రాక్షసః ప్రచకమ్పేఽథ లక్ష్మణేషు ప్రపీడితః। రుద్రబాణహతం ఘోరం యథా త్రిపురగోపురమ్
లక్ష్మణుని బాణాల తాకిడికి రాక్షసుడు వణికిపోయాడు. అది రుద్రుని బాణానికి తాకిన త్రిపుర దుర్గంలా భయంకరంగా అనిపించింది.
చిన్తయామాస చాశ్వాస్య విమృశ్య చ మహాబలః। సాధు బాణనిపాతేన శ్లాఘనీయోఽసి మే రిపుః
ఆ మహాబలుడు కొంత ఊపిరి పీల్చుకుని, ఆలోచిస్తూ, 'బాణాల వర్షంతో నా శత్రువు ప్రశంసించదగినవాడు' అని మనసులో అనుకున్నాడు.
విధాయైవం విదార్యాస్యం నియమ్య చ మహాభుజౌ। స రథోపస్థమాస్థాయ రథేన ప్రచచార హ
అలా తనను తాను స్థిరపరచుకుని, తన బలమైన చేతులను నియంత్రించి, రథపు పీఠంపైకి ఎక్కి, రథంతో చుట్టూ సంచరించాడు.
ఏవం త్రీన్ పఞ్చ సప్తేతి సాయకాన్ రాక్షసర్షభః। ఆదదే సందధే చాపి విచకర్షోత్ససర్జ చ
అలా రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు మూడు, ఐదు, ఏడూ బాణాలను తీసుకుని, అమర్చి, లాగి, వదిలాడు.
తే బాణాః కాలసంకాశా రాక్షసేన్ద్రధనుశ్చ్యుతాః। హేమపుఙ్ఖా రవిప్రఖ్యాశ్చక్రుర్దీప్తమివామ్బరమ్
ఆ బాణాలు, మరణాన్ని పోలినవి, రాక్షసాధిపతి ధనుస్సు నుండి బంగారు పుంఖాలతో, సూర్యుడిని పోలి ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశాన్ని అగ్నిలా ముదుర్చాయి.
తతస్తాన్ రాక్షసోత్సృష్టాన్ శరౌఘాన్ రాఘవానుజః। అసమ్భ్రాన్తః ప్రచిచ్ఛేద నిశితైర్బహుభిః శరైః
తర్వాత రాఘవుని తమ్ముడు, ఏమాత్రం గందరగోళం లేకుండా, రాక్షసుడు వదిలిన ఆ బాణాల వర్షాన్ని తన పదునైన అనేక బాణాలతో నరికివేశాడు.
తాన్ శరాన్ యుధి సమ్ప్రేక్ష్య నికృత్తాన్ రావణాత్మజః। చుకోప త్రిదశేన్ద్రారిర్జగ్రాహ నిశితం శరమ్
యుద్ధంలో తన బాణాలు నరికివేయబడ్డాయని చూసి, రావణుని కుమారుడు, దేవతలకు శత్రువైన వాడు, కోపంతో పదునైన బాణాన్ని పట్టుకున్నాడు.
స సంధాయ మహాతేజాస్తం బాణం సహసోత్సృజత్। తేన సౌమిత్రిమాయాన్తమాజఘాన స్తనాన్తరే
ఆ మహాశక్తివంతుడు ఆ బాణాన్ని ధనుస్సుకు అమర్చి, వేగంగా వదిలి, సమీపిస్తున్న సౌమిత్రిని ఛాతీలో గట్టిగా కొట్టాడు.
అతికాయేన సౌమిత్రిస్తాడితో యుధి వక్షసి। సుస్రావ రుధిరం తీవ్రం మదం మత్త ఇవ ద్విపః
యుద్ధంలో అతికాయుడు ఛాతీలో బలంగా కొట్టినప్పుడు, సౌమిత్రి గాఢమైన రక్తాన్ని కార్చాడు. అది మత్తులో ఉన్న ఏనుగు మదాన్ని కార్చినట్టు కనిపించింది.
స చకార తదాత్మానం విశల్యం సహసా విభుః। జగ్రాహ చ శరం తీక్ష్ణమస్త్రేణాపి సమాదదే
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడు సౌమిత్రి వెంటనే తన శరీరాన్ని బాణాల నుండి విముక్తం చేసుకుని, పదునైన బాణాన్ని తీసి, ఒక అస్త్రాన్ని సంధించాడు.
