అశోభత తదా రామో ధనుర్విస్ఫారయన్ మహత్। భగవానివ సంక్రుద్ధో భవో వేదమయం ధనుః
ఆ సమయంలో రాముడు తన గొప్ప విల్లు బిగించగా, కోపంతో ఉన్న శివుడు వేదమయమైన విల్లు పట్టుకున్నట్టు ప్రకాశించాడు.
ఉద్ఘుష్టం వానరాణాం చ రాక్షసానాం చ నిఃస్వనమ్। జ్యాశబ్దస్తావుభౌ శబ్దావతి రామస్య శుశ్రువే
వానరుల అరుపులు, రాక్షసుల అరుపులు, రాముని విల్లుజ్య శబ్దం — ఇవన్నీ కలిసిపడి వినిపించాయి.
వానరోద్ఘుష్టఘోషశ్చ రాక్షసానాం చ నిఃస్వనః। జ్యాశబ్దశ్చాపి రామస్య త్రయం వ్యాప దిశో దశ
వానరుల గొంతు, రాక్షసుల అరుపు, రాముని విల్లుజ్య శబ్దం — ఈ మూడు పదివైపులా వ్యాపించాయి.
తస్య కార్ముకనిర్ముక్తైః శరైస్తత్పురగోపురమ్। కైలాసశృఙ్గప్రతిమం వికీర్ణమభవద్ భువి
రాముని విల్లు నుండి వచ్చిన బాణాలతో, కైలాస శిఖరంలా ఉన్న పట్టణ ద్వారగోపురం భూమిపై విరిగిపడింది.
తతో రామశరాన్ దృష్ట్వా విమానేషు గృహేషు చ। సంనాహో రాక్షసేన్ద్రాణాం తుములః సమపద్యత
తర్వాత రాముని బాణాలు ఇళ్ళలో, మేడల్లో కనిపించగానే, రాక్షసాధిపతులు యుద్ధానికి పెద్దగా సిద్ధమయ్యారు.
తేషాం సంనహ్యమానానాం సింహనాదం చ కుర్వతామ్। శర్వరీ రాక్షసేన్ద్రాణాం రౌద్రీవ సమపద్యత
వారు ఆయుధాలు ధరించి, సింహంలా అరుస్తూ ఉండగా, రాత్రి రాక్షసాధిపతులకు ఉగ్రమయమైన దేవతలా మారింది.
ఆదిష్టా వానరేన్ద్రాస్తే సుగ్రీవేణ మహాత్మనా। ఆసన్నం ద్వారమాసాద్య యుధ్యధ్వం చ ప్లవంగమాః
అప్పుడు మహాత్ముడు సుగ్రీవుడు ఆదేశించగా, వానరాధిపతులు దగ్గరలోని ద్వారం చేరుకొని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
యశ్చ వో వితథం కుర్యాత్ తత్ర తత్రాప్యుపస్థితః। స హన్తవ్యోఽభిసమ్ప్లుత్య రాజశాసనదూషకః
మీలో ఎవరు రాజాజ్ఞను ఉల్లంఘించి, అక్కడ ఉన్నా తప్పు చేస్తే, అతడిని పట్టుకొని సంహరించాలి.
తేషు వానరముఖ్యేషు దీప్తోల్కోజ్జ్వలపాణిషు। స్థితేషు ద్వారమాశ్రిత్య రావణం క్రోధ ఆవిశత్
విపులమైన అగ్నికండలు పట్టుకుని, ద్వారం దగ్గర నిలబడ్డ వానరాధిపతులను చూసి, రావణుడికి కోపం వచ్చింది.
తస్య జృమ్భితవిక్షేపాద్ వ్యామిశ్రా వై దిశో దశ। రూపవానివ రుద్రస్య మన్యుర్గాత్రేష్వదృశ్యత
రావణుడు నిద్రలేచి, చేతులు ఊపుతూ ఉండగా, పదివైపులూ కలిసిపోయినట్టు అనిపించింది. అతని అవయవాల్లో రుద్రుని కోపమే స్వరూపంగా కనిపించింది.
స కుమ్భం చ నికుమ్భం చ కుమ్భకర్ణాత్మజావుభౌ। ప్రేషయామాస సంక్రుద్ధో రాక్షసైర్బహుభిః సహ
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న రావణుడు, కుంభకర్ణుని కుమారులు కుంభుడు, నికుంభుడు మరియు అనేక రాక్షసులను పంపించాడు.
