తతస్తే రాక్షసాః సర్వే శ్రుత్వా లఙ్కాధిపస్య తత్। వచనం సర్వమాతిష్ఠన్ యథావత్ తు మహాబలాః
అప్పుడు లంకాధిపతి మాటలు విన్న అన్ని బలవంతులైన రాక్షసులు, ఆయన చెప్పినట్లు కచ్చితంగా ఆజ్ఞలను పాటించారు.
తాన్ సర్వాన్ హి సమాదిశ్య రావణో రాక్షసాధిపః। మన్యుశల్యం వహన్ దీనః ప్రవివేశ స్వమాలయమ్
అన్ని ఆజ్ఞలు ఇచ్చిన తర్వాత, రాక్షసాధిపతి రావణుడు, కోపంతో బాధపడుతూ, మనసులో దుఃఖంతో తన ఇంట్లోకి వెళ్లిపోయాడు.
తతః స సందీపితకోపవహ్ని- ర్నిశాచరాణామధిపో మహాబలః। తదేవ పుత్రవ్యసనం విచిన్తయన్ ముహుర్ముహుశ్చైవ తదా వినిఃశ్వసన్
ఆ సమయంలో, రాత్రిపూట తిరిగే రాక్షసుల అధిపతి, మహాబలుడైన రావణుడు, కోపాగ్ని మండుతుండగా, తన కుమారుని అపమరణాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ, లోతుగా ఊపిరి పీల్చుకుంటూ ఉండిపోయాడు.
thumb|త్రిసప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రిసప్తతితమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో డబ్బైమూడు వ సర్గను వినండి.
తతో హతాన్ రాక్షసపుఙ్గవాంస్తాన్ దేవాన్తకాదిత్రిశిరోఽతికాయాన్। రక్షోగణాస్తత్ర హతావశిష్టా- స్తే రావణాయ త్వరితాః శశంసుః
దేవాంతకుడు, త్రిశిరుడు, అతికాయుడు వంటి రాక్షస ప్రధానులు చనిపోయిన తర్వాత, అక్కడ మిగిలిన రాక్షసులు త్వరగా రావణుని దగ్గరకు వెళ్లి ఆ వార్త చెప్పారు.
తతో హతాంస్తాన్ సహసా నిశమ్య రాజా మహాబాష్పపరిప్లుతాక్షః। పుత్రక్షయం భ్రాతృవధం చ ఘోరం విచిన్త్య రాజా విపులం ప్రదధ్యౌ
ఆ రాక్షసులు చనిపోయిన వార్తను అకస్మాత్తుగా విని, రాజు కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, తన కుమారుల మరణాన్ని, అన్నదమ్ముల నాశనాన్ని ఆలోచిస్తూ లోతుగా మనసులో తలంచాడు.
తతస్తు రాజానముదీక్ష్య దీనం శోకార్ణవే సమ్పరిపుప్లువానమ్। రథర్షభో రాక్షసరాజసూను- స్తమిన్ద్రజిద్ వాక్యమిదం బభాషే
ఆ సమయంలో రాజును ఎంతో దుఃఖంలో మునిగిపోయి, నిరాశతో ఉన్నట్టు చూసిన రాక్షసరాజు కుమారుడు, రథశ్రేష్ఠుడు ఇంద్రజిత్, అతనితో ఇలా అన్నాడు.
న తాత మోహం పరిగన్తుమర్హసే యత్రేన్ద్రజిజ్జీవతి నైర్ఋతేశ। నేన్ద్రారిబాణాభిహతో హి కశ్చిత్ ప్రాణాన్ సమర్థః సమరేఽభిపాతుమ్
నాన్నా, నేను బతికున్నంతవరకు నీకు నిరాశ అవసరం లేదు. ఇంద్రుని శత్రువు అయిన నేను ఉన్నప్పుడు, నా బాణాలకు గురైనవాడు యుద్ధంలో ప్రాణాలతో ఉండడం అసాధ్యం.
పశ్యాద్య రామం సహ లక్ష్మణేన మద్బాణనిర్భిన్నవికీర్ణదేహమ్। గతాయుషం భూమితలే శయానం శితైః శరైరాచితసర్వగాత్రమ్
ఈ రోజు నేను రాముడిని లక్ష్మణుడితో కలిసి, నా బాణాలతో దెబ్బతిని, శరీరమంతా గాయాలతో నేలపై ప్రాణం లేకుండా పడుకున్నట్టు నీవు చూడవచ్చు.
