తతః ఖడ్గం సముద్యమ్య త్రిశిరా రాక్షసోత్తమః। నిచఖాన తదా ఖడ్గం వానరేన్ద్రస్య వక్షసి
తర్వాత రాక్షసుల్లో శ్రేష్ఠుడైన త్రిశిరుడు ఖడ్గాన్ని పైకి ఎత్తి, ఆ ఖడ్గాన్ని వానరుల రాజు ఛాతీలో బలంగా దించాడు.
ఖడ్గప్రహారాభిహతో హనూమాన్ మారుతాత్మజః। ఆజఘాన త్రిమూర్ధానం తలేనోరసి వీర్యవాన్
ఖడ్గపు దెబ్బ తగిలిన హనుమంతుడు, మారు తుని కుమారుడు, ధైర్యంగా తన తలపు చేతితో మూడు తలల త్రిశిరుడి ఛాతిపై బలంగా కొట్టాడు.
స తలాభిహతస్తేన స్రస్తహస్తాయుధో భువి। నిపపాత మహాతేజాస్త్రిశిరాస్త్యక్తచేతనః
ఆ తలపు దెబ్బ తగిలి, ఆయుధం చేతిలో నుంచి జారిపడి, మహాతేజస్వి త్రిశిరుడు స్పృహ కోల్పోయి నేలపై పడిపోయాడు.
స తస్య పతతః ఖడ్గం తమాచ్ఛిద్య మహాకపిః। ననాద గిరిసంకాశస్త్రాసయన్ సర్వరాక్షసాన్
అతడు పడిపోతుండగా, ఆ మహాకపి అతని ఖడ్గాన్ని కోసేసి, పర్వతంలా గర్జించి, అందరు రాక్షసులను భయపెట్టాడు.
అమృష్యమాణస్తం ఘోషముత్పపాత నిశాచరః। ఉత్పత్య చ హనూమన్తం తాడయామాస ముష్టినా
ఆ గర్జనను తట్టుకోలేక, ఆ రాత్రిచరుడు ఒక్కసారిగా ఎగిరిపడి, హనుమంతుడిని తన ముష్టితో బలంగా కొట్టాడు.
తేన ముష్టిప్రహారేణ సంచుకోప మహాకపిః। కుపితశ్చ నిజగ్రాహ కిరీటే రాక్షసర్షభమ్
ఆ ముష్టిప్రహారం తగిలిన వెంటనే, మహాకపికి కోపం వచ్చి, ఆ రాక్షసాధిపతిని అతని కిరీటంతో కూడిన తల పట్టుకున్నాడు.
స తస్య శీర్షాణ్యసినా శితేన కిరీటజుష్టాని సకుణ్డలాని। క్రుద్ధః ప్రచిచ్ఛేద సుతోఽనిలస్య త్వష్టుః సుతస్యేవ శిరాంసి శక్రః
అప్పుడు వాయుపుత్రుడు కోపంతో తన పదునైన ఖడ్గంతో కుండలాలు, కిరీటాలతో ఉన్న ఆ రాక్షసుని మూడు తలలను, ఇంద్రుడు త్వష్టు కుమారుని తలలు నరికినట్టు నరికేశాడు.
తాన్యాయతాక్షాణ్యగసంనిభాని ప్రదీప్తవైశ్వానరలోచనాని। పేతుః శిరాంసీన్ద్రరిపోః పృథివ్యాం జ్యోతీంషి ముక్తాని యథార్కమార్గాత్
విపులమైన కళ్ళతో, అగ్ని వంటి కాంతివంతమైన చూపులతో those తలలు, ఇంద్రుని శత్రువు శరీరంనుండి, సూర్యుని మార్గం నుంచి వెలువడిన దీపాలు లాగా భూమిపై పడ్డాయి.
తస్మిన్ హతే దేవరిపౌ త్రిశీర్షే హనూమతా శక్రపరాక్రమేణ। నేదుః ప్లవంగాః ప్రచచాల భూమీ రక్షాంస్యథో దుద్రువిరే సమన్తాత్
దేవతలకు శత్రువైన త్రిశిరుడు హనుమంతుని చేత ఇంద్రుని శక్తితో చంపబడినప్పుడు, వానరులు గర్జించారు, భూమి కంపించింది, రాక్షసులు చుట్టూ అన్ని వైపులా పారిపోయారు.
