బాలోఽయమితి విజ్ఞాయ న చావజ్ఞాతుమర్హసి। బాలో వా యది వా వృద్ధో మృత్యుం జానీహి సంయుగే
నేను చిన్నవాడినని అనుకుని తక్కువగా చూడవద్దు. చిన్నవాడైనా, పెద్దవాడైనా, యుద్ధంలో మరణం తప్పదని తెలుసుకో.
బాలేన విష్ణునా లోకాస్త్రయః క్రాన్తాస్త్రివిక్రమైః। లక్ష్మణస్య వచః శ్రుత్వా హేతుమత్ పరమార్థవత్। అతికాయః ప్రచుక్రోధ బాణం చోత్తమమాదదే
విష్ణువు చిన్నవాడిగా ఉన్నప్పుడే మూడు లోకాలను మూడు అడుగులతో దాటి పెట్టాడు. లక్ష్మణుని న్యాయమైన, నిజమైన మాటలు విని, అతికాయుడు కోపంతో మంచి బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
తతో విద్యాధరా భూతా దేవా దైత్యా మహర్షయః। గుహ్యకాశ్చ మహాత్మానస్తద్ యుద్ధం ద్రష్టుమాగమన్
ఆ సమయంలో విద్యాధరులు, భూతాలు, దేవతలు, దైత్యులు, మహర్షులు, గొప్ప గుహ్యకులు—all ఆ యుద్ధాన్ని చూడటానికి వచ్చారు.
తతోఽతికాయః కుపితశ్చాపమారోప్య సాయకమ్। లక్ష్మణాయ ప్రచిక్షేప సంక్షిపన్నివ చామ్బరమ్
అతికాయుడు కోపంతో విల్లులో బాణాన్ని పెట్టి, ఆకాశాన్ని సంకోచింపజేసినట్లు లక్ష్మణుడిపై వదిలాడు.
తమాపతన్తం నిశితం శరమాశీవిషోపమమ్। అర్ధచన్ద్రేణ చిచ్ఛేద లక్ష్మణః పరవీరహా
పామును పోలిన విషమయమైన బాణం వేగంగా వచ్చేటప్పుడు, శత్రువులను సంహరించే లక్ష్మణుడు, అర్ధచంద్రాకారమైన బాణంతో దానిని నరికివేశాడు.
తం నికృత్తం శరం దృష్ట్వా కృత్తభోగమివోరగమ్। అతికాయో భృశం క్రుద్ధః పఞ్చ బాణాన్ సమాదధే
తన బాణం పాము తల నరికినట్టు నరికబడినదాన్ని చూసి, అతికాయుడు చాలా కోపంతో ఐదు బాణాలను ఎత్తుకున్నాడు.
తాన్ శరాన్ సమ్ప్రచిక్షేప లక్ష్మణాయ నిశాచరః। తానప్రాప్తాన్ శితైర్బాణైశ్చిచ్ఛేద భరతానుజః
ఆ రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసుడు ఆ బాణాలను లక్ష్మణుడిపై వదిలాడు. అయితే భరతుని తమ్ముడు తన పదునైన బాణాలతో అవి చేరకముందే నరికివేశాడు.
స తాన్ ఛిత్త్వా శితైర్బాణైర్లక్ష్మణః పరవీరహా। ఆదదే నిశితం బాణం జ్వలన్తమివ తేజసా
లక్ష్మణుడు తన పదునైన బాణాలతో వాటిని నరికివేసి, శత్రువులను సంహరించే వాడు, అగ్నిలా జ్వలించే ఒక బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
పూర్ణాయతవిసృష్టేన శరేణ నతపర్వణా। లలాటే రాక్షసశ్రేష్ఠమాజఘాన స వీర్యవాన్
పూర్తిగా వంగిన ధనుస్సుతో వదిలిన బాణంతో, పరాక్రమవంతుడు, రాక్షసులలో ప్రముఖుడైన వాడిని నుదుటిపై గట్టిగా కొట్టాడు.
స లలాటే శరో మగ్నస్తస్య భీమస్య రక్షసః। దదృశే శోణితేనాక్తః పన్నగేన్ద్ర ఇవాచలే
ఆ భయంకరమైన రాక్షసుని నుదుటిలో మునిగిన బాణం, రక్తంతో తడిసి, కొండపై పాము రాజు కనిపించినట్లు కనిపించింది.
