వానరాన్ వానరైరేవ జఘ్నుస్తే నైర్ఋతర్షభాః। రాక్షసాన్ రాక్షసైరేవ జఘ్నుస్తే వానరా అపి
రాక్షసులలో శ్రేష్ఠులు వానరులను వానరులతోనే కొట్టగా, వానరులు కూడా రాక్షసులను రాక్షసులతోనే కొట్టారు.
ఆక్షిప్య చ శిలాః శైలాఞ్జఘ్నుస్తే రాక్షసాస్తదా। తేషాం చాచ్ఛిద్య శస్త్రాణి జఘ్నూ రక్షాంసి వానరాః
ఆ సమయంలో రాక్షసులు రాళ్లు, కొండలు విసిరి శత్రువులను కొట్టగా, వానరులు వారి ఆయుధాలను విరగొట్టి, రాక్షసులను సంహరించారు.
నిర్జఘ్నుః శైలశృఙ్గైశ్చ బిభిదుశ్చ పరస్పరమ్। సింహనాదాన్ వినేదుశ్చ రణే రాక్షసవానరాః
వారు కొండ శిఖరాలతో పరస్పరం కొట్టుకొని, ఒకరినొకరు పగలగొట్టారు. యుద్ధంలో రాక్షసులు, వానరులు సింహంలా గర్జించారు.
ఛిన్నవర్మతనుత్రాణా రాక్షసా వానరైర్హతాః। రుధిరం ప్రసృతాస్తత్ర రససారమివ ద్రుమాః
రాక్షసుల కవచాలు, శరీర రక్షలు విరిగిపోగా, వానరులు వారిని సంహరించారు. అక్కడ వారి రక్తం చెట్ల నుండి రసం కారినట్టు ప్రవహించింది.
రథేన చ రథం చాపి వారణేనాపి వారణమ్। హయేన చ హయం కేచిన్నిర్జఘ్నుర్వానరా రణే
కొంతమంది వానరులు యుద్ధంలో రథాన్ని రథంతో, ఏనుగును ఏనుగుతో, గుర్రాన్ని గుర్రంతో పడగొట్టారు.
క్షురప్రైరర్ధచన్ద్రైశ్చ భల్లైశ్చ నిశితైః శరైః। రాక్షసా వానరేన్ద్రాణాం బిభిదుః పాదపాన్ శిలాః
పదునైన కత్తులు, అర్ధచంద్రాకార బాణాలు, భల్లాలతో రాక్షసులు వానరుల నాయకులు విసిరిన చెట్లు, రాళ్లను చీల్చేశారు.
వికీర్ణాః పర్వతాస్తైశ్చ ద్రుమచ్ఛిన్నైశ్చ సంయుగే। హతైశ్చ కపిరక్షోభిర్దుర్గమా వసుధాభవత్
ఆ యుద్ధంలో కొండలు చెల్లాచెదురుగా పడి, చెట్లు నరికివేయబడి, వానరులు, రాక్షసులు చనిపోవడంతో భూమి దాటి వెళ్లలేనంత అయింది.
తే వానరా గర్వితహృష్టచేష్టాః సంగ్రామమాసాద్య భయం విముచ్య। యుద్ధం స్మ సర్వే సహ రాక్షసైస్తే నానాయుధాశ్చక్రురదీనసత్త్వాః
ఆ వానరులు గర్వంతో, ఆనందంతో యుద్ధంలోకి ప్రవేశించి, భయాన్ని వదిలేసి, రాక్షసులతో కలసి, ఎన్నో ఆయుధాలు పట్టుకుని, ధైర్యంగా పోరాడారు.
తస్మిన్ ప్రవృత్తే తుములే విమర్దే ప్రహృష్యమాణేషు వలీముఖేషు। నిపాత్యమానేషు చ రాక్షసేషు మహర్షయో దేవగణాశ్చ నేదుః
ఆ ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు, వానర నాయకులు ఆనందంతో ఉండగా, రాక్షసులు పడిపోతుండగా, మహర్షులు, దేవతలు గర్జించారు.
తతో హయం మారుతతుల్యవేగ- మారుహ్య శక్తిం నిశితాం ప్రగృహ్య। నరాన్తకో వానరసైన్యముగ్రం మహార్ణవం మీన ఇవావివేశ
అప్పుడు నరాంతకుడు గాలివేగంతో పరుగెత్తే గుర్రంపై ఎక్కి, పదునైన శక్తిని పట్టుకుని, ఉగ్రమైన వానర సైన్యంలోకి చేప సముద్రంలోకి వెళ్లినట్టు ప్రవేశించాడు.