ఇమాం ప్రతిజ్ఞాం శృణు శక్రశత్రోః సునిశ్చితాం పౌరుషదైవయుక్తామ్। అద్యైవ రామం సహ లక్ష్మణేన సంతర్పయిష్యామి శరైరమోఘైః
ఇంద్రుని శత్రువు అయిన నా ఈ ప్రతిజ్ఞను విను. ధైర్యంతో, విధితో కూడిన నిశ్చయంతో, ఈ రోజే రాముడిని లక్ష్మణుడితో కలిసి, తప్పక బాణాలతో సంహరిస్తాను.
అద్యేన్ద్రవైవస్వతవిష్ణురుద్ర- సాధ్యాశ్చ వైశ్వానరచన్ద్రసూర్యాః। ద్రక్ష్యన్తి మే విక్రమమప్రమేయం విష్ణోరివోగ్రం బలియజ్ఞవాటే
ఈ రోజు ఇంద్రుడు, యముడు, విష్ణువు, రుద్రుడు, సాధ్యులు, అగ్ని, చంద్రుడు, సూర్యుడు — వీళ్లందరూ నా అపారమైన శౌర్యాన్ని, విష్ణువు బలిచక్రవర్తిని సంహరించినప్పుడు చూపినదానివంటి భీకరమైన పరాక్రమాన్ని చూశారు.
స ఏవముక్త్వా త్రిదశేన్ద్రశత్రు- రాపృచ్ఛ్య రాజానమదీనసత్త్వః। సమారురోహానిలతుల్యవేగం రథం ఖరశ్రేష్ఠసమాధియుక్తమ్
ఇలా చెప్పి, దేవేంద్రుని శత్రువు అయిన ఇంద్రజిత్, ధైర్యంగా రాజును వీడాడు. ఆ తరువాత, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే, ఉత్తమమైన కాళ్లతో కూడిన తన రథంపై ఎక్కాడు.
సమాస్థాయ మహాతేజా రథం హరిరథోపమమ్। జగామ సహసా తత్ర యత్ర యుద్ధమరిందమః
అతడు మహాశక్తితో కూడినవాడై, దేవతల రథానికి సమానమైన తన రథాన్ని ఎక్కి, శత్రువులను సంహరించే యుద్ధస్థలానికి వేగంగా వెళ్లాడు.
తం ప్రస్థితం మహాత్మానమనుజగ్ముర్మహాబలాః। సంహర్షమాణా బహవో ధనుఃప్రవరపాణయః
అతను బయలుదేరినప్పుడు, గొప్ప బలశాలి యోధులు అనేకమంది, ఉత్తమ ధనుస్సులతో ఆనందంతో అతని వెంట వెళ్లారు.
గజస్కన్ధగతాః కేచిత్ కేచిత్ పరమవాజిభిః। వ్యాఘ్రవృశ్చికమార్జారఖరోష్ట్రైశ్చ భుజఙ్గమైః
వారిలో కొందరు ఏనుగులపై, మరికొందరు శ్రేష్ఠమైన గుర్రాలపై, ఇంకొందరు పులులు, చెదలు, పిల్లులు, గాడిదలు, ఒంటెలు, పాములతో ప్రయాణించారు.
వరాహైః శ్వాపదైః సింహైర్జమ్బుకైః పర్వతోపమైః। కాకహంసమయూరైశ్చ రాక్షసా భీమవిక్రమాః
పంది, అడవి జంతువులు, సింహాలు, కొండంత పెద్ద నక్కలు, కాకులు, హంసలు, నెమళ్ళు — వీటితో కూడిన భయంకరమైన రాక్షసులు ముందుకు సాగారు.
ప్రాసపట్టిశనిస్త్రింశపరశ్వధగదాధరాః। భుశుణ్డిముద్గరాయష్టిశతఘ్నీపరిఘాయుధాః
వారు కత్తులు, గొడ్డళ్లు, ముద్గరాలు, గదలు, బలమైన కర్రలు, ఇనుప దండాలు, శతఘ్నులు, పరఘాలు వంటి ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్నారు.
స శఙ్ఖనినదైః పూర్ణైర్భేరీణాం చాపి నిఃస్వనైః। జగామ త్రిదశేన్ద్రారిరాజిం వేగేన వీర్యవాన్
శంఖాల మేళం, బేరీల దుందుబి ధ్వనులతో ఆ దేవేంద్రుని శత్రువు అయిన వీరుడు, వేగంగా యుద్ధరంగానికి పయనించాడు.
స శఙ్ఖశశివర్ణేన ఛత్రేణ రిపుసూదనః। రరాజ ప్రతిపూర్ణేన నభశ్చన్ద్రమసా యథా
శంఖంలా తెల్లని గొడుగు చేత పట్టుకుని, శత్రువులను సంహరించేవాడు, ఆకాశంలో చంద్రుడు పరిపూర్ణంగా ప్రకాశించునట్లు మెరిసిపోయాడు.