రాక్షసః ప్రచకమ్పేఽథ లక్ష్మణేషు ప్రపీడితః। రుద్రబాణహతం ఘోరం యథా త్రిపురగోపురమ్
లక్ష్మణుని బాణాల తాకిడికి రాక్షసుడు వణికిపోయాడు. అది రుద్రుని బాణానికి తాకిన త్రిపుర దుర్గంలా భయంకరంగా అనిపించింది.
చిన్తయామాస చాశ్వాస్య విమృశ్య చ మహాబలః। సాధు బాణనిపాతేన శ్లాఘనీయోఽసి మే రిపుః
ఆ మహాబలుడు కొంత ఊపిరి పీల్చుకుని, ఆలోచిస్తూ, 'బాణాల వర్షంతో నా శత్రువు ప్రశంసించదగినవాడు' అని మనసులో అనుకున్నాడు.
విధాయైవం విదార్యాస్యం నియమ్య చ మహాభుజౌ। స రథోపస్థమాస్థాయ రథేన ప్రచచార హ
అలా తనను తాను స్థిరపరచుకుని, తన బలమైన చేతులను నియంత్రించి, రథపు పీఠంపైకి ఎక్కి, రథంతో చుట్టూ సంచరించాడు.
ఏవం త్రీన్ పఞ్చ సప్తేతి సాయకాన్ రాక్షసర్షభః। ఆదదే సందధే చాపి విచకర్షోత్ససర్జ చ
అలా రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు మూడు, ఐదు, ఏడూ బాణాలను తీసుకుని, అమర్చి, లాగి, వదిలాడు.
తే బాణాః కాలసంకాశా రాక్షసేన్ద్రధనుశ్చ్యుతాః। హేమపుఙ్ఖా రవిప్రఖ్యాశ్చక్రుర్దీప్తమివామ్బరమ్
ఆ బాణాలు, మరణాన్ని పోలినవి, రాక్షసాధిపతి ధనుస్సు నుండి బంగారు పుంఖాలతో, సూర్యుడిని పోలి ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశాన్ని అగ్నిలా ముదుర్చాయి.
తతస్తాన్ రాక్షసోత్సృష్టాన్ శరౌఘాన్ రాఘవానుజః। అసమ్భ్రాన్తః ప్రచిచ్ఛేద నిశితైర్బహుభిః శరైః
తర్వాత రాఘవుని తమ్ముడు, ఏమాత్రం గందరగోళం లేకుండా, రాక్షసుడు వదిలిన ఆ బాణాల వర్షాన్ని తన పదునైన అనేక బాణాలతో నరికివేశాడు.
తాన్ శరాన్ యుధి సమ్ప్రేక్ష్య నికృత్తాన్ రావణాత్మజః। చుకోప త్రిదశేన్ద్రారిర్జగ్రాహ నిశితం శరమ్
యుద్ధంలో తన బాణాలు నరికివేయబడ్డాయని చూసి, రావణుని కుమారుడు, దేవతలకు శత్రువైన వాడు, కోపంతో పదునైన బాణాన్ని పట్టుకున్నాడు.
స సంధాయ మహాతేజాస్తం బాణం సహసోత్సృజత్। తేన సౌమిత్రిమాయాన్తమాజఘాన స్తనాన్తరే
ఆ మహాశక్తివంతుడు ఆ బాణాన్ని ధనుస్సుకు అమర్చి, వేగంగా వదిలి, సమీపిస్తున్న సౌమిత్రిని ఛాతీలో గట్టిగా కొట్టాడు.
అతికాయేన సౌమిత్రిస్తాడితో యుధి వక్షసి। సుస్రావ రుధిరం తీవ్రం మదం మత్త ఇవ ద్విపః
యుద్ధంలో అతికాయుడు ఛాతీలో బలంగా కొట్టినప్పుడు, సౌమిత్రి గాఢమైన రక్తాన్ని కార్చాడు. అది మత్తులో ఉన్న ఏనుగు మదాన్ని కార్చినట్టు కనిపించింది.
స చకార తదాత్మానం విశల్యం సహసా విభుః। జగ్రాహ చ శరం తీక్ష్ణమస్త్రేణాపి సమాదదే
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడు సౌమిత్రి వెంటనే తన శరీరాన్ని బాణాల నుండి విముక్తం చేసుకుని, పదునైన బాణాన్ని తీసి, ఒక అస్త్రాన్ని సంధించాడు.
