యే తు పూర్వం మహాత్మానః కుమ్భకర్ణేన పాతితాః। తే స్వస్థా వానరశ్రేష్ఠాః సుగ్రీవముపతస్థిరే
మునుపు కుంభకర్ణుడు పడగొట్టిన మహాత్ములు అయిన వానరశ్రేష్ఠులు, ఇప్పుడు కోలుకుని, సుగ్రీవుని దగ్గరకు వచ్చారు.
ప్రేక్షమాణః స సుగ్రీవో దదృశే హరివాహినీమ్। నరాన్తకభయత్రస్తాం విద్రవన్తీం యతస్తతః
సుగ్రీవుడు చూస్తూ, నరాంతకుని భయంతో వానరసేన అన్ని దిశల్లో పరుగెత్తుతున్నదాన్ని గమనించాడు.
విద్రుతాం వాహినీం దృష్ట్వా స దదర్శ నరాన్తకమ్। గృహీతప్రాసమాయాన్తం హయపృష్ఠప్రతిష్ఠితమ్
సేన పారిపోయినదాన్ని చూసి, సుగ్రీవుడు చేతిలో ఆయుధాన్ని పట్టుకుని, గుర్రంపై వచ్చిన నరాంతకుని చూశాడు.
దృష్ట్వోవాచ మహాతేజాః సుగ్రీవో వానరాధిపః। కుమారమఙ్గదం వీరం శక్రతుల్యపరాక్రమమ్
అది చూసి, మహాతేజస్వి వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు, ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమం కలిగిన వీరుడు కుమారుడు అంగదునితో ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛైనం రాక్షసం వీరం యోఽసౌ తురగమాస్థితః। క్షోభయన్తం హరిబలం క్షిప్రం ప్రాణైర్వియోజయ
ఆ గుర్రంపై కూర్చుని వానరసేనను కలవరపెడుతున్న రాక్షసవీరుడిని వెంటనే వెళ్ళి, అతని ప్రాణాలను త్వరగా తీయి.
స భర్తుర్వచనం శ్రుత్వా నిష్పపాతాఙ్గదస్తదా। అనీకాన్మేఘసంకాశాదంశుమానివ వీర్యవాన్
తండ్రి ఆజ్ఞ విని, అంగదుడు మేఘాల వలె గాఢంగా ఉన్న సేనలో నుండి, తేజోమయుడై సూర్యుడు మేఘాల మధ్యనుంచి వెలువడినట్టు బయటకు దూకాడు.
శైలసంఘాతసంకాశో హరీణాముత్తమోఽఙ్గదః। రరాజాఙ్గదసంనద్ధః సధాతురివ పర్వతః
కొండ సమూహంలా కనిపించే వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు, బంగారు అలంకారాలతో మెరిసిపోతూ, లోహ ధాతువులతో కూడిన పర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
నిరాయుధో మహాతేజాః కేవలం నఖదంష్ట్రవాన్। నరాన్తకమభిక్రమ్య వాలిపుత్రోఽబ్రవీద్ వచః
ఏ ఆయుధం లేకపోయినా, గొప్ప తేజస్సుతో, కేవలం గోర్లు, పళ్లతోనే, వాలి కుమారుడు నరాంతకుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
తిష్ఠ కిం ప్రాకృతైరేభిర్హరిభిస్త్వం కరిష్యసి। అస్మిన్ వజ్రసమస్పర్శం ప్రాసం క్షిప్ర మమోరసి
"నిలువు! ఈ సాధారణ వానరులతో నువ్వు ఏం చేయగలవు? వజ్రం తాకినట్టు ఉండే నీ ఆయుధాన్ని వెంటనే నా ఛాతీపై విసురు!"
అఙ్గదస్య వచః శ్రుత్వా ప్రచుక్రోధ నరాన్తకః। సందశ్య దశనైరోష్ఠం నిఃశ్వస్య చ భుజంగవత్। అభిగమ్యాఙ్గదం క్రుద్ధో వాలిపుత్రం నరాన్తకః
అంగదుని మాటలు విని, నరాంతకుడు కోపంతో పెదవిని పళ్లతో కొరికి, పాములా శ్వాస తీసుకుంటూ, వాలి కుమారుడైన అంగదుని మీద ఆగ్రహంతో దూసుకొచ్చాడు.
స ప్రాసమావిధ్య తదాఙ్గదాయ సముజ్జ్వలన్తం సహసోత్ససర్జ। స వాలిపుత్రోరసి వజ్రకల్పే బభూవ భగ్నో న్యపతచ్చ భూమౌ
ఆ సమయంలో నారాంతకుడు మెరిసే కేతకిని చేతిలో పట్టుకుని, ఆంగదుని మీద గట్టిగా విసిరాడు. అది వాలి కుమారుని వజ్రంలా గట్టి ఉన్న ఛాతీకి తగిలి, విరిగి నేలపై పడిపోయింది.