యూపాక్షః శోణితాక్షశ్చ ప్రజఙ్ఘః కమ్పనస్తథా। నిర్యయుః కౌమ్భకర్ణిభ్యాం సహ రావణశాసనాత్
యూపాక్షుడు, శోణితాక్షుడు, ప్రజఙ్ఘుడు, కంఫనుడు కూడా కుంభకర్ణుని కుమారులతో కలిసి రావణుడి ఆజ్ఞతో బయలుదేరారు.
శశాస చైవ తాన్ సర్వాన్ రాక్షసాన్ స మహాబలాన్। రాక్షసా గచ్ఛతాద్యైవ సింహనాదం చ నాదయన్
అతడు ఆ మహాబలశాలి రాక్షసులందరినీ, 'రాక్షసులు ఈరోజు సింహంలా అరుస్తూ బయలుదేరాలి!' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
తతస్తు చోదితాస్తేన రాక్షసా జ్వలితాయుధాః। లఙ్కాయా నిర్యయుర్వీరాః ప్రణదన్తః పునః పునః
అతని ప్రేరణతో, ఆయుధాలు మెరిసిపోతూ ఉన్న రాక్షస వీరులు లంక నుంచి మళ్లీ మళ్లీ గర్జిస్తూ బయలుదేరారు.
రక్షసాం భూషణస్థాభిర్భాభిః స్వాభిశ్చ సర్వశః। చక్రుస్తే సప్రభం వ్యోమ హరయశ్చాగ్నిభిః సహ
రాక్షసుల అలంకారాల మెరుపుతో, వారి స్వంత ప్రకాశంతో, అగ్నిజ్వాలలతో కూడి, వానరులు ఆకాశాన్ని వెలిగించారు.
తత్ర తారాధిపస్యాభా తారాణాం భా తథైవ చ। తయోరాభరణాభా చ జ్వలితా ద్యామభాసయత్
అక్కడ చంద్రుని వెలుగు, నక్షత్రాల కాంతి, వారి ఆభరణాల మెరుపు కలిసి ఆకాశాన్ని ప్రకాశవంతం చేశాయి.
చన్ద్రాభా భూషణాభా చ గ్రహాణాం జ్వలతాం చ భా। హరిరాక్షససైన్యాని భ్రాజయామాస సర్వతః
చంద్రుని కాంతి, ఆభరణాల మెరుపు, మండుతున్న గ్రహాల వెలుగు కలిసి, వానరులూ రాక్షసుల సైన్యాలను అన్ని వైపులా ప్రకాశింపజేశాయి.
తత్ర చార్ధప్రదీప్తానాం గృహాణాం సాగరః పునః। భాభిః సంసక్తసలిలశ్చలోర్మిః శుశుభేఽధికమ్
అక్కడ అర్ధంగా వెలిగిన ఇళ్ల వెలుగుతో, కలిసిపోయిన నీళ్ళతో, అలలు కదిలే సముద్రం మరింత అందంగా మెరిసింది.
పతాకాధ్వజసంయుక్తముత్తమాసిపరశ్వధమ్। భీమాశ్వరథమాతఙ్గం నానాపత్తిసమాకులమ్
పతాకలు, ధ్వజాలతో అలంకరించబడిన, ఉత్తమమైన ఖడ్గాలు, పరశువులు, భయంకరమైన గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు, వివిధ రకాల సైనికులతో నిండిన ఆ సైన్యం—
దీప్తశూలగదాఖడ్గప్రాసతోమరకార్ముకమ్। తద్ రాక్షసబలం భీమం ఘోరవిక్రమపౌరుషమ్
దీప్తిమంతమైన శూలాలు, గదలు, ఖడ్గాలు, ప్రాసలు, తుమ్మెదలు, విల్లు లాంటి ఆయుధాలతో, భయంకరమైన శక్తి, పరాక్రమంతో ఉన్న ఆ రాక్షస సైన్యం కనిపించింది.