ఆగ్నేయేన తదాస్త్రేణ యోజయామాస సాయకమ్। స జజ్వాల తదా బాణో ధనుష్యస్య మహాత్మనః
ఆ సమయంలో, అగ్నేయాస్త్రాన్ని సంధించి, ఆ బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు. ఆ బాణం ఆ మహాత్ముని ధనుస్సుపై అగ్నిలా జ్వలించింది.
అతికాయోఽతితేజస్వీ రౌద్రమస్త్రం సమాదదే। తేన బాణం భుజఙ్గాభం హేమపుఙ్ఖమయోజయత్
అతికాయుడు అపారమైన తేజస్సుతో రౌద్రాస్త్రాన్ని తీసుకుని, పాము వలె ఉన్న బంగారు పుంఖమున్న బాణాన్ని దానికి అమర్చి సిద్ధం చేశాడు.
తదస్త్రం జ్వలితం ఘోరం లక్ష్మణః శరమాహితమ్। అతికాయాయ చిక్షేప కాలదణ్డమివాన్తకః
అప్పుడు లక్ష్మణుడు ఆ భయంకరమైన, అగ్ని వలె మండుతున్న అస్త్రాన్ని బాణంలో నింపి, కాలదండాన్ని విసిరిన యమధర్మరాజు వలె అతికాయుని మీదికి విసిరాడు.
ఆగ్నేయాస్త్రాభిసంయుక్తం దృష్ట్వా బాణం నిశాచరః। ఉత్ససర్జ తదా బాణం రౌద్రం సూర్యాస్త్రయోజితమ్
ఆ అగ్న్యాస్త్రంతో నిండిన బాణాన్ని చూసి, ఆ రాత్రిచరుడు భయంకరమైన సూర్యాస్త్రాన్ని కలిపిన మరో బాణాన్ని విడిచాడు.
తావుభావమ్బరే బాణావన్యోన్యమభిజఘ్నతుః। తేజసా సమ్ప్రదీప్తాగ్రౌ క్రుద్ధావివ భుజఙ్గమౌ
ఆ రెండు బాణాలు ఆకాశంలో ఒకదానికొకటి తాకుతూ, ఉగ్రంగా మండుతూ, కోపంతో ఉన్న రెండు పాముల్లా పరస్పరం ఢీకొన్నాయి.
తావన్యోన్యం వినిర్దహ్య పేతతుః పృథివీతలే
ఆ రెండు బాణాలు ఒకదానితో ఒకటి కాల్చుకుంటూ భూమిపై పడిపోయాయి.
నిరర్చిషౌ భస్మకృతౌ న భ్రాజేతే శరోత్తమౌ। తావుభౌ దీప్యమానౌ స్మ న భ్రాజేతే మహీతలే
అవి ఇక మండక, బూడిదగా మారిపోయి, ఆ రెండు ఉత్తమ బాణాలు భూమిపై మెరపడం మానేశాయి.
తతోఽతికాయః సంక్రుద్ధస్త్వాష్ట్రమైషీకముత్సృజత్। తతశ్చిచ్ఛేద సౌమిత్రిరస్త్రమైన్ద్రేణ వీర్యవాన్
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న అతికాయుడు త్వష్టృ అస్త్రాన్ని విడిచాడు. వెంటనే పరాక్రమశాలి సౌమిత్రి ఇంద్రాస్త్రంతో దాన్ని నరికివేశాడు.
ఐషీకం నిహతం దృష్ట్వా కుమారో రావణాత్మజః। యామ్యేనాస్త్రేణ సంక్రుద్ధో యోజయామాస సాయకమ్
ఆ ఈక అస్త్రం నాశనం అయినదాన్ని చూసి, రావణుని కుమారుడు కోపంతో యమాస్త్రాన్ని కలిపి మరో బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
తతస్తదస్త్రం చిక్షేప లక్ష్మణాయ నిశాచరః। వాయవ్యేన తదస్త్రేణ నిజఘాన స లక్ష్మణః
తర్వాత ఆ రాత్రిచరుడు ఆ అస్త్రాన్ని లక్ష్మణుని మీదికి విసిరాడు. కానీ లక్ష్మణుడు వాయవ్యాస్త్రంతో దాన్ని అడ్డగొట్టాడు.