స వానరాన్ సప్త శతాని వీరః ప్రాసేన దీప్తేన వినిర్బిభేద। ఏకః క్షణేనేన్ద్రరిపుర్మహాత్మా జఘాన సైన్యం హరిపుఙ్గవానామ్
ఆ వీరుడు, జ్వలించే శక్తితో, ఏకంగా ఏడు వందల మంది వానరులను పొడిచాడు. ఒక క్షణంలోనే, ఇంద్రునికి శత్రువైన ఆ మహాత్ముడు వానరుల సైన్యాన్ని సంహరించాడు.
దదృశుశ్చ మహాత్మానం హయపృష్ఠప్రతిష్ఠితమ్। చరన్తం హరిసైన్యేషు విద్యాధరమహర్షయః
విద్యాధరులు, మహర్షులు, గుర్రం మీద నిలబడి, వానర సైన్యంలో సంచరిస్తున్న ఆ మహాత్ముడైన నరాంతకుడిని చూశారు.
యావద్ విక్రమితుం బుద్ధిం చక్రుః ప్లవగపుఙ్గవాః। తావదేతానతిక్రమ్య నిర్బిభేద నరాన్తకః
అగ్రగామి వానరులు ముందుకు పోవడానికి సిద్ధపడుతుండగా, నరాంతకుడు వారిని దాటి వెళ్లి అందరినీ తన ఆయుధంతో గాయపరిచాడు.
జ్వలన్తం ప్రాసముద్యమ్య సంగ్రామాగ్రే నరాన్తకః। దదాహ హరిసైన్యాని వనానీవ విభావసుః
నరాంతకుడు యుద్ధంలో ముందుండి మెరుస్తున్న కఠిన ఆయుధాన్ని ఊపుతూ, అగ్ని అడవిని కాల్చినట్లు వానరసేనను కాల్చేశాడు.
యావదుత్పాటయామాసుర్వృక్షాన్ శైలాన్ వనౌకసః। తావత్ ప్రాసహతాః పేతుర్వజ్రకృత్తా ఇవాచలాః
అడవిలో నివసించే వానరులు చెట్లు, కొండలు పీకి విసురుతుండగా, నరాంతకుని ఆయుధం తగిలి వారు వజ్రంతో చీలిన కొండల్లా నేలపై పడిపోయారు.
దిక్షు సర్వాసు బలవాన్ విచచార నరాన్తకః। ప్రమృద్నన్ సర్వతో యుద్ధే ప్రావృట్కాలే యథానిలః
బలవంతుడు నరాంతకుడు యుద్ధభూమిలో అన్ని దిశల్లో తిరుగుతూ, వానకాలంలో ఈదురుగాలిలా ప్రతిదాన్ని నాశనం చేశాడు.
న శేకుర్ధావితుం వీరా న స్థాతుం స్పన్దితుం భయాత్। ఉత్పతన్తం స్థితం యాన్తం సర్వాన్ వివ్యాధ వీర్యవాన్
భయంతో వీరులు పరుగెత్తలేక, నిలబడలేక, కదలలేకపోయారు; ఎవరైనా ఎగిరినా, నిలబడ్డా, ముందుకు వచ్చినా, ధైర్యవంతుడైన నరాంతకుడు వారందరినీ గాయపరిచాడు.
ఏకేనాన్తకకల్పేన ప్రాసేనాదిత్యతేజసా। భగ్నాని హరిసైన్యాని నిపేతుర్ధరణీతలే
ఒకే ఒక్క సూర్యుడి తేజస్సుతో మెరుస్తున్న, అంత్యకాలాన్ని తలపించే ఆయుధంతో, వానరసేనలు నశించి భూమిపై పడిపోయాయి.
వజ్రనిష్పేషసదృశం ప్రాసస్యాభినిపాతనమ్। న శేకుర్వానరాః సోఢుం తే వినేదుర్మహాస్వనమ్
నరాంతకుని ఆయుధం వజ్రం తాకినట్టు తీవ్రంగా తాకింది; వానరులు దాన్ని తట్టుకోలేక పెద్ద శబ్దంతో అరవసాగారు.
పతతాం హరివీరాణాం రూపాణి ప్రచకాశిరే। వజ్రభిన్నాగ్రకూటానాం శైలానాం పతతామివ
వానరవీరులు పడిపోతుండగా, వారి రూపాలు వజ్రంతో చీలిన కొండశిఖరాలు పడిపోతున్నట్టు ప్రకాశించాయి.