హతం త్రిశిరసం దృష్ట్వా తథైవ చ మహోదరమ్। హతౌ ప్రేక్ష్య దురాధర్షౌ దేవాన్తకనరాన్తకౌ
త్రిశిరుడు హతుడై, అలాగే మహోదరుడిని, దుర్జయులైన దేవాంతకుడు, నరాంతకుడు మరణించిన దృశ్యాన్ని చూసి,
చుకోప పరమామర్షీ మత్తో రాక్షసపుఙ్గవః। జగ్రాహార్చిష్మతీం చాపి గదాం సర్వాయసీం తదా
అసహనతో, అత్యంత కోపంతో ఉన్న రాక్షసశ్రేష్ఠుడు, అగ్ని వంటి కాంతితో మెరిసే, పూర్తిగా ఇనుపతో చేసిన గొడ్డలిని పట్టుకున్నాడు.
హేమపట్టపరిక్షిప్తాం మాంసశోణితఫేనిలామ్। విరాజమానాం విపులాం శత్రుశోణితతర్పితామ్
ఆ గొడ్డలి బంగారు పట్టాలతో అలంకరించబడి, మాంసం, రక్తం, నురుగు అంటి, శత్రువుల రక్తంతో తృప్తిగా, విపులంగా, ప్రకాశంగా మెరిసింది.
తేజసా సమ్ప్రదీప్తాగ్రాం రక్తమాల్యవిభూషితామ్। ఐరావతమహాపద్మసార్వభౌమభయావహామ్
ఆ గొడ్డలి అగ్రభాగం తేజస్సుతో మండుతూ, ఎర్ర పుష్పమాలలతో అలంకరించబడి, ఏనుగుల అధిపతులకు, మహా పద్మాలకు, రాజులకు భయాన్ని కలిగించింది.
గదామాదాయ సంక్రుద్ధో మత్తో రాక్షసపుఙ్గవః। హరీన్ సమభిదుద్రావ యుగాన్తాగ్నిరివ జ్వలన్
ఆ గొడ్డలిని పట్టుకుని, కోపంతో, మత్తులో ఉన్న రాక్షసశ్రేష్ఠుడు, ప్రళయాగ్ని లా మండుతూ వానరుల మీద దూసుకొచ్చాడు.
అథర్షభః సముత్పత్య వానరో రావణానుజమ్। మత్తానీకముపాగమ్య తస్థౌ తస్యాగ్రతో బలీ
అప్పుడు బలవంతుడైన వానరశ్రేష్ఠుడు, రావణుని తమ్ముడి ఎదుటికి ఎగిరిపడి, మత్తులో ఉన్న యోధుని ఎదురుగా నిల్చున్నాడు.
తం పురస్తాత్ స్థితం దృష్ట్వా వానరం పర్వతోపమమ్। ఆజఘానోరసి క్రుద్ధో గదయా వజ్రకల్పయా
ఆ వానరుణ్ణి, పర్వతం లాంటి ఆకారంతో తన ముందు నిలబడి ఉండగా చూసి, కోపంతో ఉన్న రాక్షసుడు, వజ్రంలాంటి గొడ్డలితో అతని ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు.
స తయాభిహతస్తేన గదయా వానరర్షభః। భిన్నవక్షాః సమాధూతః సుస్రావ రుధిరం బహు
ఆ గొడ్డలి దెబ్బ తగిలి, వానరశ్రేష్ఠుడి ఛాతీ చీలిపోయి, అతడు బలంగా కంపించి, విపరీతంగా రక్తం కార్చాడు.
స సమ్ప్రాప్య చిరాత్ సంజ్ఞామృషభో వానరేశ్వరః। క్రుద్ధో విస్ఫురమాణౌష్ఠో మహాపార్శ్వముదైక్షత
కొంతసేపటి తర్వాత, వానరుల అధిపతి అయిన వానరరాజు, మళ్లీ స్పృహ పొందాడు. కోపంతో పెదవులు కంపిస్తూ, మహాపార్శ్వుడిని చూశాడు.
స వేగవాన్ వేగవదభ్యుపేత్య తం రాక్షసం వానరవీరముఖ్యః। సంవర్త్య ముష్టిం సహసా జఘాన బాహ్వన్తరే శైలనికాశరూపః
ఆ వేగవంతుడైన వానరవీరులలో శ్రేష్ఠుడు, ఆ రాక్షసుని దగ్గరకు పరిగెత్తి, తన ముష్టిని గట్టిగా బిగించి, పర్వతశిఖరాన్ని పోలిన రూపంతో, అతని చేతుల మధ్య బలంగా కొట్టాడు.
స కృత్తమూలః సహసేవ వృక్షః క్షితౌ పపాత క్షతజోక్షితాఙ్గః। తాం చాస్య ఘోరాం యమదణ్డకల్పాం గదాం ప్రగృహ్యాశు తదా ననాద
వేర్లు నరికిన వృక్షంలా, అతడు రక్తంతో తడిసిన శరీరంతో నేలపై పడిపోయాడు. వెంటనే భయంకరమైన, యమదండంలాంటి గొడ్డలిని పట్టుకుని గర్జించాడు.
