సుఖప్రసుప్తం కాలాగ్నిం విబోధయితుమిచ్ఛసి। న్యస్య చాపం నివర్తస్వ ప్రాణాన్న జహి మద్గతః
నువ్వు నన్ను ప్రశాంతంగా నిద్రిస్తున్న కాలాగ్నిని లేపాలని అనుకుంటున్నావు. విల్లు వదిలేసి వెళ్ళిపో. నా చేతిలో ప్రాణాలు పోగొట్టుకోకు.
అథవా త్వం ప్రతిస్తబ్ధో న నివర్తితుమిచ్ఛసి। తిష్ఠ ప్రాణాన్ పరిత్యజ్య గమిష్యసి యమక్షయమ్
లేకపోతే, నువ్వు గర్వంతో వెనక్కి తగ్గడానికి ఇష్టపడకపోతే, ఇక్కడే నిలబడి, ప్రాణాలు వదిలి, యమలోకానికి వెళ్ళిపోతావు.
పశ్య మే నిశితాన్ బాణాన్ రిపుదర్పనిషూదనాన్। ఈశ్వరాయుధసంకాశాంస్తప్తకాఞ్చనభూషణాన్
నా పదునైన బాణాలను చూడు. ఇవి శత్రువుల గర్వాన్ని నశింపజేసేవి, దేవతల ఆయుధాల్లా ప్రకాశించేవి, వేడి బంగారు అలంకారాలతో మెరిసేవి.
ఏష తే సర్పసంకాశో బాణః పాస్యతి శోణితమ్। మృగరాజ ఇవ క్రుద్ధో నాగరాజస్య శోణితమ్। ఇత్యేవముక్త్వా సంక్రుద్ధః శరం ధనుషి సందధే
ఈ బాణం పాము లాగా కనిపిస్తూ, కోపంతో ఉన్న సింహం నాగరాజు రక్తాన్ని త్రాగినట్లు, నీ రక్తాన్ని త్రాగిపోతుంది. ఇలా కోపంతో చెప్పి, ఆ బాణాన్ని విల్లులో పెట్టాడు.
శ్రుత్వాతికాయస్య వచః సరోషం సగర్వితం సంయతి రాజపుత్రః। స సంచుకోపాతిబలో మనస్వీ ఉవాచ వాక్యం చ తతో మహార్థమ్
యుద్ధంలో అతికాయుడు కోపంతో, గర్వంగా మాట్లాడిన మాటలు విని, రాజకుమారుడు, బలవంతుడు, ధైర్యవంతుడు, అతిగా కోపంతో, అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
న వాక్యమాత్రేణ భవాన్ ప్రధానో న కత్థనాత్ సత్పురుషా భవన్తి। మయి స్థితే ధన్విని బాణపాణౌ నిదర్శయస్వాత్మబలం దురాత్మన్
మాటలతో ఎవ్వరూ గొప్పవారు కాలేరు. గొప్పవాళ్లు పొగడ్తలతో కాదు. నేను విల్లు పట్టుకుని ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు, నీ శక్తిని చూపించు, దుర్మార్గుడా.
కర్మణా సూచయాత్మానం న వికత్థితుమర్హసి। పౌరుషేణ తు యో యుక్తః స తు శూర ఇతి స్మృతః
నీ శౌర్యాన్ని పనిలో చూపించు, మాటల్లో కాదు. ధైర్యం ఉన్నవాడే నిజమైన వీరుడు అని గుర్తించబడతాడు.
సర్వాయుధసమాయుక్తో ధన్వీ త్వం రథమాస్థితః। శరైర్వా యది వాప్యస్త్రైర్దర్శయస్వ పరాక్రమమ్
నీవు అన్ని ఆయుధాలతో, విల్లు చేతిలో, రథంపై నిలబడి ఉన్నావు. బాణాలతోనా, ఇతర ఆయుధాలతోనా, నీ పరాక్రమాన్ని చూపించు.
తతః శిరస్తే నిశితైః పాతయిష్యామ్యహం శరైః। మారుతః కాలసమ్పక్వం వృన్తాత్ తాలఫలం యథా
తర్వాత నేను పదునైన బాణాలతో నీ తలని కొట్టి పడేస్తాను. అది గాలి తాళపండు కాయను కొమ్మ నుండి కింద పడేసినట్లు ఉంటుంది.
