గురుశాపకృతం రూపం యదిదం త్వయి వర్తతే। అనేన సహ రూపేణ సశరీరో గమిష్యసి
గురువు శాపం వల్ల నీకు వచ్చిన ఈ రూపంతోనే, నీవు శరీరంతో స్వర్గానికి వెళ్ళగలవు.
హస్తప్రాప్తమహం మన్యే స్వర్గం తవ నరాధిప। యస్త్వం కౌశికమాగమ్య శరణ్యం శరణాగతః
నరాధిపా, నీవు కౌశికుని కుమారుడిని ఆశ్రయించావు కాబట్టి, స్వర్గం నీకు దగ్గరలోనే ఉందని నేను భావిస్తున్నాను.
ఏవముక్త్వా మహాతేజాః పుత్రాన్ పరమధార్మికాన్। వ్యాదిదేశ మహాప్రాజ్ఞాన్ యజ్ఞసమ్భారకారణాత్
అలా చెప్పి, మహాతేజస్సు కలిగిన వాడు తన ధర్మపరాయణులైన కుమారులను, యజ్ఞ సామగ్రి సిద్ధం చేయమని ఆదేశించాడు.
సర్వాన్ శిష్యాన్ సమాహూయ వాక్యమేతదువాచ హ। సర్వానృషీన్ సవాసిష్ఠానానయధ్వం మమాజ్ఞయా
అతడు తన శిష్యులందరిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు: "నా ఆజ్ఞతో వసిష్ఠునితో పాటు మిగతా మహర్షులను ఇక్కడికి తీసుకురండి."
సశిష్యాన్ సుహృదశ్చైవ సర్త్విజః సుబహుశ్రుతాన్। యదన్యో వచనం బ్రూయాన్మద్వాక్యబలచోదితః
వారి శిష్యులు, స్నేహితులు, వేదపండితులు అయిన ఋత్విజులు అందరినీ తీసుకురండి. నా మాట విని ఇంకెవరైనా రావాలనుకుంటే వారూ రావచ్చు.
తత్ సర్వమఖిలేనోక్తం మమాఖ్యేయమనాదృతమ్। తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా దిశో జగ్ముస్తదాజ్ఞయా
నేను చెప్పినది అంతా పూర్తిగా వివరించాను, కానీ నా మాటలను ఎవ్వరూ పట్టించుకోలేదు. ఆ ఆజ్ఞ విని, వారు అన్ని దిశలకూ వెళ్లిపోయారు.
ఆజగ్మురథ దేశేభ్యః సర్వేభ్యో బ్రహ్మవాదినః। తే చ శిష్యాః సమాగమ్య మునిం జ్వలితతేజసమ్
అంతటా అన్ని ప్రాంతాల నుండి బ్రాహ్మణ మునులు వచ్చారు. వారి శిష్యులూ కూడి, తపస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న ఆ మునిని దర్శించేందుకు చేరారు.
ఊచుశ్చ వచనం సర్వం సర్వేషాం బ్రహ్మవాదినామ్। శ్రుత్వా తే వచనం సర్వే సమాయాన్తి ద్విజాతయః
అందరు బ్రాహ్మణ మునుల మాటలను వారు చెప్పారు. ఆ మాటలు విని, అన్ని ద్విజులు అక్కడికి చేరుకుంటూ వచ్చారు.
సర్వదేశేషు చాగచ్ఛన్ వర్జయిత్వా మహోదయమ్। వాసిష్ఠం యచ్ఛతం సర్వం క్రోధపర్యాకులాక్షరమ్
ప్రతి ప్రాంతం నుండి వారు వచ్చారు, మహోదయాన్ని తప్పించి. వాసిష్ఠులు అందరూ కోపంతో నిండిన మాటలు మాట్లాడారు.
యథాహ వచనం సర్వం శృణు త్వం మునిపుంగవ। క్షత్రియో యాజకో యస్య చణ్డాలస్య విశేషతః
మునిశ్రేష్ఠా! నేను చెప్పిన మాటను నీవు విను: 'ఒక క్షత్రియుడు, ముఖ్యంగా చండాలునికి యాజమాన్యం చేయడం ఎలా సాధ్యం?'
