షసా జ్వలితాయుధాః। లఙ్కాయా నిర్యయుర్వీరాః ప్రణదన్తః పునః పునః
అతని ప్రేరణతో, ఆయుధాలు మెరిసిపోతూ ఉన్న రాక్షస వీరులు లంక నుంచి మళ్లీ మళ్లీ గర్జిస్తూ బయలుదేరారు.
రక్షసాం భూషణస్థాభిర్భాభిః స్వాభిశ్చ సర్వశః। చక్రుస్తే సప్రభం వ్యోమ హరయశ్చాగ్నిభిః సహ
రాక్షసుల అలంకారాల మెరుపుతో, వారి స్వంత ప్రకాశంతో, అగ్నిజ్వాలలతో కూడి, వానరులు ఆకాశాన్ని వెలిగించారు.
తత్ర తారాధిపస్యాభా తారాణాం భా తథైవ చ। తయోరాభరణాభా చ జ్వలితా ద్యామభాసయత్
అక్కడ చంద్రుని వెలుగు, నక్షత్రాల కాంతి, వారి ఆభరణాల మెరుపు కలిసి ఆకాశాన్ని ప్రకాశవంతం చేశాయి.
చన్ద్రాభా భూషణాభా చ గ్రహాణాం జ్వలతాం చ భా। హరిరాక్షససైన్యాని భ్రాజయామాస సర్వతః
చంద్రుని కాంతి, ఆభరణాల మెరుపు, మండుతున్న గ్రహాల వెలుగు కలిసి, వానరులూ రాక్షసుల సైన్యాలను అన్ని వైపులా ప్రకాశింపజేశాయి.
తత్ర చార్ధప్రదీప్తానాం గృహాణాం సాగరః పునః। భాభిః సంసక్తసలిలశ్చలోర్మిః శుశుభేఽధికమ్
అక్కడ అర్ధంగా వెలిగిన ఇళ్ల వెలుగుతో, కలిసిపోయిన నీళ్ళతో, అలలు కదిలే సముద్రం మరింత అందంగా మెరిసింది.
పతాకాధ్వజసంయుక్తముత్తమాసిపరశ్వధమ్। భీమాశ్వరథమాతఙ్గం నానాపత్తిసమాకులమ్
పతాకలు, ధ్వజాలతో అలంకరించబడిన, ఉత్తమమైన ఖడ్గాలు, పరశువులు, భయంకరమైన గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు, వివిధ రకాల సైనికులతో నిండిన ఆ సైన్యం—
దీప్తశూలగదాఖడ్గప్రాసతోమరకార్ముకమ్। తద్ రాక్షసబలం భీమం ఘోరవిక్రమపౌరుషమ్
దీప్తిమంతమైన శూలాలు, గదలు, ఖడ్గాలు, ప్రాసలు, తుమ్మెదలు, విల్లు లాంటి ఆయుధాలతో, భయంకరమైన శక్తి, పరాక్రమంతో ఉన్న ఆ రాక్షస సైన్యం కనిపించింది.
దదృశే జ్వలితప్రాసం కిఙ్కిణీశతనాదితమ్। హేమజాలాచితభుజం వ్యావేష్టితపరశ్వధమ్
జ్వలించు ప్రాసాలతో, వందల కొద్దీ గంటలు మోగుతూ, బంగారు జాలాలతో అలంకరించబడిన భుజాలు, పక్కన పరశువులు ధరించి ఉన్నట్లు అది కనిపించింది.
వ్యాఘూర్ణితమహాశస్త్రం బాణసంసక్తకార్ముకమ్। గన్ధమాల్యమధూత్సేకసమ్మోదితమహానిలమ్
పెద్ద ఆయుధాలు తిప్పుతూ, బాణాలతో నిండిన విల్లు పట్టుకుని, పుష్పమాలలు, అంగరాగాల సువాసనతో, మహా గాలి ఆనందించెను.