ముహూర్తమాసీత్ స గతాసుకల్పః ప్రత్యాగతాత్మా సహసా సురారిః। ఉత్పత్య సంధ్యాభ్రసమానవర్ణ- స్తం వారిరాజాత్మజమాజఘాన
ఒక క్షణం ప్రాణం లేని వాడిలా ఉండి, వెంటనే స్పృహతో లేచి, దేవతలకు శత్రువైన వాడు, సంధ్యా మేఘంలాంటి రంగుతో, నీటిపతి కుమారుడిని బలంగా కొట్టాడు.
స మూర్చ్ఛితో భూమితలే పపాత ముహూర్తముత్పత్య పునః ససంజ్ఞః। తామేవ తస్యాద్రివరాద్రికల్పాం గదాం సమావిధ్య జఘాన సంఖ్యే
అతడు స్పృహ తప్పి భూమిపై పడిపోయి, కొంతసేపటి తర్వాత మళ్లీ లేచి, ఆ పర్వతం లాంటి గొడ్డలిని గట్టిగా పట్టుకుని యుద్ధంలో బలంగా కొట్టాడు.
సా తస్య రౌద్రా సముపేత్య దేహం రౌద్రస్య దేవాధ్వరవిప్రశత్రోః। బిభేద వక్షః క్షతజం చ భూరి సుస్రావ ధాత్వమ్భ ఇవాద్రిరాజః
ఆ భయంకరమైన గదా, దేవతలు మరియు ఋషుల శత్రువు అయిన అతని శరీరాన్ని చేరి, అతని ఛాతిని పగలగొట్టి, అక్కడ నుంచి విరివిగా రక్తం పర్వతం నుండి నీరు పారినట్లు ప్రవహించింది.
అభిదుద్రావ వేగేన గదాం తస్య మహాత్మనః। తాం గృహీత్వా గదాం భీమామావిధ్య చ పునః పునః
ఆ మహాత్ముడు గదా వైపు వేగంగా పరుగెత్తి, ఆ భయంకరమైన గదాను పట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ ఊపి ప్రదర్శించాడు.
మత్తానీకం మహాత్మా స జఘాన రణమూర్ధని। స స్వయా గదయా భగ్నో విశీర్ణదశనేక్షణః
ఆ మహాత్ముడు యుద్ధరంగంలో మత్తులో ఉన్న అనీకుడిని తన గదాతో బలంగా కొట్టి, అతని పది కళ్లను నాశనం చేశాడు.
నిపపాత తదా మత్తో వజ్రాహత ఇవాచలః। విశీర్ణనయనే భూమౌ గతసత్త్వే గతాయుషి। పతితే రాక్షసే తస్మిన్ విద్రుతం రాక్షసం బలమ్
ఆ మత్తులో ఉన్న రాక్షసుడు వజ్రంతో కొట్టిన కొండలా కళ్లన్నీ పగిలిపడి, ప్రాణం పోయి నేలపై పడిపోయాడు. అతడు పడిపోయిన వెంటనే రాక్షస సైన్యం భయంతో పారిపోయింది.
తస్మిన్ హతే భ్రాతరి రావణస్య తన్నైర్ఋతానాం బలమర్ణవాభమ్। త్యక్తాయుధం కేవలజీవితార్థం దుద్రావ భిన్నార్ణవసంనికాశమ్
రావణుడి సోదరుడు చనిపోయిన తర్వాత, సముద్రంలా విస్తరించిన రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసుల సైన్యం ఆయుధాలు వదిలేసి, ప్రాణాల కోసం మాత్రమే పరుగు తీసింది. వారు పగిలిన సముద్రంలా విడివిడిగా పోయారు.
thumb|ఏకసప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ఏకసప్తతితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో డెబ్బై ఒకటవ సర్గను వినండి.
స్వబలం వ్యథితం దృష్ట్వా తుములం లోమహర్షణమ్। భ్రాతౄంశ్చ నిహతాన్ దృష్ట్వా శక్రతుల్యపరాక్రమాన్
తన సొంత సైన్యం భయంతో కలవరపడుతూ, భయంకరంగా అరుస్తూ ఉండటం చూసి, ఇంద్రుడితో సమానమైన పరాక్రమం ఉన్న తన సోదరులు చనిపోయినదాన్ని కూడా చూసి,
పితృవ్యౌ చాపి సందృశ్య సమరే సంనిపాతితౌ। యుద్ధోన్మత్తం చ మత్తం చ భ్రాతరౌ రాక్షసోత్తమౌ
తన మామలు యుద్ధంలో పడిపోయినదాన్ని, యుద్ధ మత్తులో ఉన్న ఇద్దరు రాక్షస శ్రేష్ఠులైన సోదరులను కూడా చూసి,