మా భైష్ట నాస్త్యత్ర విషాదకాలో యదార్యపుత్రౌ హ్యవశౌ విషణ్ణౌ। స్వయంభువో వాక్యమథోద్వహన్తౌ యత్సాదితావిన్ద్రజితాస్త్రజాలైః
భయపడకండి, ఇది నిరాశ పడే సమయం కాదు. ఆర్యపుత్రులు బలహీనంగా, విచారంగా ఉన్నా, స్వయంభువుడు ఇచ్చిన ఆయుధ శక్తిని వారు భరించుతున్నారు.
తస్మై తు దత్తం పరమాస్త్రమేతత్ స్వయంభువా బ్రాహ్మమమోఘవీర్యమ్। తన్మానయన్తౌ యుధి రాజపుత్రౌ నిపాతితౌ కోఽత్ర విషాదకాలః
ఈ అద్భుతమైన బ్రహ్మాస్త్రాన్ని స్వయంభువుడు ఇచ్చాడు. రాజకుమారులు యుద్ధంలో దాన్ని గౌరవిస్తూ పడిపోయారు. ఇక్కడ మనం నిరాశ పడాల్సిన అవసరం ఏముంది?
బ్రాహ్మమస్త్రం తతో ధీమాన్ మానయిత్వా తు మారుతిః। విభీషణవచః శ్రుత్వా హనూమానిదమబ్రవీత్
విభీషణుని మాటలు వినిపించి, బ్రహ్మాస్త్రాన్ని గౌరవించిన హనుమంతుడు, తన మనసులో ధైర్యంగా ఇలా అన్నాడు.
అస్మిన్నస్త్రహతే సైన్యే వానరాణాం తరస్వినామ్। యో యో ధారయతే ప్రాణాంస్తం తమాశ్వాసయావహే
ఈ ఆయుధంతో బలహీనమైన వానర సేనలో ఎవరు ప్రాణాలతో ఉన్నారో వారందరిని మనం ఓదార్చుదాం.
తావుభౌ యుగపద్ వీరౌ హనూమద్రాక్షసోత్తమౌ। ఉల్కాహస్తౌ తదా రాత్రౌ రణశీర్షే విచేరతుః
ఆ ఇద్దరు వీరులు, హనుమంతుడు, విభీషణుడు, చేతిలో అగ్నికణాలు పట్టుకుని, రాత్రి యుద్ధభూమి ముందుభాగంలో కలిసి సంచరించారు.
భిన్నలాఙ్గూలహస్తోరుపాదాఙ్గులిశిరోధరైః। స్రవద్భిః క్షతజం గాత్రైః ప్రస్రవద్భిః సమన్తతః
వారు అక్కడ అక్కడ విరిగిపోయిన తోకలు, చేతులు, తొడలు, వేళ్లు, తలలు, మెడలు, రక్తం కారుతున్న గాయాలతో ఉన్న శరీరాలను చూశారు.
పతితైః పర్వతాకారైర్వానరైరభిసంవృతామ్। శస్త్రైశ్చ పతితైర్దీప్తైర్దదృశాతే వసుంధరామ్
పడి ఉన్న పర్వతాల్లాంటి వానరులతో, మెరిసే ఆయుధాలతో, భూమి అంతా కప్పబడి ఉన్నట్టు వారికి కనిపించింది.
సుగ్రీవమఙ్గదం నీలం శరభం గన్ధమాదనమ్। జామ్బవన్తం సుషేణం చ వేగదర్శినమేవ చ
వారు సుగ్రీవుడు, అంగదుడు, నీలుడు, శరభుడు, గంధమాదనుడు, జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, వేగదర్శిని అనే వీరులను చూశారు.
మైన్దం నలం జ్యోతిర్ముఖం ద్వివిదం చాపి వానరమ్। విభీషణో హనూమాంశ్చ దదృశాతే హతాన్ రణే
విభీషణుడు, హనుమంతుడు, మైందుడు, నలుడు, జ్యోతిర్ముఖుడు, ద్వివిదుడు మరియు మరికొంతమంది వానరులను యుద్ధంలో పడిపోయినవారిగా చూశారు.
సప్తషష్టిర్హతాః కోట్యో వానరాణాం తరస్వినామ్। అహ్నః పఞ్చమశేషేణ వల్లభేన స్వయంభువః
స్వయంభువుని ప్రియుడైనవాడు, ఐదవ భాగం మిగిలి ఉండగా, అరవై ఏడు కోట్ల వేగవంతమైన వానరులను సంహరించాడు.