వీజ్యమానస్తతో వీరో హైమైర్హేమవిభూషణః। చారుచామరముఖ్యైశ్చ ముఖ్యః సర్వధనుష్మతామ్
అతను బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, సుందరమైన బంగారు చామరాలతో వాయించబడుతూ, అందరు ధనుర్ధారుల్లో ముఖ్యుడిగా నిలిచాడు.
స తు దృష్ట్వా వినిర్యాన్తం బలేన మహతా వృతమ్। రాక్షసాధిపతిః శ్రీమాన్ రావణః పుత్రమబ్రవీత్
అతడు గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి బయటకు వస్తున్నాడని చూసిన రాక్షసాధిపతి రావణుడు, తన కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
త్వమప్రతిరథః పుత్ర త్వయా వై వాసవో జితః। కిం పునర్మానుషం ధృష్యం నిహనిష్యసి రాఘవమ్
నాన్నా, నీవు యుద్ధంలో ఎవరికీ తక్కువవాడు కావు. నీ చేతిలో ఇంద్రుడే ఓడిపోయాడు. మరి మానవుడైన రాఘవుడిని నీవు తప్పక సంహరిస్తావు.
తథోక్తో రాక్షసేన్ద్రేణ ప్రత్యగృహ్ణాన్మహాశిషః। తతస్త్విన్ద్రజితా లఙ్కా సూర్యప్రతిమతేజసా
రాక్షసరాజు చెప్పిన ఆశీర్వాదాన్ని ఆ మహాబలుడు వినయంగా స్వీకరించాడు. ఆ తరువాత సూర్యుని వంటి తేజస్సుతో ఉన్న ఇంద్రజిత్ లంకలోకి ప్రవేశించాడు.
రరాజాప్రతివీర్యేణ ద్యౌరివార్కేణ భాస్వతా। స సమ్ప్రాప్య మహాతేజా యుద్ధభూమిమరిందమః
అతడు అపరిమితమైన బలంతో ఆకాశంలో సూర్యుడు ప్రకాశించునట్లు మెరిసిపోయాడు. ఆ మహాశక్తివంతుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, యుద్ధభూమిని చేరాడు.
స్థాపయామాస రక్షాంసి రథం ప్రతి సమన్తతః। తతస్తు హుతభోక్తారం హుతభుక్సదృశప్రభః
ఆ రాక్షసుడు తన రథాన్ని చుట్టూ రక్షణ కోసం రాక్షసులను నిలిపాడు. అప్పుడు అగ్నిలా ప్రకాశంతో, హోమం చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
జుహువే రాక్షసశ్రేష్ఠో విధివన్మన్త్రసత్తమైః। స హవిర్లాజసత్కారైర్మాల్యగన్ధపురస్కృతైః
అతడు ఉత్తమమైన మంత్రాలతో, నియమానుసారం అగ్నికి హోమం చేశాడు. ఆ హోమంలో యవలు, పుష్పమాలలు, సుగంధాలు కూడా సమర్పించబడ్డాయి.
జుహువే పావకం తత్ర రాక్షసేన్ద్రః ప్రతాపవాన్। శస్త్రాణి శరపత్రాణి సమిధోఽథ బిభీతకాః
అక్కడ ఆ మహాబలశాలి రాక్షసాధిపతి అగ్నికి ఆయుధాలు, బాణాల పక్షాలు, దారువులు, బిభీతకఫలాలు సమర్పించాడు.
లోహితాని చ వాసాంసి స్రువం కార్ష్ణాయసం తథా। స తత్రాగ్నిం సమాస్తీర్య శరపత్రైః సతోమరైః
అతడు ఎర్రని వస్త్రాలు, నల్ల ఇనుపంతో చేసిన హోమపాత్రను కూడా సమర్పించాడు. అక్కడ అగ్నిని బాణాల పక్షాలు, కటారులతో అలంకరించాడు.
ఛాగస్య కృష్ణవర్ణస్య గలం జగ్రాహ జీవతః। సకృదేవ సమిద్ధస్య విధూమస్య మహార్చిషః
ఆ సమయంలో, బలంగా మండుతున్న, పొగరాని అగ్నికి, ఒక నల్ల మేకను బతికుండగానే గొంతు పట్టుకున్నాడు.
బభూవుస్తాని లిఙ్గాని విజయం యాన్యదర్శయన్। ప్రదక్షిణావర్తశిఖస్తప్తకాఞ్చనసంనిభః
విజయానికి సూచించే లక్షణాలు అక్కడ కనిపించాయి. అగ్నిశిఖలు కుడివైపు తిరిగి, వేడి బంగారం వలె మెరిసాయి.