ఏతేన శతశో దేవా దానవాశ్చ పరాజితాః। రక్షితాని చ రక్షాంసి యక్షాశ్చాపి నిషూదితాః
ఈ ఆయుధాలతో వందలాది దేవతలు, దానవులను అతడు ఓడించాడు. రాక్షసులను రక్షించాడు, యక్షులను సంహరించాడు.
వజ్రం విష్టమ్భితం యేన బాణైరిన్ద్రస్య ధీమతా। పాశః సలిలరాజస్య యుద్ధే ప్రతిహతస్తథా
ధైర్యవంతుడైన ఇంద్రుని వజ్రాయుధాన్ని బాణాలతో అడ్డుకున్నాడు. సముద్రాధిపతి పాశాన్ని కూడా యుద్ధంలో తిప్పికొట్టాడు.
ఏషోఽతికాయో బలవాన్ రాక్షసానామథర్షభః। స రావణసుతో ధీమాన్ దేవదానవదర్పహా
ఇతడు అతికాయుడు, బలవంతుడు, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు. రావణుని కుమారుడు, దేవతలు, దానవుల గర్వాన్ని తొలగించినవాడు.
తదస్మిన్ క్రియతాం యత్నః క్షిప్రం పురుషపుఙ్గవ। పురా వానరసైన్యాని క్షయం నయతి సాయకైః
కాబట్టి, మానవులలో శ్రేష్ఠుడా! త్వరగా ప్రయత్నించు. అతడు తన బాణాలతో వానరసైన్యాన్ని నాశనం చేయకముందే సిద్ధమవు.
తతోఽతికాయో బలవాన్ ప్రవిశ్య హరివాహినీమ్। విస్ఫారయామాస ధనుర్ననాద చ పునః పునః
ఆ తర్వాత బలవంతుడైన అతికాయుడు వానరసైన్యంలోకి ప్రవేశించి తన ధనుస్సును ఎక్కించాడు, మళ్లీ మళ్లీ దానిని గట్టిగా మోగించాడు.
తం భీమవపుషం దృష్ట్వా రథస్థం రథినాం వరమ్। అభిపేతుర్మహాత్మానః ప్రధానా యే వనౌకసః
భయంకరమైన రూపంతో రథంపై నిలబడి యోధులలో శ్రేష్ఠుడిగా ఉన్న అతడిని చూసి, అరణ్యవాసులలో ముఖ్యులైన మహాత్ములు అతని మీద దూకారు.
కుముదో ద్వివిదో మైన్దో నీలః శరభ ఏవ చ। పాదపైర్గిరిశృఙ్గైశ్చ యుగపత్ సమభిద్రవన్
కుముదుడు, ద్వివిదుడు, మైందుడు, నీలుడు, శరభుడు — వీళ్లందరూ చెట్లు, కొండశిఖరాలు పట్టుకుని ఒకేసారి అతని మీద దాడిచేశారు.
తేషాం వృక్షాంశ్చ శైలాంశ్చ శరైః కనకభూషణైః। అతికాయో మహాతేజాశ్చిచ్ఛేదాస్త్రవిదాం వరః
మహాతేజస్సుతో ఆయుధ నిపుణుడైన అతికాయుడు, వారి చెట్లు, కొండలను బంగారు అలంకారాలున్న బాణాలతో నరికేశాడు.
తాంశ్చైవ సర్వాన్ స హరీన్ శరైః సర్వాయసైర్బలీ। వివ్యాధాభిముఖాన్ సంఖ్యే భీమకాయో నిశాచరః
బలవంతుడైన ఆ నిశాచరుడు, యుద్ధంలో ఎదురుగా వచ్చిన వానరులను ఇనుప అంచులున్న బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తేఽర్దితా బాణవర్షేణ భిన్నగాత్రాః పరాజితాః। న శేకురతికాయస్య ప్రతికర్తుం మహాహవే
బాణవర్షానికి గాయపడి, ఓడిపోయిన వారు, ఆ మహాయుద్ధంలో అతికాయుడికి ఎదురు నిలబడలేకపోయారు.
తత్ సైన్యం హరివీరాణాం త్రాసయామాస రాక్షసః। మృగయూథమివ క్రుద్ధో హరిర్యౌవనదర్పితః
ఆ రాక్షసుడు, వానర వీరుల సైన్యాన్ని భయపెట్టాడు. కోపంతో ఉన్న యువ సింహం మృగసంహారాన్ని భయపెట్టినట్లు.