సాగరౌఘనిభం భీమం దృష్ట్వా బాణార్దితం బలమ్। మార్గతే జామ్బవన్తం చ హనూమాన్ సవిభీషణః
బాణాలతో గాయపడి, సముద్రపు అలలవలె విస్తారంగా, భయంకరంగా ఉన్న సేనను చూసి, హనుమంతుడు విభీషణుడితో కలిసి జాంబవంతుని వెతికాడు.
స్వభావజరయా యుక్తం వృద్ధం శరశతైశ్చితమ్। ప్రజాపతిసుతం వీరం శామ్యన్తమివ పావకమ్
ప్రకృతి వృద్ధాప్యంతో బలహీనమైన, శరీరం నూరుకోబడిన జాంబవంతుడు, ప్రజాపతిపుత్రుడు, ఆ వీరుడు, ఆగిపోతున్న అగ్నిలా కనిపించాడు.
దృష్ట్వా సమభిసంక్రమ్య పౌలస్త్యో వాక్యమబ్రవీత్। కచ్చిదార్య శరైస్తీక్ష్ణైర్న ప్రాణా ధ్వంసితాస్తవ
వానిని చూసి, రాక్షసుడు దగ్గరికి వెళ్లి ఇలా అడిగాడు: 'ఆర్యా, ఈ పదునైన బాణాలతో నీ ప్రాణాలు పోయినవేనా?'
విభీషణవచః శ్రుత్వా జామ్బవానృక్షపుఙ్గవః। కృచ్ఛ్రాదభ్యుద్గిరన్ వాక్యమిదం వచనమబ్రవీత్
విభీషణుని మాటలు విని, రిక్షరాజు జాంబవంతుడు, కష్టంగా లేచి, ఇలా అన్నాడు.
నైర్ఋతేన్ద్ర మహావీర్య స్వరేణ త్వాభిలక్షయే। విద్ధగాత్రః శితైర్బాణైర్న త్వాం పశ్యామి చక్షుషా
నైరుతరాజా, నీ గొంతు విని నిన్ను గుర్తించాను. నా శరీరం పదునైన బాణాలతో గాయపడింది. నా కళ్లతో నిన్ను చూడలేకపోతున్నాను.
అఞ్జనా సుప్రజా యేన మాతరిశ్వా చ సువ్రత। హనూమాన్ వానరశ్రేష్ఠః ప్రాణాన్ ధారయతే క్వచిత్
అంజనాదేవి కుమారుడు, పవనదేవుడు తనయుడు, మంచి వ్రతశీలి, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన హనుమంతుడు ఎక్కడ ప్రాణాలతో ఉన్నాడో, అక్కడే ఆశ ఉంది.
శ్రుత్వా జామ్బవతో వాక్యమువాచేదం విభీషణః। ఆర్యపుత్రావతిక్రమ్య కస్మాత్ పృచ్ఛసి మారుతిమ్
జాంబవంతుని మాటలు విని విభీషణుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఆర్యపుత్రుల్ని దాటి, ఎందుకు మారు్తిని గురించి అడుగుతున్నావు?'
నైవ రాజని సుగ్రీవే నాఙ్గదే నాపి రాఘవే। ఆర్య సందర్శితః స్నేహో యథా వాయుసుతే పరః
రాజు సుగ్రీవుడికి గానీ, అంగదుడికి గానీ, రాఘవుడికి గానీ, ఆర్యా, వాయుపుత్రుడి పట్ల చూపినంత ప్రత్యేకమైన మమకారం ఎవరికీ చూపలేదు.
విభీషణవచః శ్రుత్వా జామ్బవాన్ వాక్యమబ్రవీత్। శృణు నైర్ఋతశార్దూల యస్మాత్ పృచ్ఛామి మారుతిమ్
విభీషణుని మాటలు విని జాంబవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'రాక్షసులలో సింహుడా, నేను మారు్తిని గురించి ఎందుకు అడుగుతున్నానో విను.'
అస్మిఞ్జీవతి వీరే తు హతమప్యహతం బలమ్। హనూమత్యుజ్ఝితప్రాణే జీవన్తోఽపి మృతా వయమ్
ఈ వీరుడు బ్రతికుంటే, సైన్యం అంతా పడిపోయినా అది పూర్తిగా నశించదు. కానీ హనుమంతుడు ప్రాణాలు విడిచిపోతే, మనం బ్రతికున్నా, మృతులే అవుతాం.
