తత్ సైన్యం హరివీరాణాం త్రాసయామాస రాక్షసః। మృగయూథమివ క్రుద్ధో హరిర్యౌవనదర్పితః
ఆ రాక్షసుడు, వానర వీరుల సైన్యాన్ని భయపెట్టాడు. కోపంతో ఉన్న యువ సింహం మృగసంహారాన్ని భయపెట్టినట్లు.
స రాక్షసేన్ద్రో హరియూథమధ్యే నాయుధ్యమానం నిజఘాన కంచిత్। ఉత్పత్య రామం స ధనుఃకలాపీ సగర్వితం వాక్యమిదం బభాషే
ఆ రాక్షసాధిపతి వానరసైన్యంలో మధ్యలో యుద్ధం చేయని కొందరిని చంపాడు. తర్వాత ఎగిరి, ధనుస్సుతో రాముని వద్దకు వచ్చి గర్వంతో ఇలా అన్నాడు.
రథే స్థితోఽహం శరచాపపాణి- ర్న ప్రాకృతం కంచన యోధయామి। యస్యాస్తి శక్తిర్వ్యవసాయయుక్తో దదాతు మే శీఘ్రమిహాద్య యుద్ధమ్
నేను రథంపై నిలబడి, బాణాలు, ధనుస్సుతో ఉన్నాను. సాధారణ యోధులతో యుద్ధం చేయను. ఎవరికైనా బలం, ధైర్యం ఉంటే, వెంటనే నాతో యుద్ధానికి రాకపోవచ్చు.
తత్ తస్య వాక్యం బ్రువతో నిశమ్య చుకోప సౌమిత్రిరమిత్రహన్తా। అమృష్యమాణశ్చ సముత్పపాత జగ్రాహ చాపం చ తతః స్మయిత్వా
ఆ మాటలు వినగానే శత్రువులను సంహరించే సౌమిత్రి కోపంతో ఉప్పొంగాడు. సహించలేక ఎగిరి, ధనుస్సును పట్టుకుని చిరునవ్వుతో నిలబడ్డాడు.
క్రుద్ధః సౌమిత్రిరుత్పత్య తూణాదాక్షిప్య సాయకమ్। పురస్తాదతికాయస్య విచకర్ష మహద్ధనుః
కోపంతో ఉన్న సౌమిత్రి ఎగిరి, కవచం నుంచి బాణాన్ని తీసి, అతికాయుడి ముందే తన గొప్ప ధనుస్సును ఎక్కించాడు.
పూరయన్ స మహీం సర్వామాకాశం సాగరం దిశః। జ్యాశబ్దో లక్ష్మణస్యోగ్రస్త్రాసయన్ రజనీచరాన్
లక్ష్మణుడు ధనుస్సు జ్యా శబ్దంతో భూమి, ఆకాశం, సముద్రం, దిక్కులను నిండజేశాడు. ఆ ఘోరమైన శబ్దం రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులను భయపెట్టింది.
సౌమిత్రేశ్చాపనిర్ఘోషం శ్రుత్వా ప్రతిభయం తదా। విసిస్మియే మహాతేజా రాక్షసేన్ద్రాత్మజో బలీ
సుమిత్రుని కుమారుడు విల్లు ఎక్కించిన శబ్దం భయంకరంగా వినిపించగానే, రాక్షసరాజు కుమారుడు, మహా తేజస్సుతో కూడిన బలవంతుడు, ఆశ్చర్యపోయాడు.
తదాతికాయః కుపితో దృష్ట్వా లక్ష్మణముత్థితమ్। ఆదాయ నిశితం బాణమిదం వచనమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో అతికాయుడు, లక్ష్మణుడు లేచి నిలబడ్డాడని చూసి, కోపంతో పదునైన బాణాన్ని తీసుకుని ఇలా అన్నాడు.
బాలస్త్వమసి సౌమిత్రే విక్రమేష్వవిచక్షణః। గచ్ఛ కిం కాలసంకాశం మాం యోధయితుమిచ్ఛసి
సుమిత్రీ! నువ్వు ఇంకా చిన్నవాడివి, పరాక్రమంలో అనుభవం లేని వాడివి. పోయిపో. నా వంటి కాలమంతటి శక్తివంతుడిని ఎందుకు యుద్ధానికి పిలుస్తున్నావు?
నహి మద్బాహుసృష్టానాం బాణానాం హిమవానపి। సోఢుముత్సహతే వేగమన్తరిక్షమథో మహీ
నా చేతుల నుంచి వచ్చిన బాణాల వేగాన్ని హిమవంతు, ఆకాశం, భూమి కూడా తట్టుకోలేవు.