యే తు పూర్వం మహాత్మానః కుమ్భకర్ణేన పాతితాః। తే స్వస్థా వానరశ్రేష్ఠాః సుగ్రీవముపతస్థిరే
మునుపు కుంభకర్ణుడు పడగొట్టిన మహాత్ములు అయిన వానరశ్రేష్ఠులు, ఇప్పుడు కోలుకుని, సుగ్రీవుని దగ్గరకు వచ్చారు.
ప్రేక్షమాణః స సుగ్రీవో దదృశే హరివాహినీమ్। నరాన్తకభయత్రస్తాం విద్రవన్తీం యతస్తతః
సుగ్రీవుడు చూస్తూ, నరాంతకుని భయంతో వానరసేన అన్ని దిశల్లో పరుగెత్తుతున్నదాన్ని గమనించాడు.
విద్రుతాం వాహినీం దృష్ట్వా స దదర్శ నరాన్తకమ్। గృహీతప్రాసమాయాన్తం హయపృష్ఠప్రతిష్ఠితమ్
సేన పారిపోయినదాన్ని చూసి, సుగ్రీవుడు చేతిలో ఆయుధాన్ని పట్టుకుని, గుర్రంపై వచ్చిన నరాంతకుని చూశాడు.
దృష్ట్వోవాచ మహాతేజాః సుగ్రీవో వానరాధిపః। కుమారమఙ్గదం వీరం శక్రతుల్యపరాక్రమమ్
అది చూసి, మహాతేజస్వి వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు, ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమం కలిగిన వీరుడు కుమారుడు అంగదునితో ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛైనం రాక్షసం వీరం యోఽసౌ తురగమాస్థితః। క్షోభయన్తం హరిబలం క్షిప్రం ప్రాణైర్వియోజయ
ఆ గుర్రంపై కూర్చుని వానరసేనను కలవరపెడుతున్న రాక్షసవీరుడిని వెంటనే వెళ్ళి, అతని ప్రాణాలను త్వరగా తీయి.
స భర్తుర్వచనం శ్రుత్వా నిష్పపాతాఙ్గదస్తదా। అనీకాన్మేఘసంకాశాదంశుమానివ వీర్యవాన్
తండ్రి ఆజ్ఞ విని, అంగదుడు మేఘాల వలె గాఢంగా ఉన్న సేనలో నుండి, తేజోమయుడై సూర్యుడు మేఘాల మధ్యనుంచి వెలువడినట్టు బయటకు దూకాడు.
శైలసంఘాతసంకాశో హరీణాముత్తమోఽఙ్గదః। రరాజాఙ్గదసంనద్ధః సధాతురివ పర్వతః
కొండ సమూహంలా కనిపించే వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు, బంగారు అలంకారాలతో మెరిసిపోతూ, లోహ ధాతువులతో కూడిన పర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
నిరాయుధో మహాతేజాః కేవలం నఖదంష్ట్రవాన్। నరాన్తకమభిక్రమ్య వాలిపుత్రోఽబ్రవీద్ వచః
ఏ ఆయుధం లేకపోయినా, గొప్ప తేజస్సుతో, కేవలం గోర్లు, పళ్లతోనే, వాలి కుమారుడు నరాంతకుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
తిష్ఠ కిం ప్రాకృతైరేభిర్హరిభిస్త్వం కరిష్యసి। అస్మిన్ వజ్రసమస్పర్శం ప్రాసం క్షిప్ర మమోరసి
"నిలువు! ఈ సాధారణ వానరులతో నువ్వు ఏం చేయగలవు? వజ్రం తాకినట్టు ఉండే నీ ఆయుధాన్ని వెంటనే నా ఛాతీపై విసురు!"
అఙ్గదస్య వచః శ్రుత్వా ప్రచుక్రోధ నరాన్తకః। సందశ్య దశనైరోష్ఠం నిఃశ్వస్య చ భుజంగవత్। అభిగమ్యాఙ్గదం క్రుద్ధో వాలిపుత్రం నరాన్తకః
అంగదుని మాటలు విని, నరాంతకుడు కోపంతో పెదవిని పళ్లతో కొరికి, పాములా శ్వాస తీసుకుంటూ, వాలి కుమారుడైన అంగదుని మీద ఆగ్రహంతో దూసుకొచ్చాడు.