ధరతే మారుతిస్తాత మారుతప్రతిమో యది। వైశ్వానరసమో వీర్యే జీవితాశా తతో భవేత్
తాత, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, వాయువుకి సమానమైన బలంతో, అగ్నిలా తేజస్సుతో ఇంకా ప్రాణాలతో ఉంటే, మనకు బ్రతికే ఆశ ఉంది.
తతో వృద్ధముపాగమ్య వినయేనాభ్యవాదయత్। గృహ్య జామ్బవతః పాదౌ హనూమాన్ మారుతాత్మజః
తర్వాత వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు వృద్ధుడైన జాంబవంతుని దగ్గరకు వెళ్లి, వినయంతో నమస్కరించి, ఆయన పాదాలు పట్టుకున్నాడు.
శ్రుత్వా హనూమతో వాక్యం తదా వివ్యథితేన్ద్రియః। పునర్జాతమివాత్మానం మన్యతే స్మర్క్షపుఙ్గవః
హనుమంతుని మాటలు విని, జాంబవంతుని ఇంద్రియాలు ఉలిక్కిపడి, తాను మళ్లీ పుట్టినట్టుగా అనిపించింది.
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజా హనూమన్తం స జామ్బవాన్। ఆగచ్ఛ హరిశార్దూల వానరాంస్త్రాతుమర్హసి
అప్పుడు మహాతేజస్సుతో ఉన్న జాంబవంతుడు హనుమంతునితో ఇలా అన్నాడు: 'హనుమంతా, వానరులలో సింహుడా, రా, వానరులను రక్షించాలి.'
నాన్యో విక్రమపర్యాప్తస్త్వమేషాం పరమః సఖా। త్వత్పరాక్రమకాలోఽయం నాన్యం పశ్యామి కఞ్చన
ఇవాళ నీ బలానికి సరిపడే వేరెవ్వరూ లేరు. వీరందరికీ నీవే మిత్రుడవు. నీ పరాక్రమం చూపాల్సిన సమయం ఇది. ఇంకెవరూ నాకు కనిపించరు.
ఋక్షవానరవీరాణామనీకాని ప్రహర్షయ। విశల్యౌ కురు చాప్యేతౌ సాదితౌ రామలక్ష్మణౌ
ఋక్ష, వానర వీరుల సైన్యాలకు ఉత్సాహం నింపు. రాముడు, లక్ష్మణుడు వీరిద్దరినీ, గాయాలు పోయేలా చేయి.
గత్వా పరమమధ్వానముపర్యుపరి సాగరమ్। హిమవన్తం నగశ్రేష్ఠం హనూమన్ గన్తుమర్హసి
హనుమంతా, సముద్రాన్ని దాటి, అతి ఎత్తైన పర్వతమైన హిమవంతుని వద్దకు వెళ్లాలి.
తతః కాఞ్చనమత్యుచ్చమృషభం పర్వతోత్తమమ్। కైలాసశిఖరం చాత్ర ద్రక్ష్యస్యరినిషూదన
అక్కడ శత్రువులను సంహరించేవాడా, నీవు అక్కడ బంగారు వంటి, అత్యంత ఎత్తైన, పర్వతాలలో గొప్పదైన రుషభ పర్వతాన్ని, కైలాస శిఖరాన్ని చూస్తావు.
తయోః శిఖరయోర్మధ్యే ప్రదీప్తమతులప్రభమ్। సర్వౌషధియుతం వీర ద్రక్ష్యస్యోషధిపర్వతమ్
ఆ రెండు శిఖరాల మధ్యలో, ఓ వీరా, అపూర్వమైన ప్రకాశంతో వెలిగే, అన్ని ఔషధులతో నిండిన ఔషధిపర్వతాన్ని నీవు చూస్తావు.
తస్య వానరశార్దూల చతస్రో మూర్ధ్ని సమ్భవాః। ద్రక్ష్యస్యోషధయో దీప్తా దీపయన్తీర్దిశో దశ
ఆ పర్వత శిఖరంపై, వానరసింహుడా, నీవు నాలుగు ప్రకాశవంతమైన ఔషధులు, పది దిక్కులను వెలిగించేలా ఉన్నవిగా చూస్తావు.