సుఖప్రసుప్తం కాలాగ్నిం విబోధయితుమిచ్ఛసి। న్యస్య చాపం నివర్తస్వ ప్రాణాన్న జహి మద్గతః
నువ్వు నన్ను ప్రశాంతంగా నిద్రిస్తున్న కాలాగ్నిని లేపాలని అనుకుంటున్నావు. విల్లు వదిలేసి వెళ్ళిపో. నా చేతిలో ప్రాణాలు పోగొట్టుకోకు.
అథవా త్వం ప్రతిస్తబ్ధో న నివర్తితుమిచ్ఛసి। తిష్ఠ ప్రాణాన్ పరిత్యజ్య గమిష్యసి యమక్షయమ్
లేకపోతే, నువ్వు గర్వంతో వెనక్కి తగ్గడానికి ఇష్టపడకపోతే, ఇక్కడే నిలబడి, ప్రాణాలు వదిలి, యమలోకానికి వెళ్ళిపోతావు.
పశ్య మే నిశితాన్ బాణాన్ రిపుదర్పనిషూదనాన్। ఈశ్వరాయుధసంకాశాంస్తప్తకాఞ్చనభూషణాన్
నా పదునైన బాణాలను చూడు. ఇవి శత్రువుల గర్వాన్ని నశింపజేసేవి, దేవతల ఆయుధాల్లా ప్రకాశించేవి, వేడి బంగారు అలంకారాలతో మెరిసేవి.
ఏష తే సర్పసంకాశో బాణః పాస్యతి శోణితమ్। మృగరాజ ఇవ క్రుద్ధో నాగరాజస్య శోణితమ్। ఇత్యేవముక్త్వా సంక్రుద్ధః శరం ధనుషి సందధే
ఈ బాణం పాము లాగా కనిపిస్తూ, కోపంతో ఉన్న సింహం నాగరాజు రక్తాన్ని త్రాగినట్లు, నీ రక్తాన్ని త్రాగిపోతుంది. ఇలా కోపంతో చెప్పి, ఆ బాణాన్ని విల్లులో పెట్టాడు.
శ్రుత్వాతికాయస్య వచః సరోషం సగర్వితం సంయతి రాజపుత్రః। స సంచుకోపాతిబలో మనస్వీ ఉవాచ వాక్యం చ తతో మహార్థమ్
యుద్ధంలో అతికాయుడు కోపంతో, గర్వంగా మాట్లాడిన మాటలు విని, రాజకుమారుడు, బలవంతుడు, ధైర్యవంతుడు, అతిగా కోపంతో, అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
న వాక్యమాత్రేణ భవాన్ ప్రధానో న కత్థనాత్ సత్పురుషా భవన్తి। మయి స్థితే ధన్విని బాణపాణౌ నిదర్శయస్వాత్మబలం దురాత్మన్
మాటలతో ఎవ్వరూ గొప్పవారు కాలేరు. గొప్పవాళ్లు పొగడ్తలతో కాదు. నేను విల్లు పట్టుకుని ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు, నీ శక్తిని చూపించు, దుర్మార్గుడా.
కర్మణా సూచయాత్మానం న వికత్థితుమర్హసి। పౌరుషేణ తు యో యుక్తః స తు శూర ఇతి స్మృతః
నీ శౌర్యాన్ని పనిలో చూపించు, మాటల్లో కాదు. ధైర్యం ఉన్నవాడే నిజమైన వీరుడు అని గుర్తించబడతాడు.
సర్వాయుధసమాయుక్తో ధన్వీ త్వం రథమాస్థితః। శరైర్వా యది వాప్యస్త్రైర్దర్శయస్వ పరాక్రమమ్
నీవు అన్ని ఆయుధాలతో, విల్లు చేతిలో, రథంపై నిలబడి ఉన్నావు. బాణాలతోనా, ఇతర ఆయుధాలతోనా, నీ పరాక్రమాన్ని చూపించు.
తతః శిరస్తే నిశితైః పాతయిష్యామ్యహం శరైః। మారుతః కాలసమ్పక్వం వృన్తాత్ తాలఫలం యథా
తర్వాత నేను పదునైన బాణాలతో నీ తలని కొట్టి పడేస్తాను. అది గాలి తాళపండు కాయను కొమ్మ నుండి కింద పడేసినట్లు ఉంటుంది.
