స తు దృష్ట్వా వినిర్యాన్తం బలేన మహతా వృతమ్। రాక్షసాధిపతిః శ్రీమాన్ రావణః పుత్రమబ్రవీత్
అతడు గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి బయటకు వస్తున్నాడని చూసిన రాక్షసాధిపతి రావణుడు, తన కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
త్వమప్రతిరథః పుత్ర త్వయా వై వాసవో జితః। కిం పునర్మానుషం ధృష్యం నిహనిష్యసి రాఘవమ్
నాన్నా, నీవు యుద్ధంలో ఎవరికీ తక్కువవాడు కావు. నీ చేతిలో ఇంద్రుడే ఓడిపోయాడు. మరి మానవుడైన రాఘవుడిని నీవు తప్పక సంహరిస్తావు.
తథోక్తో రాక్షసేన్ద్రేణ ప్రత్యగృహ్ణాన్మహాశిషః। తతస్త్విన్ద్రజితా లఙ్కా సూర్యప్రతిమతేజసా
రాక్షసరాజు చెప్పిన ఆశీర్వాదాన్ని ఆ మహాబలుడు వినయంగా స్వీకరించాడు. ఆ తరువాత సూర్యుని వంటి తేజస్సుతో ఉన్న ఇంద్రజిత్ లంకలోకి ప్రవేశించాడు.
రరాజాప్రతివీర్యేణ ద్యౌరివార్కేణ భాస్వతా। స సమ్ప్రాప్య మహాతేజా యుద్ధభూమిమరిందమః
అతడు అపరిమితమైన బలంతో ఆకాశంలో సూర్యుడు ప్రకాశించునట్లు మెరిసిపోయాడు. ఆ మహాశక్తివంతుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, యుద్ధభూమిని చేరాడు.
స్థాపయామాస రక్షాంసి రథం ప్రతి సమన్తతః। తతస్తు హుతభోక్తారం హుతభుక్సదృశప్రభః
ఆ రాక్షసుడు తన రథాన్ని చుట్టూ రక్షణ కోసం రాక్షసులను నిలిపాడు. అప్పుడు అగ్నిలా ప్రకాశంతో, హోమం చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
జుహువే రాక్షసశ్రేష్ఠో విధివన్మన్త్రసత్తమైః। స హవిర్లాజసత్కారైర్మాల్యగన్ధపురస్కృతైః
అతడు ఉత్తమమైన మంత్రాలతో, నియమానుసారం అగ్నికి హోమం చేశాడు. ఆ హోమంలో యవలు, పుష్పమాలలు, సుగంధాలు కూడా సమర్పించబడ్డాయి.
జుహువే పావకం తత్ర రాక్షసేన్ద్రః ప్రతాపవాన్। శస్త్రాణి శరపత్రాణి సమిధోఽథ బిభీతకాః
అక్కడ ఆ మహాబలశాలి రాక్షసాధిపతి అగ్నికి ఆయుధాలు, బాణాల పక్షాలు, దారువులు, బిభీతకఫలాలు సమర్పించాడు.
లోహితాని చ వాసాంసి స్రువం కార్ష్ణాయసం తథా। స తత్రాగ్నిం సమాస్తీర్య శరపత్రైః సతోమరైః
అతడు ఎర్రని వస్త్రాలు, నల్ల ఇనుపంతో చేసిన హోమపాత్రను కూడా సమర్పించాడు. అక్కడ అగ్నిని బాణాల పక్షాలు, కటారులతో అలంకరించాడు.
ఛాగస్య కృష్ణవర్ణస్య గలం జగ్రాహ జీవతః। సకృదేవ సమిద్ధస్య విధూమస్య మహార్చిషః
ఆ సమయంలో, బలంగా మండుతున్న, పొగరాని అగ్నికి, ఒక నల్ల మేకను బతికుండగానే గొంతు పట్టుకున్నాడు.
బభూవుస్తాని లిఙ్గాని విజయం యాన్యదర్శయన్। ప్రదక్షిణావర్తశిఖస్తప్తకాఞ్చనసంనిభః
విజయానికి సూచించే లక్షణాలు అక్కడ కనిపించాయి. అగ్నిశిఖలు కుడివైపు తిరిగి, వేడి బంగారం వలె మెరిసాయి.