అథైనం శరధారాభిర్ధారాభిరివ తోయదః। అభ్యవర్షత సంక్రుద్ధో లక్ష్మణో రావణాత్మజమ్
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న లక్ష్మణుడు, రావణుని కుమారుడిపై నీటితో ముంచే మేఘంలా బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు.
తేఽతికాయం సమాసాద్య కవచే వజ్రభూషితే। భగ్నాగ్రశల్యాః సహసా పేతుర్బాణా మహీతలే
ఆ బాణాలు వజ్రాలతో అలంకరించబడిన అతికాయుని కవచాన్ని తాకి, వాటి అగ్రభాగాలు విరిగి, ఒక్కసారిగా భూమిపై పడిపోయాయి.
తాన్మోఘానభిసమ్ప్రేక్ష్య లక్ష్మణః పరవీరహా। అభ్యవర్షత బాణానాం సహస్రేణ మహాయశాః
ఆ బాణాలు వ్యర్థమయ్యాయని చూసి, శత్రువులను సంహరించే, మహాప్రతిష్ట కలిగిన లక్ష్మణుడు మరో వెయ్యి బాణాలను వర్షంలా కురిపించాడు.
స వృష్యమాణో బాణౌఘైరతికాయో మహాబలః। అవధ్యకవచః సంఖ్యే రాక్షసో నైవ వివ్యథే
అతికాయుడు మహాబలుడు, అవినాశి కవచంతో రక్షించబడి, బాణాల వర్షం పడుతున్నా యుద్ధంలో ذرలేకపోయాడు.
శరం చాశీవిషాకారం లక్ష్మణాయ వ్యపాసృజత్। స తేన విద్ధః సౌమిత్రిర్మర్మదేశే శరేణ హ
అతడు విషపూరితమైన పాములా ఉన్న బాణాన్ని లక్ష్మణునిపై విడిచాడు. ఆ బాణం లక్ష్మణుని ప్రాణాంతర భాగంలో తాకి గాయపరిచింది.
ముహూర్తమాత్రం నిఃసంజ్ఞో హ్యభవచ్ఛత్రుతాపనః। తతః సంజ్ఞాముపాలభ్య చతుర్భిః సాయకోత్తమైః
శత్రువులకు భయంకరుడైన లక్ష్మణుడు క్షణకాలం హుషారును కోల్పోయాడు. తర్వాత స్పృహ తిరిగి, నాలుగు ఉత్తమ బాణాలతో—
నిజఘాన హయాన్ సంఖ్యే సారథిం చ మహాబలః। ధ్వజస్యోన్మథనం కృత్వా శరవర్షైరరిందమః
మహాబలుడు లక్ష్మణుడు యుద్ధంలో గుర్రాలను, సారథిని బాణాలతో చంపాడు. శత్రువులను జయించే వాడు, బాణాల వర్షంతో ధ్వజాన్ని కూడా ధ్వంసం చేశాడు.
అసమ్భ్రాన్తః స సౌమిత్రిస్తాన్ శరానభిలక్షితాన్। ముమోచ లక్ష్మణో బాణాన్ వధార్థం తస్య రక్షసః
సౌమిత్రి ఏమాత్రం భయపడకుండా, ఆ రాక్షసుని సంహారం కోసం లక్ష్యంగా పెట్టుకుని బాణాలను విడిచాడు.
న శశాక రుజం కర్తుం యుధి తస్య నరోత్తమః। అథైనమభ్యుపాగమ్య వాయుర్వాక్యమువాచ హ
మనుషులలో శ్రేష్ఠుడైన లక్ష్మణుడు యుద్ధంలో అతనికి హాని చేయలేకపోయాడు. అప్పుడు వాయుదేవుడు అతని దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు—
బ్రహ్మదత్తవరో హ్యేష అవధ్యకవచావృతః। బ్రాహ్మేణాస్త్రేణ భిన్ధ్యేనమేష వధ్యో హి నాన్యథా। అవధ్య ఏష హ్యన్యేషామస్త్రాణాం కవచీ బలీ
ఇతడు బ్రహ్మదేవుడిచ్చిన వరంతో, అవినాశి కవచంతో రక్షించబడి ఉన్నాడు. బ్రహ్మాస్త్రంతో అతని కవచాన్ని ఛేదించు; అప్పుడే ఇతడిని చంపగలం, వేరే విధంగా కాదు. ఇతడు కవచంతో, బలవంతుడై, ఇతర అస్త్రాలకు అందని వాడు.