కథం సదసి భోక్తారో హవిస్తస్య సురర్షయః। బ్రాహ్మణా వా మహాత్మానో భుక్త్వా చాణ్డాలభోజనమ్
సభలో దేవర్షులు అతని హవిస్సును ఎలా స్వీకరించగలరు? బ్రాహ్మణ మహాత్ములు చండాలుని భోజనం చేసిన తర్వాత ఎలా భుజించగలరు?
కథం స్వర్గం గమిష్యన్తి విశ్వామిత్రేణ పాలితాః। ఏతద్ వచననైష్ఠుర్యమూచుః సంరక్తలోచనాః
విశ్వామిత్రుడు రక్షించినవారు స్వర్గానికి ఎలా వెళ్ళగలరు? ఇలా కోపంతో కళ్లెరుపుగా వారు కఠినంగా మాట్లాడారు.
వాసిష్ఠా మునిశార్దూల సర్వే సహమహోదయాః। తేషాం తద్ వచనం శ్రుత్వా సర్వేషాం మునిపుంగవః
వాసిష్ఠులు, మహోదయవారు కూడా, మునిశార్దూలా! అందరూ కలసి అలా మాట్లాడారు. వారి మాటలు విని, మునులలో శ్రేష్ఠుడు—
క్రోధసంరక్తనయనః సరోషమిదమబ్రవీత్। యద్ దూషయన్త్యదుష్టం మాం తప ఉగ్రం సమాస్థితమ్
కోపంతో కళ్లెరుపుగా, ఆగ్రహంతో ఇలా అన్నాడు: 'నేను తప్పు చేయని వాడిని, కఠిన తపస్సులో ఉన్నాను, అయినా వారు నన్ను నిందిస్తున్నారు.'
భస్మీభూతా దురాత్మానో భవిష్యన్తి న సంశయః। అద్య తే కాలపాశేన నీతా వైవస్వతక్షయమ్
'ఆ దుష్టులు నిస్సందేహంగా బూడిదవుతారు. ఈ రోజు కాలపాశంతో వారు యమలోకానికి తీసుకెళ్లబడతారు.'
సప్తజాతిశతాన్యేవ మృతపాః సమ్భవన్తు తే। శ్వమాంసనియతాహారా ముష్టికా నామ నిర్ఘృణాః
'ఏడు వందల జన్మలు వారు మృతపా జన్మలు పొందాలి. వారు కుక్క మాంసం తింటూ, దయ లేని ముష్టికులుగా పుట్టాలి.'
వికృతాశ్చ విరూపాశ్చ లోకాననుచరన్త్విమాన్। మహోదయశ్చ దుర్బుద్ధిర్మామదూష్యం హ్యదూషయత్
'వారు వికృత రూపాలతో, లోకాల్లో ఎక్కడా గౌరవం లేకుండా తిరుగుతూ ఉంటారు. మహోదయుడు కూడా, చెడ్డ మనస్సుతో, నన్ను నిందించాడు.'
దూషితః సర్వలోకేషు నిషాదత్వం గమిష్యతి। ప్రాణాతిపాతనిరతో నిరనుక్రోశతాం గతః
'అతడు అన్ని లోకాలలో అపకీర్తి పొందాడు. నిషాదుడై, ప్రాణులను హతమార్చడంలో మునిగిపోయి, దయలేని వాడవుతాడు.'
దీర్ఘకాలం మమ క్రోధాద్ దుర్గతిం వర్తయిష్యతి। ఏతావదుక్త్వా వచనం విశ్వామిత్రో మహాతపాః। విరరామ మహాతేజా ఋషిమధ్యే మహామునిః
'నా కోపంతో అతడు చాలా కాలం దుర్గతిలో ఉండాల్సి వస్తుంది.' ఇంతటి మాటలు చెప్పి, మహాతపస్వి విశ్వామిత్రుడు, మునుల మధ్య ప్రకాశిస్తూ, మౌనంగా నిలిచాడు.
thumb|షష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే షష్ఠితమః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో అరవై ఒకటవ అధ్యాయం వినబడును.