ఆగ్నేయేన తదాస్త్రేణ యోజయామాస సాయకమ్। స జజ్వాల తదా బాణో ధనుష్యస్య మహాత్మనః
ఆ సమయంలో, అగ్నేయాస్త్రాన్ని సంధించి, ఆ బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు. ఆ బాణం ఆ మహాత్ముని ధనుస్సుపై అగ్నిలా జ్వలించింది.
అతికాయోఽతితేజస్వీ రౌద్రమస్త్రం సమాదదే। తేన బాణం భుజఙ్గాభం హేమపుఙ్ఖమయోజయత్
అతికాయుడు అపారమైన తేజస్సుతో రౌద్రాస్త్రాన్ని తీసుకుని, పాము వలె ఉన్న బంగారు పుంఖమున్న బాణాన్ని దానికి అమర్చి సిద్ధం చేశాడు.
తదస్త్రం జ్వలితం ఘోరం లక్ష్మణః శరమాహితమ్। అతికాయాయ చిక్షేప కాలదణ్డమివాన్తకః
అప్పుడు లక్ష్మణుడు ఆ భయంకరమైన, అగ్ని వలె మండుతున్న అస్త్రాన్ని బాణంలో నింపి, కాలదండాన్ని విసిరిన యమధర్మరాజు వలె అతికాయుని మీదికి విసిరాడు.
ఆగ్నేయాస్త్రాభిసంయుక్తం దృష్ట్వా బాణం నిశాచరః। ఉత్ససర్జ తదా బాణం రౌద్రం సూర్యాస్త్రయోజితమ్
ఆ అగ్న్యాస్త్రంతో నిండిన బాణాన్ని చూసి, ఆ రాత్రిచరుడు భయంకరమైన సూర్యాస్త్రాన్ని కలిపిన మరో బాణాన్ని విడిచాడు.
తావుభావమ్బరే బాణావన్యోన్యమభిజఘ్నతుః। తేజసా సమ్ప్రదీప్తాగ్రౌ క్రుద్ధావివ భుజఙ్గమౌ
ఆ రెండు బాణాలు ఆకాశంలో ఒకదానికొకటి తాకుతూ, ఉగ్రంగా మండుతూ, కోపంతో ఉన్న రెండు పాముల్లా పరస్పరం ఢీకొన్నాయి.
తావన్యోన్యం వినిర్దహ్య పేతతుః పృథివీతలే
ఆ రెండు బాణాలు ఒకదానితో ఒకటి కాల్చుకుంటూ భూమిపై పడిపోయాయి.
నిరర్చిషౌ భస్మకృతౌ న భ్రాజేతే శరోత్తమౌ। తావుభౌ దీప్యమానౌ స్మ న భ్రాజేతే మహీతలే
అవి ఇక మండక, బూడిదగా మారిపోయి, ఆ రెండు ఉత్తమ బాణాలు భూమిపై మెరపడం మానేశాయి.
తతోఽతికాయః సంక్రుద్ధస్త్వాష్ట్రమైషీకముత్సృజత్। తతశ్చిచ్ఛేద సౌమిత్రిరస్త్రమైన్ద్రేణ వీర్యవాన్
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న అతికాయుడు త్వష్టృ అస్త్రాన్ని విడిచాడు. వెంటనే పరాక్రమశాలి సౌమిత్రి ఇంద్రాస్త్రంతో దాన్ని నరికివేశాడు.
ఐషీకం నిహతం దృష్ట్వా కుమారో రావణాత్మజః। యామ్యేనాస్త్రేణ సంక్రుద్ధో యోజయామాస సాయకమ్
ఆ ఈక అస్త్రం నాశనం అయినదాన్ని చూసి, రావణుని కుమారుడు కోపంతో యమాస్త్రాన్ని కలిపి మరో బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
తతస్తదస్త్రం చిక్షేప లక్ష్మణాయ నిశాచరః। వాయవ్యేన తదస్త్రేణ నిజఘాన స లక్ష్మణః
తర్వాత ఆ రాత్రిచరుడు ఆ అస్త్రాన్ని లక్ష్మణుని మీదికి విసిరాడు. కానీ లక్ష్మణుడు వాయవ్యాస్త్రంతో దాన్ని అడ్డగొట్టాడు.