స యోజనసహస్రాణి సమతీత్య మహాకపిః। దివ్యౌషధిధరం శైలం వ్యచరన్మారుతాత్మజః
వాయుపుత్రుడు, మహాకపిగా, వేల యోజనాలు దాటి, దివ్య ఔషధులతో నిండిన ఆ పర్వతాన్ని చుట్టి తిరిగాడు.
మహౌషధ్యస్తతః సర్వాస్తస్మిన్ పర్వతసత్తమే। విజ్ఞాయార్థినమాయాన్తం తతో జగ్మురదర్శనమ్
ఆ ఉత్తమ పర్వతంపై ఉన్న అన్ని గొప్ప ఔషధులు, తమను వెతుక్కుంటూ ఎవరో వస్తున్నారని గ్రహించి, వెంటనే కనిపించకుండా పోయాయి.
స తా మహాత్మా హనుమానపశ్యం- శ్చుకోప రోషాచ్చ భృశం ననాద। అమృష్యమాణోఽగ్నిసమానచక్షు- ర్మహీధరేన్ద్రం తమువాచ వాక్యమ్
అతివిశాల హృదయమున్న హనుమంతుడు, ఆ ఔషధులను కనుగొనలేక కోపంతో గట్టిగా గర్జించాడు. అతని కళ్ళు అగ్నిలా ప్రకాశించాయి. ఆ మహాపర్వతాన్ని చూసి మాటలు చెప్పాడు.
కిమేతదేవం సువినిశ్చితం తే యద్ రాఘవే నాసి కృతానుకమ్పః। పశ్యాద్య మద్బాహుబలాభిభూతో వికీర్ణమాత్మానమథో నగేన్ద్ర
రాఘవునిపై నీకు కనికరం లేకుండా నిశ్చయంగా ఉండటం ఏమిటి? నేడు నా బాహుబలానికి లోనై, నీ శరీరం చీలిపోతుందని నీవు చూడవచ్చు, ఓ పర్వతాధిపతీ!
స తస్య శృఙ్గం సనగం సనాగం సకాఞ్చనం ధాతుసహస్రజుష్టమ్। వికీర్ణకూటం జ్వలితాగ్రసానుం ప్రగృహ్య వేగాత్ సహసోన్మమాథ
అతడు ఆ పర్వత శిఖరాన్ని, అడవులతో, ఏనుగులతో, బంగారు ఖనిజాలతో, వేల ఖనిజాలతో అలంకరించబడినదాన్ని, విరిగిన శిఖరాలతో, అగ్నిలా మెరిసే శిఖరాన్ని, బలంగా పట్టుకుని పైకి లేపాడు.
స తం సముత్పాట్య ఖముత్పపాత విత్రాస్య లోకాన్ ససురాసురేన్ద్రాన్। సంస్తూయమానః ఖచరైరనేకై- ర్జగామ వేగాద్ గరుడోగ్రవేగః
ఆ పర్వతాన్ని పీకి, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు. దేవతలు, అసురాధిపతులతో సహా అన్ని లోకాలను భయపెట్టాడు. అనేక ఆకాశవాసుల ప్రశంసలతో, గరుడుని వేగంతో ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
స భాస్కరాధ్వానమనుప్రపన్న- స్తం భాస్కరాభం శిఖరం ప్రగృహ్య। బభౌ తదా భాస్కరసంనికాశో రవేః సమీపే ప్రతిభాస్కరాభః
అతడు సూర్యుని మార్గంలో ప్రవేశించి, సూర్యుని వంటి ప్రకాశించే ఆ శిఖరాన్ని పట్టుకుని ఉన్నాడు. ఆ సమయంలో, సూర్యుని సమీపంలో, మరొక సూర్యుడిలా తేజస్సుతో మెరిసిపోయాడు.
స తేన శైలేన భృశం రరాజ శైలోపమో గన్ధవహాత్మజస్తు। సహస్రధారేణ సపావకేన చక్రేణ ఖే విష్ణురివార్పితేన
ఆ పర్వతంతో కూడి, వాయుదేవుని కుమారుడు హనుమంతుడు కూడా పర్వతంలా కన్పించాడు. వెయ్యి అగ్నిస్రోతాలతో, ఆకాశంలో అగ్నిచక్రాన్ని ధరించిన విష్ణువులా కనిపించాడు.
తం వానరాః ప్రేక్ష్య తదా వినేదుః స తానపి ప్రేక్ష్య ముదా ననాద। తేషాం సముత్కృష్టరవం నిశమ్య లఙ్కాలయా భీమతరం వినేదుః
అప్పుడు వానరులు అతడిని చూసి ఆనందంతో అరవసాగారు. వారిని చూసి హనుమంతుడు కూడా ఆనందంగా గర్జించాడు. వారి విజయగర్జన విని లంకనివాసులు మరింత భయంతో విలపించారు.
