స వానరాన్ సప్త శతాని వీరః ప్రాసేన దీప్తేన వినిర్బిభేద। ఏకః క్షణేనేన్ద్రరిపుర్మహాత్మా జఘాన సైన్యం హరిపుఙ్గవానామ్
ఆ వీరుడు, జ్వలించే శక్తితో, ఏకంగా ఏడు వందల మంది వానరులను పొడిచాడు. ఒక క్షణంలోనే, ఇంద్రునికి శత్రువైన ఆ మహాత్ముడు వానరుల సైన్యాన్ని సంహరించాడు.
దదృశుశ్చ మహాత్మానం హయపృష్ఠప్రతిష్ఠితమ్। చరన్తం హరిసైన్యేషు విద్యాధరమహర్షయః
విద్యాధరులు, మహర్షులు, గుర్రం మీద నిలబడి, వానర సైన్యంలో సంచరిస్తున్న ఆ మహాత్ముడైన నరాంతకుడిని చూశారు.
యావద్ విక్రమితుం బుద్ధిం చక్రుః ప్లవగపుఙ్గవాః। తావదేతానతిక్రమ్య నిర్బిభేద నరాన్తకః
అగ్రగామి వానరులు ముందుకు పోవడానికి సిద్ధపడుతుండగా, నరాంతకుడు వారిని దాటి వెళ్లి అందరినీ తన ఆయుధంతో గాయపరిచాడు.
జ్వలన్తం ప్రాసముద్యమ్య సంగ్రామాగ్రే నరాన్తకః। దదాహ హరిసైన్యాని వనానీవ విభావసుః
నరాంతకుడు యుద్ధంలో ముందుండి మెరుస్తున్న కఠిన ఆయుధాన్ని ఊపుతూ, అగ్ని అడవిని కాల్చినట్లు వానరసేనను కాల్చేశాడు.
యావదుత్పాటయామాసుర్వృక్షాన్ శైలాన్ వనౌకసః। తావత్ ప్రాసహతాః పేతుర్వజ్రకృత్తా ఇవాచలాః
అడవిలో నివసించే వానరులు చెట్లు, కొండలు పీకి విసురుతుండగా, నరాంతకుని ఆయుధం తగిలి వారు వజ్రంతో చీలిన కొండల్లా నేలపై పడిపోయారు.
దిక్షు సర్వాసు బలవాన్ విచచార నరాన్తకః। ప్రమృద్నన్ సర్వతో యుద్ధే ప్రావృట్కాలే యథానిలః
బలవంతుడు నరాంతకుడు యుద్ధభూమిలో అన్ని దిశల్లో తిరుగుతూ, వానకాలంలో ఈదురుగాలిలా ప్రతిదాన్ని నాశనం చేశాడు.
న శేకుర్ధావితుం వీరా న స్థాతుం స్పన్దితుం భయాత్। ఉత్పతన్తం స్థితం యాన్తం సర్వాన్ వివ్యాధ వీర్యవాన్
భయంతో వీరులు పరుగెత్తలేక, నిలబడలేక, కదలలేకపోయారు; ఎవరైనా ఎగిరినా, నిలబడ్డా, ముందుకు వచ్చినా, ధైర్యవంతుడైన నరాంతకుడు వారందరినీ గాయపరిచాడు.
ఏకేనాన్తకకల్పేన ప్రాసేనాదిత్యతేజసా। భగ్నాని హరిసైన్యాని నిపేతుర్ధరణీతలే
ఒకే ఒక్క సూర్యుడి తేజస్సుతో మెరుస్తున్న, అంత్యకాలాన్ని తలపించే ఆయుధంతో, వానరసేనలు నశించి భూమిపై పడిపోయాయి.
వజ్రనిష్పేషసదృశం ప్రాసస్యాభినిపాతనమ్। న శేకుర్వానరాః సోఢుం తే వినేదుర్మహాస్వనమ్
నరాంతకుని ఆయుధం వజ్రం తాకినట్టు తీవ్రంగా తాకింది; వానరులు దాన్ని తట్టుకోలేక పెద్ద శబ్దంతో అరవసాగారు.
పతతాం హరివీరాణాం రూపాణి ప్రచకాశిరే। వజ్రభిన్నాగ్రకూటానాం శైలానాం పతతామివ
వానరవీరులు పడిపోతుండగా, వారి రూపాలు వజ్రంతో చీలిన కొండశిఖరాలు పడిపోతున్నట్టు ప్రకాశించాయి.