హవిస్తత్ ప్రతిజగ్రాహ పావకః స్వయముత్థితః। సోఽస్త్రమాహారయామాస బ్రాహ్మమస్త్రవిశారదః
ఆ అగ్ని తానే లేచి, సమర్పించిన హవిస్సును స్వీకరించింది. అప్పుడు బ్రహ్మాస్త్రంలో నిపుణుడైన అతడు ఆస్త్రాన్ని ఆహ్వానించాడు.
ధనుశ్చాత్మరథం చైవ సర్వం తత్రాభ్యమన్త్రయత్। తస్మిన్నాహూయమానేఽస్త్రే హూయమానే చ పావకే। సార్కగ్రహేన్దునక్షత్రం వితత్రాస నభస్థలమ్
తన విల్లు, రథం, ఇతర ఆయుధాలన్నిటినీ మంత్రాలతో అభిషేకించాడు. ఆస్త్రాన్ని ఆహ్వానిస్తున్నపుడు, హోమం జరుగుతున్నపుడు, ఆకాశంలో సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు కూడా వణికిపోయాయి.
స పావకం పావకదీప్తతేజా హుత్వా మహేన్ద్రప్రతిమప్రభావః। సచాపబాణాసిరథాశ్వసూతః ఖేఽన్తర్దధేఽఽత్మానమచిన్త్యవీర్యః
అగ్నికి సమర్పణ చేసి, అగ్నిలా తేజస్సుతో, మహేంద్రుని సమానమైన శక్తితో, విల్లు, బాణాలు, ఖడ్గం, రథం, గుర్రాలు, రథసారథితో కూడి, అపారమైన బలంతో ఆకాశంలో కనిపించకుండా పోయాడు.
తతో హయరథాకీర్ణం పతాకాధ్వజశోభితమ్। నిర్యయౌ రాక్షసబలం నర్దమానం యుయుత్సయా
తర్వాత గుర్రాలు, రథాలతో నిండిన, జెండాలు, పతాకాలతో అలంకరించబడిన రాక్షససేన యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా గర్జిస్తూ బయలుదేరింది.
తే శరైర్బహుభిశ్చిత్రైస్తీక్ష్ణవేగైరలంకృతైః। తోమరైరఙ్కుశైశ్చాపి వానరాఞ్జఘ్నురాహవే
వివిధ రకాల అలంకారాలున్న పదునైన బాణాలు, కటారులు, అంకుశాలతో వారు వానరులను యుద్ధంలో గాయపరిచారు.
రావణిస్తు సుసంక్రుద్ధస్తాన్ నిరీక్ష్య నిశాచరాన్। హృష్టా భవన్తో యుధ్యన్తు వానరాణాం జిఘాంసయా
అప్పుడు రావణుడు, ఆ నిశాచరులను చూచి, కోపంతో, 'మీరు ఆనందంగా యుద్ధం చేయండి, వానరులను సంహరించండి' అని చెప్పాడు.
తతస్తే రాక్షసాః సర్వే గర్జన్తో జయకాంక్షిణః। అభ్యవర్షంస్తతో ఘోరం వానరాన్ శరవృష్టిభిః
అంతటా రాక్షసులు గర్జిస్తూ, విజయాన్ని కోరుతూ, వానరుల మీద భయంకరమైన బాణవర్షాన్ని కురిపించారు.
స తు నాలీకనారాచైర్గదాభిర్ముసలైరపి। రక్షోభిః సంవృతః సంఖ్యే వానరాన్ విచకర్ష హ
నాలిక, నారాచాలు, గదలు, ముసలులతో రాక్షసులు యుద్ధంలో చుట్టుముట్టగా, అతడు వానరులను వెనక్కు నడిపించాడు.
తే వధ్యమానాః సమరే వానరాః పాదపాయుధాః। అభ్యవర్షన్త సహసా రావణిం శైలపాదపైః
వానరులు యుద్ధంలో హతమవుతూ, చెట్లను ఆయుధాలుగా తీసుకొని, పర్వతశిఖరాలు, చెట్టుకొమ్మలతో రావణిపై అకస్మాత్తుగా వర్షంలా కురిపించారు.
ఇన్ద్రజిత్ తు తదా క్రుద్ధో మహాతేజా మహాబలః। వానరాణాం శరీరాణి వ్యధమద్ రావణాత్మజః
అప్పుడు రావణుని కుమారుడు, మహాతేజస్సు, మహాబలశాలి అయిన ఇంద్రజిత్, కోపంతో వానరుల శరీరాలను ఛిద్రం చేశాడు.