తతో మహాత్మా నిపపాత తస్మిన్ శైలోత్తమే వానరసైన్యమధ్యే। హర్యుత్తమేభ్యః శిరసాభివాద్య విభీషణం తత్ర చ సస్వజే సః
తర్వాత ఆ మహాత్ముడు, ఆ ఉత్తమ పర్వతంపై వానరసేన మధ్యలో దిగాడు. ఉత్తమ వానరులకు తలవంచి నమస్కరించి, అక్కడ విభీషణుని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
తావప్యుభౌ మానుషరాజపుత్రౌ తం గన్ధమాఘ్రాయ మహౌషధీనామ్। బభూవతుస్తత్ర తదా విశల్యా- వుత్తస్థురన్యే చ హరిప్రవీరాః
ఆ మనుష్యరాజు కుమారులు ఇద్దరూ, ఆ మహౌషధాల సువాసన పీల్చి, వెంటనే గాయాలన్నీ మాయమై ఆరోగ్యంగా మళ్లీ లేచారు. అలాగే, ఇతర వానర వీరులూ ఆరోగ్యంతో లేచి నిలబడ్డారు.
యదాప్రభృతి లఙ్కాయాం యుధ్యన్తే హరిరాక్షసాః। తదాప్రభృతి మానార్థమాజ్ఞయా రావణస్య చ
లంకలో వానరులు, రాక్షసులు యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుంచి, రావణుడు ఆజ్ఞతో, గౌరవం కోసం,
యే హన్యన్తే రణే తత్ర రాక్షసాః కపికుఞ్జరైః। హతా హతాస్తు క్షిప్యన్తే సర్వ ఏవ తు సాగరే
ఆ యుద్ధంలో వానరులు లేదా ఎలుగుబంట్లు చంపిన రాక్షసులందరినీ వెంటనే సముద్రంలో పడేస్తున్నారు.
తతో హరిర్గన్ధవహాత్మజస్తు తమోషధీశైలముదగ్రవేగః। నినాయ వేగాద్ధిమవన్తమేవ పునశ్చ రామేణ సమాజగామ
ఆ తర్వాత వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, అపూర్వ వేగంతో, ఆ ఔషధపర్వతాన్ని తిరిగి హిమవంతుని వద్దకు తీసుకెళ్లి, మళ్లీ రాముని వద్దకు వచ్చాడు.
thumb|పఞ్చసప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చసప్తతితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఇప్పుడే డెబ్బై ఐదవ సర్గను వినండి.
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజాః సుగ్రీవో వానరేశ్వరః। అర్థ్యం విజ్ఞాపయంశ్చాపి హనూమన్తమిదం వచః
ఆ సమయంలో మహాతేజస్సు కలిగిన వానరుల రాజు సుగ్రీవుడు, హనుమంతుని పిలిచి, ఇలా కోరాడు:
యతో హతః కుమ్భకర్ణః కుమారాశ్చ నిషూదితాః। నేదానీముపనిర్హారం రావణో దాతుమర్హతి
కుంభకర్ణుడు చనిపోయాడు, రాక్షస యువరాజులు కూడా నశించిపోయారు. ఇక రావణుడు లంకను వదిలి సమర్పించుకునే అవకాశం లేదు.
యే యే మహాబలాః సన్తి లఘవశ్చ ప్లవంగమాః। లఙ్కామభిపతన్త్వాశు గృహ్యోల్కాః ప్లవగర్షభాః
ఎవరెవరు బలవంతులుగా ఉన్నారో, వేగంగా పరిగెత్తగల వానరులందరూ, మంచి వానర వీరులు, అందరూ చేతుల్లో మంటలతో లంకపై దూకిపోవాలి.
తతోఽస్తం గత ఆదిత్యే రౌద్రే తస్మిన్ నిశాముఖే। లఙ్కామభిముఖాః సోల్కా జగ్ముస్తే ప్లవగర్షభాః
ఆ సమయంలో సూర్యుడు అస్తమించగా, అంధకారం మొదలయ్యే వేళలో, ఆ వానర వీరులు చేతుల్లో మంటలతో లంకవైపు పరుగెత్తారు.
ఉల్కాహస్తైర్హరిగణైః సర్వతః సమభిద్రుతాః। ఆరక్షస్థా విరూపాక్షాః సహసా విప్రదుద్రువుః
చుట్టూ వానర గణాలు మంటలతో దాడి చేయగా, అక్కడ కాపలా ఉన్న వికృతమైన కళ్లున్న రాక్షసులు ఒక్కసారిగా భయంతో పారిపోయారు.