ఘోరం శూరజనాకీర్ణం మహామ్బుధరనిఃస్వనమ్। తద్ దృష్ట్వా బలమాయాతం రాక్షసానాం దురాసదమ్
భయంకరమైన, వీరులతో నిండిన, మహా మేఘం మోగినట్టు గర్జించే, జయించలేని రాక్షస సైన్యం అటు వైపు వస్తూ కనిపించింది.
సంచచాల ప్లవంగానాం బలముచ్చైర్ననాద చ। జవేనాప్లుత్య చ పునస్తద్ బలం రక్షసాం మహత్
వానరుల సైన్యం కంపించగా, గట్టిగా అరవగా, వెంటనే వేగంగా దూకి, మళ్లీ ఆ గొప్ప రాక్షస సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంది.
అభ్యయాత్ ప్రత్యరిబలం పతంగా ఇవ పావకమ్। తేషాం భుజపరామర్శవ్యామృష్టపరిఘాశని
వారు శత్రు సైన్యాన్ని, పురుగు లాంటి వారు అగ్నికి పోయినట్టు, తమ చేతుల్లో ఇనుప గదలు, వజ్రాయుధాలు పట్టుకుని ఎదుర్కొన్నారు.
రాక్షసానాం బలం శ్రేష్ఠం భూయః పరమశోభత। తత్రోన్మత్తా ఇవోత్పేతుర్హరయోఽథ యుయుత్సవః
మళ్లీ రాక్షసుల గొప్ప బలము అత్యంత ప్రకాశంగా కనిపించింది. అప్పుడే పిచ్చివాళ్లలా వానరులు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా పైకి లేచారు.
తరుశైలైరభిఘ్నన్తో ముష్టిభిశ్చ నిశాచరాన్। తథైవాపతతాం తేషాం హరీణాం నిశితైః శరైః
చెట్లు, కొండలు, ముష్టులతో నిశాచరులను కొట్టుతూ, అలాగే వానరులు వారిపై పడిపోతూ, పదునైన బాణాలతో వారిని గాయపరిచారు.
శిరాంసి సహసా జహ్రూ రాక్షసా భీమవిక్రమాః। దశనైర్హతకర్ణాశ్చ ముష్టిభిర్భిన్నమస్తకాః। శిలాప్రహారభగ్నాఙ్గా విచేరుస్తత్ర రాక్షసాః
భయంకరమైన పరాక్రమం గల రాక్షసులు తలలను వెంటనే పట్టుకున్నారు; కొందరి చేతులు కొరికివేయబడ్డాయి, మరికొందరి తలలు ముష్టులతో పగిలిపోయాయి, మరికొందరు రాళ్ల దెబ్బలకు అవయవాలు విరిగిపోయి అక్కడ తిరిగారు.
తథైవాప్యపరే తేషాం కపీనామసిభిః శితైః। ప్రవరానభితో జఘ్నుర్ఘోరరూపా నిశాచరాః
అలాగే, మరికొందరు వానరులు పదునైన ఖడ్గాలతో దగ్గరగా ఉన్న భయంకరమైన నిశాచరులను చంపారు.
ఘ్నన్తమన్యం జఘానాన్యః పాతయన్తమపాతయత్। గర్హమాణం జగర్హాన్యో దశన్తమపరోఽదశత్
ఒకరు మరొకరిని కొట్టాడు, ఇంకొకరు తిరిగి అతడిని కొట్టాడు; పడవేస్తున్నవాడు తన శత్రువును పడవేశాడు; దూషిస్తున్నవాడు తిరిగి దూషించాడు, కొరికినవాడు తిరిగి కొరికాడు.