అద్య తే మామకా బాణాస్తప్తకాఞ్చనభూషణాః। పాస్యన్తి రుధిరం గాత్రాద్ బాణశల్యాన్తరోత్థితమ్
ఈ రోజు నా బాణాలు, వేడి బంగారు అలంకారాలతో మెరిసేవి, నీ శరీరం నుంచి బాణాల గాయాల వల్ల వచ్చిన రక్తాన్ని త్రాగిపోతాయి.
బాలోఽయమితి విజ్ఞాయ న చావజ్ఞాతుమర్హసి। బాలో వా యది వా వృద్ధో మృత్యుం జానీహి సంయుగే
నేను చిన్నవాడినని అనుకుని తక్కువగా చూడవద్దు. చిన్నవాడైనా, పెద్దవాడైనా, యుద్ధంలో మరణం తప్పదని తెలుసుకో.
బాలేన విష్ణునా లోకాస్త్రయః క్రాన్తాస్త్రివిక్రమైః। లక్ష్మణస్య వచః శ్రుత్వా హేతుమత్ పరమార్థవత్। అతికాయః ప్రచుక్రోధ బాణం చోత్తమమాదదే
విష్ణువు చిన్నవాడిగా ఉన్నప్పుడే మూడు లోకాలను మూడు అడుగులతో దాటి పెట్టాడు. లక్ష్మణుని న్యాయమైన, నిజమైన మాటలు విని, అతికాయుడు కోపంతో మంచి బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
తతో విద్యాధరా భూతా దేవా దైత్యా మహర్షయః। గుహ్యకాశ్చ మహాత్మానస్తద్ యుద్ధం ద్రష్టుమాగమన్
ఆ సమయంలో విద్యాధరులు, భూతాలు, దేవతలు, దైత్యులు, మహర్షులు, గొప్ప గుహ్యకులు—all ఆ యుద్ధాన్ని చూడటానికి వచ్చారు.
తతోఽతికాయః కుపితశ్చాపమారోప్య సాయకమ్। లక్ష్మణాయ ప్రచిక్షేప సంక్షిపన్నివ చామ్బరమ్
అతికాయుడు కోపంతో విల్లులో బాణాన్ని పెట్టి, ఆకాశాన్ని సంకోచింపజేసినట్లు లక్ష్మణుడిపై వదిలాడు.
తమాపతన్తం నిశితం శరమాశీవిషోపమమ్। అర్ధచన్ద్రేణ చిచ్ఛేద లక్ష్మణః పరవీరహా
పామును పోలిన విషమయమైన బాణం వేగంగా వచ్చేటప్పుడు, శత్రువులను సంహరించే లక్ష్మణుడు, అర్ధచంద్రాకారమైన బాణంతో దానిని నరికివేశాడు.
తం నికృత్తం శరం దృష్ట్వా కృత్తభోగమివోరగమ్। అతికాయో భృశం క్రుద్ధః పఞ్చ బాణాన్ సమాదధే
తన బాణం పాము తల నరికినట్టు నరికబడినదాన్ని చూసి, అతికాయుడు చాలా కోపంతో ఐదు బాణాలను ఎత్తుకున్నాడు.
తాన్ శరాన్ సమ్ప్రచిక్షేప లక్ష్మణాయ నిశాచరః। తానప్రాప్తాన్ శితైర్బాణైశ్చిచ్ఛేద భరతానుజః
ఆ రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసుడు ఆ బాణాలను లక్ష్మణుడిపై వదిలాడు. అయితే భరతుని తమ్ముడు తన పదునైన బాణాలతో అవి చేరకముందే నరికివేశాడు.
స తాన్ ఛిత్త్వా శితైర్బాణైర్లక్ష్మణః పరవీరహా। ఆదదే నిశితం బాణం జ్వలన్తమివ తేజసా
లక్ష్మణుడు తన పదునైన బాణాలతో వాటిని నరికివేసి, శత్రువులను సంహరించే వాడు, అగ్నిలా జ్వలించే ఒక బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
పూర్ణాయతవిసృష్టేన శరేణ నతపర్వణా। లలాటే రాక్షసశ్రేష్ఠమాజఘాన స వీర్యవాన్
పూర్తిగా వంగిన ధనుస్సుతో వదిలిన బాణంతో, పరాక్రమవంతుడు, రాక్షసులలో ప్రముఖుడైన వాడిని నుదుటిపై గట్టిగా కొట్టాడు.
స లలాటే శరో మగ్నస్తస్య భీమస్య రక్షసః। దదృశే శోణితేనాక్తః పన్నగేన్ద్ర ఇవాచలే
ఆ భయంకరమైన రాక్షసుని నుదుటిలో మునిగిన బాణం, రక్తంతో తడిసి, కొండపై పాము రాజు కనిపించినట్లు కనిపించింది.