అద్య తే మామకా బాణాస్తప్తకాఞ్చనభూషణాః। పాస్యన్తి రుధిరం గాత్రాద్ బాణశల్యాన్తరోత్థితమ్
ఈ రోజు నా బాణాలు, వేడి బంగారు అలంకారాలతో మెరిసేవి, నీ శరీరం నుంచి బాణాల గాయాల వల్ల వచ్చిన రక్తాన్ని త్రాగిపోతాయి.
బాలోఽయమితి విజ్ఞాయ న చావజ్ఞాతుమర్హసి। బాలో వా యది వా వృద్ధో మృత్యుం జానీహి సంయుగే
నేను చిన్నవాడినని అనుకుని తక్కువగా చూడవద్దు. చిన్నవాడైనా, పెద్దవాడైనా, యుద్ధంలో మరణం తప్పదని తెలుసుకో.
బాలేన విష్ణునా లోకాస్త్రయః క్రాన్తాస్త్రివిక్రమైః। లక్ష్మణస్య వచః శ్రుత్వా హేతుమత్ పరమార్థవత్। అతికాయః ప్రచుక్రోధ బాణం చోత్తమమాదదే
విష్ణువు చిన్నవాడిగా ఉన్నప్పుడే మూడు లోకాలను మూడు అడుగులతో దాటి పెట్టాడు. లక్ష్మణుని న్యాయమైన, నిజమైన మాటలు విని, అతికాయుడు కోపంతో మంచి బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
తతో విద్యాధరా భూతా దేవా దైత్యా మహర్షయః। గుహ్యకాశ్చ మహాత్మానస్తద్ యుద్ధం ద్రష్టుమాగమన్
ఆ సమయంలో విద్యాధరులు, భూతాలు, దేవతలు, దైత్యులు, మహర్షులు, గొప్ప గుహ్యకులు—all ఆ యుద్ధాన్ని చూడటానికి వచ్చారు.
తతోఽతికాయః కుపితశ్చాపమారోప్య సాయకమ్। లక్ష్మణాయ ప్రచిక్షేప సంక్షిపన్నివ చామ్బరమ్
అతికాయుడు కోపంతో విల్లులో బాణాన్ని పెట్టి, ఆకాశాన్ని సంకోచింపజేసినట్లు లక్ష్మణుడిపై వదిలాడు.
తమాపతన్తం నిశితం శరమాశీవిషోపమమ్। అర్ధచన్ద్రేణ చిచ్ఛేద లక్ష్మణః పరవీరహా
పామును పోలిన విషమయమైన బాణం వేగంగా వచ్చేటప్పుడు, శత్రువులను సంహరించే లక్ష్మణుడు, అర్ధచంద్రాకారమైన బాణంతో దానిని నరికివేశాడు.
తం నికృత్తం శరం దృష్ట్వా కృత్తభోగమివోరగమ్। అతికాయో భృశం క్రుద్ధః పఞ్చ బాణాన్ సమాదధే
తన బాణం పాము తల నరికినట్టు నరికబడినదాన్ని చూసి, అతికాయుడు చాలా కోపంతో ఐదు బాణాలను ఎత్తుకున్నాడు.
తాన్ శరాన్ సమ్ప్రచిక్షేప లక్ష్మణాయ నిశాచరః। తానప్రాప్తాన్ శితైర్బాణైశ్చిచ్ఛేద భరతానుజః
ఆ రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసుడు ఆ బాణాలను లక్ష్మణుడిపై వదిలాడు. అయితే భరతుని తమ్ముడు తన పదునైన బాణాలతో అవి చేరకముందే నరికివేశాడు.
స తాన్ ఛిత్త్వా శితైర్బాణైర్లక్ష్మణః పరవీరహా। ఆదదే నిశితం బాణం జ్వలన్తమివ తేజసా
లక్ష్మణుడు తన పదునైన బాణాలతో వాటిని నరికివేసి, శత్రువులను సంహరించే వాడు, అగ్నిలా జ్వలించే ఒక బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
పూర్ణాయతవిసృష్టేన శరేణ నతపర్వణా। లలాటే రాక్షసశ్రేష్ఠమాజఘాన స వీర్యవాన్
పూర్తిగా వంగిన ధనుస్సుతో వదిలిన బాణంతో, పరాక్రమవంతుడు, రాక్షసులలో ప్రముఖుడైన వాడిని నుదుటిపై గట్టిగా కొట్టాడు.
స లలాటే శరో మగ్నస్తస్య భీమస్య రక్షసః। దదృశే శోణితేనాక్తః పన్నగేన్ద్ర ఇవాచలే
ఆ భయంకరమైన రాక్షసుని నుదుటిలో మునిగిన బాణం, రక్తంతో తడిసి, కొండపై పాము రాజు కనిపించినట్లు కనిపించింది.