దదృశే జ్వలితప్రాసం కిఙ్కిణీశతనాదితమ్। హేమజాలాచితభుజం వ్యావేష్టితపరశ్వధమ్
జ్వలించు ప్రాసాలతో, వందల కొద్దీ గంటలు మోగుతూ, బంగారు జాలాలతో అలంకరించబడిన భుజాలు, పక్కన పరశువులు ధరించి ఉన్నట్లు అది కనిపించింది.
వ్యాఘూర్ణితమహాశస్త్రం బాణసంసక్తకార్ముకమ్। గన్ధమాల్యమధూత్సేకసమ్మోదితమహానిలమ్
పెద్ద ఆయుధాలు తిప్పుతూ, బాణాలతో నిండిన విల్లు పట్టుకుని, పుష్పమాలలు, అంగరాగాల సువాసనతో, మహా గాలి ఆనందించెను.
ఘోరం శూరజనాకీర్ణం మహామ్బుధరనిఃస్వనమ్। తద్ దృష్ట్వా బలమాయాతం రాక్షసానాం దురాసదమ్
భయంకరమైన, వీరులతో నిండిన, మహా మేఘం మోగినట్టు గర్జించే, జయించలేని రాక్షస సైన్యం అటు వైపు వస్తూ కనిపించింది.
సంచచాల ప్లవంగానాం బలముచ్చైర్ననాద చ। జవేనాప్లుత్య చ పునస్తద్ బలం రక్షసాం మహత్
వానరుల సైన్యం కంపించగా, గట్టిగా అరవగా, వెంటనే వేగంగా దూకి, మళ్లీ ఆ గొప్ప రాక్షస సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంది.
అభ్యయాత్ ప్రత్యరిబలం పతంగా ఇవ పావకమ్। తేషాం భుజపరామర్శవ్యామృష్టపరిఘాశని
వారు శత్రు సైన్యాన్ని, పురుగు లాంటి వారు అగ్నికి పోయినట్టు, తమ చేతుల్లో ఇనుప గదలు, వజ్రాయుధాలు పట్టుకుని ఎదుర్కొన్నారు.
రాక్షసానాం బలం శ్రేష్ఠం భూయః పరమశోభత। తత్రోన్మత్తా ఇవోత్పేతుర్హరయోఽథ యుయుత్సవః
మళ్లీ రాక్షసుల గొప్ప బలము అత్యంత ప్రకాశంగా కనిపించింది. అప్పుడే పిచ్చివాళ్లలా వానరులు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా పైకి లేచారు.
తరుశైలైరభిఘ్నన్తో ముష్టిభిశ్చ నిశాచరాన్। తథైవాపతతాం తేషాం హరీణాం నిశితైః శరైః
చెట్లు, కొండలు, ముష్టులతో నిశాచరులను కొట్టుతూ, అలాగే వానరులు వారిపై పడిపోతూ, పదునైన బాణాలతో వారిని గాయపరిచారు.
శిరాంసి సహసా జహ్రూ రాక్షసా భీమవిక్రమాః। దశనైర్హతకర్ణాశ్చ ముష్టిభిర్భిన్నమస్తకాః। శిలాప్రహారభగ్నాఙ్గా విచేరుస్తత్ర రాక్షసాః
భయంకరమైన పరాక్రమం గల రాక్షసులు తలలను వెంటనే పట్టుకున్నారు; కొందరి చేతులు కొరికివేయబడ్డాయి, మరికొందరి తలలు ముష్టులతో పగిలిపోయాయి, మరికొందరు రాళ్ల దెబ్బలకు అవయవాలు విరిగిపోయి అక్కడ తిరిగారు.
తథైవాప్యపరే తేషాం కపీనామసిభిః శితైః। ప్రవరానభితో జఘ్నుర్ఘోరరూపా నిశాచరాః
అలాగే, మరికొందరు వానరులు పదునైన ఖడ్గాలతో దగ్గరగా ఉన్న భయంకరమైన నిశాచరులను చంపారు.
ఘ్నన్తమన్యం జఘానాన్యః పాతయన్తమపాతయత్। గర్హమాణం జగర్హాన్యో దశన్తమపరోఽదశత్
ఒకరు మరొకరిని కొట్టాడు, ఇంకొకరు తిరిగి అతడిని కొట్టాడు; పడవేస్తున్నవాడు తన శత్రువును పడవేశాడు; దూషిస్తున్నవాడు తిరిగి దూషించాడు, కొరికినవాడు తిరిగి కొరికాడు.