గోపురాట్టప్రతోలీషు చర్యాసు వివిధాసు చ। ప్రాసాదేషు చ సంహృష్టాః ససృజుస్తే హుతాశనమ్
గోపురాలు, అట్టలు, వీధులు, రకరకాల ప్రాంతాలు, ప్రాసాదాలలో ఆనందంగా ఉన్న వానరులు ఎక్కడికక్కడ మంటలు పెట్టారు.
తేషాం గృహసహస్రాణి దదాహ హుతభుక్ తదా। ప్రాసాదాః పర్వతాకారాః పతన్తి ధరణీతలే
ఆ సమయంలో అగ్నిదేవుడు వేలాది రాక్షసుల ఇళ్లను కాల్చేశాడు; పర్వతాల్లాంటి ప్రాసాదాలు భూమిపై కూలిపోయాయి.
అగురుర్దహ్యతే తత్ర పరం చైవ సుచన్దనమ్। మౌక్తికా మణయః స్నిగ్ధా వజ్రం చాపి ప్రవాలకమ్
అక్కడ అగురు, ఉత్తమమైన చందనం, మెరిసే ముత్యాలు, నిగనిగలాడే రత్నాలు, వజ్రాలు, పగడాలు అన్నీ అగ్నిలో కాలిపోయాయి.
క్షౌమం చ దహ్యతే తత్ర కౌశేయం చాపి శోభనమ్। ఆవికం వివిధం చౌర్ణం కాఞ్చనం భాణ్డమాయుధమ్
అక్కడ పట్టు, అందమైన పట్టుచీరలు, రకరకాల గొర్రెబట్టలు, పొడి పదార్థాలు, బంగారు పాత్రలు, ఆయుధాలు అన్నీ కాలిపోయాయి.
నానావికృతసంస్థానం వాజిభాణ్డపరిచ్ఛదమ్। గజగ్రైవేయకక్ష్యాశ్చ రథభాణ్డాంశ్చ సంస్కృతాన్
వివిధ ఆకారాల గుర్రపు సామగ్రి, ఏనుగుల కవచాలు, పట్టీలు, బాగా తయారైన రథపు భాగాలు అన్నీ అగ్నిలో పడి నాశమయ్యాయి.
తనుత్రాణి చ యోధానాం హస్త్యశ్వానాం చ వర్మ చ। ఖడ్గా ధనూంషి జ్యాబాణాస్తోమరాఙ్కుశశక్తయః
యోధుల కవచాలు, ఏనుగులు గుర్రాలకు వేసే రక్షణలు, ఖడ్గాలు, విల్లు, విల్లుల తాడులు, బాణాలు, జావళి, అంకుశాలు, శక్తులు అన్నీ కాలిపోయాయి.
రోమజం వాలజం చర్మ వ్యాఘ్రజం చాణ్డజం బహు। ముక్తామణివిచిత్రాంశ్చ ప్రాసాదాంశ్చ సమన్తతః
జుట్టు, వాలుతో చేసిన చర్మాలు, పులి చర్మాలు, పక్షుల చర్మాలు, ముత్యాలు రత్నాలతో అలంకరించిన ప్రాసాదాలు అన్నీ చుట్టూ నాశమయ్యాయి.
వివిధానస్త్రసంఘాతానగ్నిర్దహతి తత్ర వై। నానావిధాన్ గృహాంశ్చిత్రాన్ దదాహ హుతభుక్ తదా
అక్కడ రకరకాల ఆయుధ సమాహారాలను అగ్ని కాల్చేసింది; అప్పుడు అగ్నిదేవుడు అనేక అందమైన ఇళ్లను కూడా నాశనం చేశాడు.
ఆవాసాన్ రాక్షసానాం చ సర్వేషాం గృహగృధ్నునామ్। హేమచిత్రతనుత్రాణాం స్రగ్భాణ్డామ్బరధారిణామ్
అక్కడ బంగారు అలంకారాలతో, పుష్పహారాలు, ఆభరణాలు, వస్త్రాలు ధరించిన, ఇంటి మీద ఆశపడి ఉండే అన్ని రాక్షసుల ఇళ్లను ఆయన కాల్చేశాడు.
సీధుపానచలాక్షాణాం మదవిహ్వలగామినామ్। కాన్తాలమ్బితవస్త్రాణాం శత్రుసంజాతమన్యునామ్
మందు తాగి, పాశా ఆడుతూ, మదంలో తేలిపోయి, ప్రియురాళ్ల వస్త్రాలు వేసుకుని, శత్రువుల వల్ల కోపంతో ఉన్న వారిని కూడా ఆయన కాల్చేశాడు.