తం ప్రాసమాలోక్య తదా విభగ్నం సుపర్ణకృత్తోరగభోగకల్పమ్। తలం సముద్యమ్య స వాలిపుత్ర- స్తురంగమస్యాభిజఘాన మూర్ధ్ని
ఆ కేతకం విరిగిపోయినదాన్ని, గరుడుడు పాము పిండి కోసినట్టుగా ఉన్నదాన్ని చూసి, వాలి కుమారుడు తన అరచేతిని పైకి ఎత్తి, ఆ గుర్రం తలపై బలంగా కొట్టాడు.
నిమగ్నపాదః స్ఫుటితాక్షితారో నిష్క్రాన్తజిహ్వోఽచలసంనికాశః। స తస్య వాజీ నిపపాత భూమౌ తలప్రహారేణ వికీర్ణమూర్ధా
ఆ గుర్రం కాళ్లు లోపలికి మునిగిపోయి, చక్రాలు విరిగి, నాలుక బయటకు వచ్చి, కొండలా కనిపిస్తూ, ఆంగదుని అరచేతి దెబ్బతో తల విరిగి నేలపై పడిపోయింది.
నరాన్తకః క్రోధవశం జగామ హతం తురంగం పతితం సమీక్ష్య। స ముష్టిముద్యమ్య మహాప్రభావో జఘాన శీర్షే యుధి వాలిపుత్రమ్
తన గుర్రం చనిపోయి నేలపై పడినదాన్ని చూసి, నారాంతకుడు కోపంతో ఊగిపోతూ, తన ముష్టిని పైకి ఎత్తి, యుద్ధంలో వాలి కుమారుని తలపై బలంగా కొట్టాడు.
అథాఙ్గదో ముష్టివిశీర్ణమూర్ధా సుస్రావ తీవ్రం రుధిరం భృశోష్ణమ్। ముహుర్విజజ్వాల ముమోహ చాపి సంజ్ఞాం సమాసాద్య విసిస్మియే చ
ఆ ముష్టిపోటుతో తల విరిగిన ఆంగదుని తల నుంచి వేడి రక్తం బాగా కారింది. అతడు కొన్ని సార్లు మంటలాగా మండిపోతూ, ఒక్కసారిగా మూర్చిపోయి, మళ్లీ చైతన్యం వచ్చి ఆశ్చర్యపోయాడు.
అథాఙ్గదో మృత్యుసమానవేగం సంవర్త్య ముష్టిం గిరిశృఙ్గకల్పమ్। నిపాతయామాస తదా మహాత్మా నరాన్తకస్యోరసి వాలిపుత్రః
ఆ తర్వాత ఆంగదు, మరణ వేగంతో కూడిన తన ముష్టిని కొండ శిఖరంలా గట్టిగా బిగించి, వాలి కుమారుడు అయిన ఆ మహాత్ముడు నారాంతకుని ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు.
స ముష్టినిర్భిన్ననిమగ్నవక్షా జ్వాలా వమన్ శోణితదిగ్ధగాత్రః। నరాన్తకో భూమితలే పపాత యథాచలో వజ్రనిపాతభగ్నః
ఆ ముష్టిపోటుతో ఛాతీ లోపలికి మునిగి, మంటలు ఉప్పొంగుతూ, రక్తంతో తడిసిన శరీరంతో నారాంతకుడు వజ్రం పడిన కొండలా నేలపై పడిపోయాడు.
తదాన్తరిక్షే త్రిదశోత్తమానాం వనౌకసాం చైవ మహాప్రణాదః। బభూవ తస్మిన్ నిహతేఽగ్ర్యవీర్యే నరాన్తకే వాలిసుతేన సంఖ్యే
ఆ సమయంలో యుద్ధంలో వాలి కుమారుడు నారాంతకుని సంహరించగా, ఆకాశంలో దేవతలు, వనవాసులు అందరూ గొప్ప గర్జనతో ఆనందంగా అరవడం మొదలుపెట్టారు.
అథాఙ్గదో రామమనఃప్రహర్షణం సుదుష్కరం తం కృతవాన్ హి విక్రమమ్। విసిస్మియే సోఽప్యథ భీమకర్మా పునశ్చ యుద్ధే స బభూవ హర్షితః
ఆంగదు చేసిన ఆ దుర్లభమైన పరాక్రమం రాముని మనసును ఆనందపరిచింది. భయంకరమైన పని చేశానని అతడే ఆశ్చర్యపడి, యుద్ధంలో మళ్లీ హర్షంతో నిండిపోయాడు.
thumb|సప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తతితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఏడవది సర్గను వినండి.