స రాక్షసేన్ద్రో హరియూథమధ్యే నాయుధ్యమానం నిజఘాన కంచిత్। ఉత్పత్య రామం స ధనుఃకలాపీ సగర్వితం వాక్యమిదం బభాషే
ఆ రాక్షసాధిపతి వానరసైన్యంలో మధ్యలో యుద్ధం చేయని కొందరిని చంపాడు. తర్వాత ఎగిరి, ధనుస్సుతో రాముని వద్దకు వచ్చి గర్వంతో ఇలా అన్నాడు.
రథే స్థితోఽహం శరచాపపాణి- ర్న ప్రాకృతం కంచన యోధయామి। యస్యాస్తి శక్తిర్వ్యవసాయయుక్తో దదాతు మే శీఘ్రమిహాద్య యుద్ధమ్
నేను రథంపై నిలబడి, బాణాలు, ధనుస్సుతో ఉన్నాను. సాధారణ యోధులతో యుద్ధం చేయను. ఎవరికైనా బలం, ధైర్యం ఉంటే, వెంటనే నాతో యుద్ధానికి రాకపోవచ్చు.
తత్ తస్య వాక్యం బ్రువతో నిశమ్య చుకోప సౌమిత్రిరమిత్రహన్తా। అమృష్యమాణశ్చ సముత్పపాత జగ్రాహ చాపం చ తతః స్మయిత్వా
ఆ మాటలు వినగానే శత్రువులను సంహరించే సౌమిత్రి కోపంతో ఉప్పొంగాడు. సహించలేక ఎగిరి, ధనుస్సును పట్టుకుని చిరునవ్వుతో నిలబడ్డాడు.
క్రుద్ధః సౌమిత్రిరుత్పత్య తూణాదాక్షిప్య సాయకమ్। పురస్తాదతికాయస్య విచకర్ష మహద్ధనుః
కోపంతో ఉన్న సౌమిత్రి ఎగిరి, కవచం నుంచి బాణాన్ని తీసి, అతికాయుడి ముందే తన గొప్ప ధనుస్సును ఎక్కించాడు.
పూరయన్ స మహీం సర్వామాకాశం సాగరం దిశః। జ్యాశబ్దో లక్ష్మణస్యోగ్రస్త్రాసయన్ రజనీచరాన్
లక్ష్మణుడు ధనుస్సు జ్యా శబ్దంతో భూమి, ఆకాశం, సముద్రం, దిక్కులను నిండజేశాడు. ఆ ఘోరమైన శబ్దం రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులను భయపెట్టింది.
సౌమిత్రేశ్చాపనిర్ఘోషం శ్రుత్వా ప్రతిభయం తదా। విసిస్మియే మహాతేజా రాక్షసేన్ద్రాత్మజో బలీ
సుమిత్రుని కుమారుడు విల్లు ఎక్కించిన శబ్దం భయంకరంగా వినిపించగానే, రాక్షసరాజు కుమారుడు, మహా తేజస్సుతో కూడిన బలవంతుడు, ఆశ్చర్యపోయాడు.
తదాతికాయః కుపితో దృష్ట్వా లక్ష్మణముత్థితమ్। ఆదాయ నిశితం బాణమిదం వచనమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో అతికాయుడు, లక్ష్మణుడు లేచి నిలబడ్డాడని చూసి, కోపంతో పదునైన బాణాన్ని తీసుకుని ఇలా అన్నాడు.
బాలస్త్వమసి సౌమిత్రే విక్రమేష్వవిచక్షణః। గచ్ఛ కిం కాలసంకాశం మాం యోధయితుమిచ్ఛసి
సుమిత్రీ! నువ్వు ఇంకా చిన్నవాడివి, పరాక్రమంలో అనుభవం లేని వాడివి. పోయిపో. నా వంటి కాలమంతటి శక్తివంతుడిని ఎందుకు యుద్ధానికి పిలుస్తున్నావు?
నహి మద్బాహుసృష్టానాం బాణానాం హిమవానపి। సోఢుముత్సహతే వేగమన్తరిక్షమథో మహీ
నా చేతుల నుంచి వచ్చిన బాణాల వేగాన్ని హిమవంతు, ఆకాశం, భూమి కూడా తట్టుకోలేవు.
సుఖప్రసుప్తం కాలాగ్నిం విబోధయితుమిచ్ఛసి। న్యస్య చాపం నివర్తస్వ ప్రాణాన్న జహి మద్గతః
నువ్వు నన్ను ప్రశాంతంగా నిద్రిస్తున్న కాలాగ్నిని లేపాలని అనుకుంటున్నావు. విల్లు వదిలేసి వెళ్ళిపో. నా చేతిలో ప్రాణాలు పోగొట్టుకోకు.