దేహీత్యన్యో దదాత్యన్యో దదామీత్యపరః పునః। కిం క్లేశయసి తిష్ఠేతి తత్రాన్యోన్యం బభాషిరే
"ఇవ్వు!" అన్నాడు ఒకడు, "ఇస్తాను!" అన్నాడు ఇంకొకడు, "ఇస్తాను!" అన్నాడు మరొకడు, "ఏందుకు బాధ పెడుతున్నావు? నిలబడు!" అన్నాడు ఇంకొకడు. అలా వారు అక్కడ పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
విప్రలమ్భితశస్త్రం చ విముక్తకవచాయుధమ్। సముద్యతమహాప్రాసం ముష్టిశూలాసికున్తలమ్
కొంతమంది ఆయుధాలు లేకుండా, మరికొందరు కవచం లేకుండా, కొంతమంది గొప్ప ప్రాసలు ఎత్తిపట్టుకుని, ముష్టులు, శూలాలు, ఖడ్గాలు, కుంటలాలతో సిద్ధంగా ఉన్నారు.
ప్రావర్తత మహారౌద్రం యుద్ధం వానరరక్షసామ్। వానరాన్ దశ సప్తేతి రాక్షసా జఘ్నురాహవే
వానరులు, రాక్షసులు పరస్పరం యుద్ధించగా, భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది. ఆ యుద్ధంలో రాక్షసులు ఒక్కోసారి పది మందికైనా, ఏడుగురికైనా వానరులను చంపారు.
రాక్షసాన్ దశ సప్తేతి వానరాశ్చాభ్యపాతయన్। విప్రలమ్భితవస్త్రం చ విముక్తకవచధ్వజమ్। బలం రాక్షసమాలమ్బ్య వానరాః పర్యవారయన్
వానరులు కూడా రాక్షసులను పది మందికైనా, ఏడుగురికైనా పడగొట్టారు. కొందరు వానరుల దుస్తులు చించబడి, కొందరి కవచాలు, జెండాలు పడిపోయాయి. అయినా తమ బలాన్ని నమ్ముకుని, వానరులు రాక్షసుల చుట్టూ ముట్టడి వేశారు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చసప్తతితమః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో డెబ్బై ఐదవ సర్గ ముగిసింది.
thumb|షట్సప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే షట్సప్తతితమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు వాల్మీకి మహర్షి రచించిన రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో డెబ్బై ఆరవ సర్గను వినండి.
ప్రవృత్తే సంకులే తస్మిన్ ఘోరే వీరజనక్షయే। అఙ్గదః కమ్పనం వీరమాససాద రణోత్సుకః
అలాంటి భయంకరమైన, కలకలమయమైన యుద్ధంలో, వీరులు పడిపోతున్న సమయంలో, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న అంగదుడు, వీరుడైన కంపనుడిని ఎదుర్కొనడానికి వెళ్లాడు.
ఆహూయ సోఽఙ్గదం కోపాత్ తాడయామాస వేగితః। గదయా కమ్పనః పూర్వం స చచాల భృశాహతః
కోపంతో అంగదుడిని పిలిచి, వేగంగా కంపనుడు ముందుగా తన గొడ్డలితో దెబ్బకొట్టాడు. ఆ దెబ్బకు అంగదుడు బాగా తడబడిపోయాడు.
స సంజ్ఞాం ప్రాప్య తేజస్వీ చిక్షేప శిఖరం గిరేః। అర్దితశ్చ ప్రహారేణ కమ్పనః పతితో భువి
తనకు మళ్లీ జ్ఞానం వచ్చిన అంగదుడు, ఒక పర్వత శిఖరాన్ని ఎత్తి విసిరాడు. ఆ దెబ్బతో గాయపడి కంపనుడు నేలపై పడిపోయాడు.
తతస్తు కమ్పనం దృష్ట్వా శోణితాక్షో హతం రణే। రథేనాభ్యపతత్ క్షిప్రం తత్రాఙ్గదమభీతవత్
ఆ సమయంలో యుద్ధంలో కంపనుడు చనిపోయినట్టు చూసిన శోణితాక్షుడు, భయపడకుండా తన రథంతో వేగంగా అంగదుడి మీదికి దూసుకొచ్చాడు.