తపోబలహతాన్ జ్ఞాత్వా వాసిష్ఠాన్ సమహోదయాన్। ఋషిమధ్యే మహాతేజా విశ్వామిత్రోఽభ్యభాషత
వాసిష్ఠులు, మహోదయవారు తపస్సు బలానికి లోబడి పోయారని తెలుసుకొని, మునుల మధ్యలో మహాతేజస్వి విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు.
అయమిక్ష్వాకుదాయాదస్త్రిశఙ్కురితి విశ్రుతః। ధర్మిష్ఠశ్చ వదాన్యశ్చ మాం చైవ శరణం గతః
'ఇతడు ఇక్ష్వాకువంశంలో జన్మించిన త్రిశంకు. ధర్మబద్ధుడూ, దానశీలుడూ, నా ఆశ్రయానికి వచ్చినవాడు.'
స్వేనానేన శరీరేణ దేవలోకజిగీషయా। యథాయం స్వశరీరేణ దేవలోకం గమిష్యతి
'ఈ తన శరీరంతోనే దేవలోకాన్ని జయించాలనే కోరికతో, తానే తన శరీరంతో దేవలోకానికి చేరాలని కోరుతున్నాడు.'
తథా ప్రవర్త్యతాం యజ్ఞో భవద్భిశ్చ మయా సహ। విశ్వామిత్రవచః శ్రుత్వా సర్వ ఏవ మహర్షయః
మీతో పాటు నేనూ కలసి ఈ యజ్ఞాన్ని ప్రారంభిద్దాం అని విశ్వామిత్రుడు చెప్పగానే, అక్కడ ఉన్న అన్ని మహర్షులు ఆ మాటలు వినిపించగానే,
ఊచుః సమేతాః సహసా ధర్మజ్ఞా ధర్మసంహితమ్। అయం కుశికదాయాదో మునిః పరమకోపనః
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన వారు, ఒక్కటిగా చేరి, ధర్మబద్ధంగా ఇలా అన్నారు: 'ఈ కుశికుని వంశజుడు మహర్షి చాలా కోపిష్టుడు.'
యదాహ వచనం సమ్యగేతత్ కార్యం న సంశయః। అగ్నికల్పో హి భగవాన్ శాపం దాస్యతి రోషతః
ఆయన చెప్పిన మాట తప్పకుండా చేయాలి, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఎందుకంటే, ఆయన అగ్నికి సమానమైనవాడు, కోపంతో శాపం ఇస్తాడు.
తస్మాత్ ప్రవర్త్యతాం యజ్ఞః సశరీరో యథా దివి। గచ్ఛేదిక్ష్వాకుదాయాదో విశ్వామిత్రస్య తేజసా
అందుకే, యజ్ఞాన్ని ప్రారంభిద్దాం. విశ్వామిత్రుని తేజంతో ఇక్ష్వాకువంశజుడు తన శరీరంతోనే స్వర్గానికి చేరేలా యజ్ఞం జరగాలి.
తతః ప్రవర్త్యతాం యజ్ఞః సర్వే సమధితిష్ఠత। ఏవముక్త్వా మహర్షయః సంజహ్రుస్తాః క్రియాస్తదా
కాబట్టి, యజ్ఞాన్ని మొదలుపెట్టండి. మీరు అందరూ ఆ కార్యాన్ని చేపట్టండి అని మహర్షులు చెప్పి, వెంటనే ఆ కర్మలను ప్రారంభించారు.
యాజకశ్చ మహాతేజా విశ్వామిత్రోఽభవత్ క్రతౌ। ఋత్విజశ్చానుపూర్వ్యేణ మన్త్రవన్మన్త్రకోవిదాః
ఆ యజ్ఞంలో మహాతేజస్సు కలిగిన విశ్వామిత్రుడు యాజకుడిగా వ్యవహరించాడు. మిగతా ఋత్వికులు కూడా మంత్రాలను బాగా తెలిసినవారు, క్రమంగా తమ పనులు నిర్వర్తించారు.
చక్రుః సర్వాణి కర్మాణి యథాకల్పం యథావిధి। తతః కాలేన మహతా విశ్వామిత్రో మహాతపాః
వారు అన్ని కర్మలను నియమానుసారం, విధిగా చేశారు. అలా చాలా కాలం గడిచాక, మహాతపస్సు కలిగిన విశ్వామిత్రుడు