రాక్షసః ప్రచకమ్పేఽథ లక్ష్మణేషు ప్రపీడితః। రుద్రబాణహతం ఘోరం యథా త్రిపురగోపురమ్
లక్ష్మణుని బాణాల తాకిడికి రాక్షసుడు వణికిపోయాడు. అది రుద్రుని బాణానికి తాకిన త్రిపుర దుర్గంలా భయంకరంగా అనిపించింది.
చిన్తయామాస చాశ్వాస్య విమృశ్య చ మహాబలః। సాధు బాణనిపాతేన శ్లాఘనీయోఽసి మే రిపుః
ఆ మహాబలుడు కొంత ఊపిరి పీల్చుకుని, ఆలోచిస్తూ, 'బాణాల వర్షంతో నా శత్రువు ప్రశంసించదగినవాడు' అని మనసులో అనుకున్నాడు.
విధాయైవం విదార్యాస్యం నియమ్య చ మహాభుజౌ। స రథోపస్థమాస్థాయ రథేన ప్రచచార హ
అలా తనను తాను స్థిరపరచుకుని, తన బలమైన చేతులను నియంత్రించి, రథపు పీఠంపైకి ఎక్కి, రథంతో చుట్టూ సంచరించాడు.
ఏవం త్రీన్ పఞ్చ సప్తేతి సాయకాన్ రాక్షసర్షభః। ఆదదే సందధే చాపి విచకర్షోత్ససర్జ చ
అలా రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు మూడు, ఐదు, ఏడూ బాణాలను తీసుకుని, అమర్చి, లాగి, వదిలాడు.
తే బాణాః కాలసంకాశా రాక్షసేన్ద్రధనుశ్చ్యుతాః। హేమపుఙ్ఖా రవిప్రఖ్యాశ్చక్రుర్దీప్తమివామ్బరమ్
ఆ బాణాలు, మరణాన్ని పోలినవి, రాక్షసాధిపతి ధనుస్సు నుండి బంగారు పుంఖాలతో, సూర్యుడిని పోలి ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశాన్ని అగ్నిలా ముదుర్చాయి.
తతస్తాన్ రాక్షసోత్సృష్టాన్ శరౌఘాన్ రాఘవానుజః। అసమ్భ్రాన్తః ప్రచిచ్ఛేద నిశితైర్బహుభిః శరైః
తర్వాత రాఘవుని తమ్ముడు, ఏమాత్రం గందరగోళం లేకుండా, రాక్షసుడు వదిలిన ఆ బాణాల వర్షాన్ని తన పదునైన అనేక బాణాలతో నరికివేశాడు.
తాన్ శరాన్ యుధి సమ్ప్రేక్ష్య నికృత్తాన్ రావణాత్మజః। చుకోప త్రిదశేన్ద్రారిర్జగ్రాహ నిశితం శరమ్
యుద్ధంలో తన బాణాలు నరికివేయబడ్డాయని చూసి, రావణుని కుమారుడు, దేవతలకు శత్రువైన వాడు, కోపంతో పదునైన బాణాన్ని పట్టుకున్నాడు.
స సంధాయ మహాతేజాస్తం బాణం సహసోత్సృజత్। తేన సౌమిత్రిమాయాన్తమాజఘాన స్తనాన్తరే
ఆ మహాశక్తివంతుడు ఆ బాణాన్ని ధనుస్సుకు అమర్చి, వేగంగా వదిలి, సమీపిస్తున్న సౌమిత్రిని ఛాతీలో గట్టిగా కొట్టాడు.
అతికాయేన సౌమిత్రిస్తాడితో యుధి వక్షసి। సుస్రావ రుధిరం తీవ్రం మదం మత్త ఇవ ద్విపః
యుద్ధంలో అతికాయుడు ఛాతీలో బలంగా కొట్టినప్పుడు, సౌమిత్రి గాఢమైన రక్తాన్ని కార్చాడు. అది మత్తులో ఉన్న ఏనుగు మదాన్ని కార్చినట్టు కనిపించింది.
స చకార తదాత్మానం విశల్యం సహసా విభుః। జగ్రాహ చ శరం తీక్ష్ణమస్త్రేణాపి సమాదదే
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడు సౌమిత్రి వెంటనే తన శరీరాన్ని బాణాల నుండి విముక్తం చేసుకుని, పదునైన బాణాన్ని తీసి, ఒక అస్త్రాన్ని సంధించాడు.