యే తు పూర్వం మహాత్మానః కుమ్భకర్ణేన పాతితాః। తే స్వస్థా వానరశ్రేష్ఠాః సుగ్రీవముపతస్థిరే
మునుపు కుంభకర్ణుడు పడగొట్టిన మహాత్ములు అయిన వానరశ్రేష్ఠులు, ఇప్పుడు కోలుకుని, సుగ్రీవుని దగ్గరకు వచ్చారు.
ప్రేక్షమాణః స సుగ్రీవో దదృశే హరివాహినీమ్। నరాన్తకభయత్రస్తాం విద్రవన్తీం యతస్తతః
సుగ్రీవుడు చూస్తూ, నరాంతకుని భయంతో వానరసేన అన్ని దిశల్లో పరుగెత్తుతున్నదాన్ని గమనించాడు.
విద్రుతాం వాహినీం దృష్ట్వా స దదర్శ నరాన్తకమ్। గృహీతప్రాసమాయాన్తం హయపృష్ఠప్రతిష్ఠితమ్
సేన పారిపోయినదాన్ని చూసి, సుగ్రీవుడు చేతిలో ఆయుధాన్ని పట్టుకుని, గుర్రంపై వచ్చిన నరాంతకుని చూశాడు.
దృష్ట్వోవాచ మహాతేజాః సుగ్రీవో వానరాధిపః। కుమారమఙ్గదం వీరం శక్రతుల్యపరాక్రమమ్
అది చూసి, మహాతేజస్వి వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు, ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమం కలిగిన వీరుడు కుమారుడు అంగదునితో ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛైనం రాక్షసం వీరం యోఽసౌ తురగమాస్థితః। క్షోభయన్తం హరిబలం క్షిప్రం ప్రాణైర్వియోజయ
ఆ గుర్రంపై కూర్చుని వానరసేనను కలవరపెడుతున్న రాక్షసవీరుడిని వెంటనే వెళ్ళి, అతని ప్రాణాలను త్వరగా తీయి.
స భర్తుర్వచనం శ్రుత్వా నిష్పపాతాఙ్గదస్తదా। అనీకాన్మేఘసంకాశాదంశుమానివ వీర్యవాన్
తండ్రి ఆజ్ఞ విని, అంగదుడు మేఘాల వలె గాఢంగా ఉన్న సేనలో నుండి, తేజోమయుడై సూర్యుడు మేఘాల మధ్యనుంచి వెలువడినట్టు బయటకు దూకాడు.
శైలసంఘాతసంకాశో హరీణాముత్తమోఽఙ్గదః। రరాజాఙ్గదసంనద్ధః సధాతురివ పర్వతః
కొండ సమూహంలా కనిపించే వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు, బంగారు అలంకారాలతో మెరిసిపోతూ, లోహ ధాతువులతో కూడిన పర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
నిరాయుధో మహాతేజాః కేవలం నఖదంష్ట్రవాన్। నరాన్తకమభిక్రమ్య వాలిపుత్రోఽబ్రవీద్ వచః
ఏ ఆయుధం లేకపోయినా, గొప్ప తేజస్సుతో, కేవలం గోర్లు, పళ్లతోనే, వాలి కుమారుడు నరాంతకుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
తిష్ఠ కిం ప్రాకృతైరేభిర్హరిభిస్త్వం కరిష్యసి। అస్మిన్ వజ్రసమస్పర్శం ప్రాసం క్షిప్ర మమోరసి
"నిలువు! ఈ సాధారణ వానరులతో నువ్వు ఏం చేయగలవు? వజ్రం తాకినట్టు ఉండే నీ ఆయుధాన్ని వెంటనే నా ఛాతీపై విసురు!"
అఙ్గదస్య వచః శ్రుత్వా ప్రచుక్రోధ నరాన్తకః। సందశ్య దశనైరోష్ఠం నిఃశ్వస్య చ భుజంగవత్। అభిగమ్యాఙ్గదం క్రుద్ధో వాలిపుత్రం నరాన్తకః
అంగదుని మాటలు విని, నరాంతకుడు కోపంతో పెదవిని పళ్లతో కొరికి, పాములా శ్వాస తీసుకుంటూ, వాలి కుమారుడైన అంగదుని మీద ఆగ్రహంతో దూసుకొచ్చాడు.
స ప్రాసమావిధ్య తదాఙ్గదాయ సముజ్జ్వలన్తం సహసోత్ససర్జ। స వాలిపుత్రోరసి వజ్రకల్పే బభూవ భగ్నో న్యపతచ్చ భూమౌ
ఆ సమయంలో నారాంతకుడు మెరిసే కేతకిని చేతిలో పట్టుకుని, ఆంగదుని మీద గట్టిగా విసిరాడు. అది వాలి కుమారుని వజ్రంలా గట్టి ఉన్న ఛాతీకి తగిలి, విరిగి నేలపై పడిపోయింది.