నరాన్తకం హతం దృష్ట్వా చుక్రుశుర్నైర్ఋతర్షభాః। దేవాన్తకస్త్రిమూర్ధా చ పౌలస్త్యశ్చ మహోదరః
నారాంతకుడు చనిపోయినదాన్ని చూసి, నైరుతులలో శ్రేష్ఠులైన దేవాంతకుడు, త్రిశిరుడు, పాలస్త్యుడు, మహోదరుడు పెద్దగా అరవసాగారు.
ఆరూఢో మేఘసంకాశం వారణేన్ద్రం మహోదరః। వాలిపుత్రం మహావీర్యమభిదుద్రావ వేగవాన్
మహోదరుడు మేఘంలా నలుపు రంగులో ఉన్న గొప్ప ఏనుగుపై ఎక్కి, వేగంగా వాలి కుమారుడు అయిన ఆంగదుని మీద దూసుకొచ్చాడు.
భ్రాతృవ్యసనసంతప్తస్తదా దేవాన్తకో బలీ। ఆదాయ పరిఘం ఘోరమఙ్గదం సమభిద్రవత్
తమ్ముడి మరణ బాధతో బాధపడుతున్న బలవంతుడైన దేవాంతకుడు, భయంకరమైన ఇనుప గదను తీసుకుని, ఆంగదుని మీద పరిగెత్తాడు.
రథమాదిత్యసంకాశం యుక్తం పరమవాజిభిః। ఆస్థాయ త్రిశిరా వీరో వాలిపుత్రమథాభ్యగాత్
వీరుడైన త్రిశిరుడు, సూర్యుని లాంటి రథాన్ని, ఉత్తమమైన గుర్రాలతో జోడించి, దానిపై ఎక్కి, వాలి కుమారుని వైపు వచ్చాడు.
స త్రిభిర్దేవదర్పఘ్నై రాక్షసేన్ద్రైరభిద్రుతః। వృక్షముత్పాటయామాస మహావిటపమఙ్గదః
దేవతల గర్వాన్ని నశింపజేసే ఆ ముగ్గురు రాక్షసాధిపతులు తనపై దాడి చేయగా, ఆంగదు పెద్ద పెద్ద శాఖలతో ఉన్న ఒక గొప్ప చెట్టును పీక్కొట్టాడు.
దేవాన్తకాయ తం వీరశ్చిక్షేప సహసాఙ్గదః। మహావృక్షం మహాశాఖం శక్రో దీప్తామివాశనిమ్
ఆంగదు ఆ మహావృక్షాన్ని, ఇంద్రుడు మెరుపు వజ్రాన్ని విసిరినట్టు, ఒక్కసారిగా దేవాంతకుని మీద విసిరాడు.
త్రిశిరాస్తం ప్రచిచ్ఛేద శరైరాశీవిషోపమైః। స వృక్షం కృత్తమాలోక్య ఉత్పపాత తదాఙ్గదః
త్రిశిరుడు ఆ చెట్టును పాముల విషంలా పదునైన బాణాలతో కోసేశాడు. ఆ చెట్టు కూలిపోయినదాన్ని చూసి, ఆంగదు ఎగిరిపడ్డాడు.
స వవర్ష తతో వృక్షాన్ శిలాశ్చ కపికుఞ్జరః। తాన్ ప్రచిచ్ఛేద సంక్రుద్ధస్త్రిశిరా నిశితైః శరైః
అప్పుడే ఆ వానరసేనాధిపతి చెట్లు, రాళ్లు వర్షంలా వర్షించగా, కోపంతో ఉన్న త్రిశిరుడు వాటిని పదునైన బాణాలతో అన్నింటినీ కోసేశాడు.
పరిఘాగ్రేణ తాన్ వృక్షాన్ బభఞ్జ స మహోదరః। త్రిశిరాశ్చాఙ్గదం వీరమభిదుద్రావ సాయకైః
మహోదరుడు తన గదిపొడవుతో ఆ చెట్లను విరిగేశాడు. అదే సమయంలో త్రిశిరుడు వీరుడైన అంగదుడిపై బాణాలతో దూకాడు.
గజేన సమభిద్రుత్య వాలిపుత్రం మహోదరః। జఘానోరసి సంక్రుద్ధస్తోమరైర్వజ్రసంనిభైః
వాలి కుమారుడైన అంగదుడిపై మహోదరుడు ఏనుగుపై ఎక్కి ఉగ్రంగా దాడి చేసి, వజ్రంలాంటి తోమరాలతో అతని ఛాతీపై కొట్టాడు.