శరేణైకేన చ హరీన్ నవ పఞ్చ చ సప్త చ। బిభేద సమరే క్రుద్ధో రాక్షసాన్ సమ్ప్రహర్షయన్
ఆయన కోపంతో యుద్ధంలో ఒక వానరుని ఒక బాణంతో, మరికొంత మందిని ఐదు, ఏడు, తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచి, రాక్షసులను ఆనందింపజేశాడు.
స శరైః సూర్యసంకాశైః శాతకుమ్భవిభూషణైః। వానరాన్ సమరే వీరః ప్రమమాథ సుదుర్జయః
ఆ దుర్జయుడు, బంగారు అలంకారాలున్న సూర్యుడిలా ప్రకాశించే బాణాలతో యుద్ధంలో వానరులను నాశనం చేశాడు.
తే భిన్నగాత్రాః సమరే వానరాః శరపీడితాః। పేతుర్మథితసంకల్పాః సురైరివ మహాసురాః
ఆ యుద్ధంలో బాణాలతో గాయపడి, శరీరాలు చీలిపోయిన వానరులు, తమ ధైర్యం చిదిరిపోయి, దేవతలు మహాసురులను పడగొట్టినట్టు నేలపై పడిపోయారు.
తే తపన్తమివాదిత్యం ఘోరైర్బాణగభస్తిభిః। అభ్యధావన్త సంక్రుద్ధాః సంయుగే వానరర్షభాః
ఆ కోపంతో ఉన్న వానరులలో శ్రేష్ఠులు, భయంకరమైన బాణాల కిరణాలతో మండుతున్న సూర్యుడిని ఎదుర్కొన్నట్లుగా, యుద్ధంలో అతనివైపు పరుగెత్తారు.
తతస్తు వానరాః సర్వే భిన్నదేహా విచేతసః। వ్యథితా విద్రవన్తి స్మ రుధిరేణ సముక్షితాః
అప్పుడు అందరు వానరులు గాయపడి, మనస్సు కలవరపడి, రక్తంతో తడిసి, బాధతో అక్కడినుంచి పారిపోయారు.
రామస్యార్థే పరాక్రమ్య వానరాస్త్యక్తజీవితాః। నర్దన్తస్తేఽనివృత్తాస్తు సమరే సశిలాయుధాః
కానీ రాముని కోసం ప్రాణాలను లెక్కచేయకుండా, ఆ వానరులు గర్జిస్తూ, యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గకుండా, రాళ్లతో యుద్ధం చేశారు.
తే ద్రుమైః పర్వతాగ్రైశ్చ శిలాభిశ్చ ప్లవంగమాః। అభ్యవర్షన్త సమరే రావణిం సమవస్థితాః
ఆ వానర సైనికులు యుద్ధంలో నిలబడి, రావణుడిపై చెట్లు, కొండచొచ్చులు, రాళ్లు వర్షంలా కురిపించారు.
తం ద్రుమాణాం శిలానాం చ వర్షం ప్రాణహరం మహత్। వ్యపోహత మహాతేజా రావణిః సమితింజయః
అప్పుడు మహా బలశాలి, యుద్ధ విజేత అయిన రావణుడు, చెట్లూ రాళ్లతో వచ్చిన ప్రాణాంతకమైన భారీ వర్షాన్ని తిప్పికొట్టాడు.
తతః పావకసంకాశైః శరైరాశీవిషోపమైః। వానరాణామనీకాని బిభేద సమరే ప్రభుః
తర్వాత, అగ్నిలా మెరుస్తున్న, విషసర్పాలవంటి బాణాలతో ఆ ప్రభువు యుద్ధంలో వానర సేనలను చీల్చేశాడు.
అష్టాదశశరైస్తీక్ష్ణైః స విద్ధ్వా గన్ధమాదనమ్। వివ్యాధ నవభిశ్చైవ నలం దూరాదవస్థితమ్
అతడు పదిహేడు పదునైన బాణాలతో గంధమాదనుని గాయపరిచాడు. మరికొన్ని తొమ్మిది బాణాలతో దూరంలో ఉన్న నలుని కూడా గాయపరిచాడు.