తం ప్రాసమాలోక్య తదా విభగ్నం సుపర్ణకృత్తోరగభోగకల్పమ్। తలం సముద్యమ్య స వాలిపుత్ర- స్తురంగమస్యాభిజఘాన మూర్ధ్ని
ఆ కేతకం విరిగిపోయినదాన్ని, గరుడుడు పాము పిండి కోసినట్టుగా ఉన్నదాన్ని చూసి, వాలి కుమారుడు తన అరచేతిని పైకి ఎత్తి, ఆ గుర్రం తలపై బలంగా కొట్టాడు.
నిమగ్నపాదః స్ఫుటితాక్షితారో నిష్క్రాన్తజిహ్వోఽచలసంనికాశః। స తస్య వాజీ నిపపాత భూమౌ తలప్రహారేణ వికీర్ణమూర్ధా
ఆ గుర్రం కాళ్లు లోపలికి మునిగిపోయి, చక్రాలు విరిగి, నాలుక బయటకు వచ్చి, కొండలా కనిపిస్తూ, ఆంగదుని అరచేతి దెబ్బతో తల విరిగి నేలపై పడిపోయింది.
నరాన్తకః క్రోధవశం జగామ హతం తురంగం పతితం సమీక్ష్య। స ముష్టిముద్యమ్య మహాప్రభావో జఘాన శీర్షే యుధి వాలిపుత్రమ్
తన గుర్రం చనిపోయి నేలపై పడినదాన్ని చూసి, నారాంతకుడు కోపంతో ఊగిపోతూ, తన ముష్టిని పైకి ఎత్తి, యుద్ధంలో వాలి కుమారుని తలపై బలంగా కొట్టాడు.
అథాఙ్గదో ముష్టివిశీర్ణమూర్ధా సుస్రావ తీవ్రం రుధిరం భృశోష్ణమ్। ముహుర్విజజ్వాల ముమోహ చాపి సంజ్ఞాం సమాసాద్య విసిస్మియే చ
ఆ ముష్టిపోటుతో తల విరిగిన ఆంగదుని తల నుంచి వేడి రక్తం బాగా కారింది. అతడు కొన్ని సార్లు మంటలాగా మండిపోతూ, ఒక్కసారిగా మూర్చిపోయి, మళ్లీ చైతన్యం వచ్చి ఆశ్చర్యపోయాడు.
అథాఙ్గదో మృత్యుసమానవేగం సంవర్త్య ముష్టిం గిరిశృఙ్గకల్పమ్। నిపాతయామాస తదా మహాత్మా నరాన్తకస్యోరసి వాలిపుత్రః
ఆ తర్వాత ఆంగదు, మరణ వేగంతో కూడిన తన ముష్టిని కొండ శిఖరంలా గట్టిగా బిగించి, వాలి కుమారుడు అయిన ఆ మహాత్ముడు నారాంతకుని ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు.
స ముష్టినిర్భిన్ననిమగ్నవక్షా జ్వాలా వమన్ శోణితదిగ్ధగాత్రః। నరాన్తకో భూమితలే పపాత యథాచలో వజ్రనిపాతభగ్నః
ఆ ముష్టిపోటుతో ఛాతీ లోపలికి మునిగి, మంటలు ఉప్పొంగుతూ, రక్తంతో తడిసిన శరీరంతో నారాంతకుడు వజ్రం పడిన కొండలా నేలపై పడిపోయాడు.
తదాన్తరిక్షే త్రిదశోత్తమానాం వనౌకసాం చైవ మహాప్రణాదః। బభూవ తస్మిన్ నిహతేఽగ్ర్యవీర్యే నరాన్తకే వాలిసుతేన సంఖ్యే
ఆ సమయంలో యుద్ధంలో వాలి కుమారుడు నారాంతకుని సంహరించగా, ఆకాశంలో దేవతలు, వనవాసులు అందరూ గొప్ప గర్జనతో ఆనందంగా అరవడం మొదలుపెట్టారు.
అథాఙ్గదో రామమనఃప్రహర్షణం సుదుష్కరం తం కృతవాన్ హి విక్రమమ్। విసిస్మియే సోఽప్యథ భీమకర్మా పునశ్చ యుద్ధే స బభూవ హర్షితః
ఆంగదు చేసిన ఆ దుర్లభమైన పరాక్రమం రాముని మనసును ఆనందపరిచింది. భయంకరమైన పని చేశానని అతడే ఆశ్చర్యపడి, యుద్ధంలో మళ్లీ హర్షంతో నిండిపోయాడు.
thumb|సప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తతితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఏడవది సర్గను వినండి.