అథవా త్వం ప్రతిస్తబ్ధో న నివర్తితుమిచ్ఛసి। తిష్ఠ ప్రాణాన్ పరిత్యజ్య గమిష్యసి యమక్షయమ్
లేకపోతే, నువ్వు గర్వంతో వెనక్కి తగ్గడానికి ఇష్టపడకపోతే, ఇక్కడే నిలబడి, ప్రాణాలు వదిలి, యమలోకానికి వెళ్ళిపోతావు.
పశ్య మే నిశితాన్ బాణాన్ రిపుదర్పనిషూదనాన్। ఈశ్వరాయుధసంకాశాంస్తప్తకాఞ్చనభూషణాన్
నా పదునైన బాణాలను చూడు. ఇవి శత్రువుల గర్వాన్ని నశింపజేసేవి, దేవతల ఆయుధాల్లా ప్రకాశించేవి, వేడి బంగారు అలంకారాలతో మెరిసేవి.
ఏష తే సర్పసంకాశో బాణః పాస్యతి శోణితమ్। మృగరాజ ఇవ క్రుద్ధో నాగరాజస్య శోణితమ్। ఇత్యేవముక్త్వా సంక్రుద్ధః శరం ధనుషి సందధే
ఈ బాణం పాము లాగా కనిపిస్తూ, కోపంతో ఉన్న సింహం నాగరాజు రక్తాన్ని త్రాగినట్లు, నీ రక్తాన్ని త్రాగిపోతుంది. ఇలా కోపంతో చెప్పి, ఆ బాణాన్ని విల్లులో పెట్టాడు.
శ్రుత్వాతికాయస్య వచః సరోషం సగర్వితం సంయతి రాజపుత్రః। స సంచుకోపాతిబలో మనస్వీ ఉవాచ వాక్యం చ తతో మహార్థమ్
యుద్ధంలో అతికాయుడు కోపంతో, గర్వంగా మాట్లాడిన మాటలు విని, రాజకుమారుడు, బలవంతుడు, ధైర్యవంతుడు, అతిగా కోపంతో, అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
న వాక్యమాత్రేణ భవాన్ ప్రధానో న కత్థనాత్ సత్పురుషా భవన్తి। మయి స్థితే ధన్విని బాణపాణౌ నిదర్శయస్వాత్మబలం దురాత్మన్
మాటలతో ఎవ్వరూ గొప్పవారు కాలేరు. గొప్పవాళ్లు పొగడ్తలతో కాదు. నేను విల్లు పట్టుకుని ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు, నీ శక్తిని చూపించు, దుర్మార్గుడా.
కర్మణా సూచయాత్మానం న వికత్థితుమర్హసి। పౌరుషేణ తు యో యుక్తః స తు శూర ఇతి స్మృతః
నీ శౌర్యాన్ని పనిలో చూపించు, మాటల్లో కాదు. ధైర్యం ఉన్నవాడే నిజమైన వీరుడు అని గుర్తించబడతాడు.
సర్వాయుధసమాయుక్తో ధన్వీ త్వం రథమాస్థితః। శరైర్వా యది వాప్యస్త్రైర్దర్శయస్వ పరాక్రమమ్
నీవు అన్ని ఆయుధాలతో, విల్లు చేతిలో, రథంపై నిలబడి ఉన్నావు. బాణాలతోనా, ఇతర ఆయుధాలతోనా, నీ పరాక్రమాన్ని చూపించు.
తతః శిరస్తే నిశితైః పాతయిష్యామ్యహం శరైః। మారుతః కాలసమ్పక్వం వృన్తాత్ తాలఫలం యథా
తర్వాత నేను పదునైన బాణాలతో నీ తలని కొట్టి పడేస్తాను. అది గాలి తాళపండు కాయను కొమ్మ నుండి కింద పడేసినట్లు ఉంటుంది.
అద్య తే మామకా బాణాస్తప్తకాఞ్చనభూషణాః। పాస్యన్తి రుధిరం గాత్రాద్ బాణశల్యాన్తరోత్థితమ్
ఈ రోజు నా బాణాలు, వేడి బంగారు అలంకారాలతో మెరిసేవి, నీ శరీరం నుంచి బాణాల గాయాల వల్ల వచ్చిన రక్తాన్ని త్రాగిపోతాయి.