ఇతి కృత్వా మతిం వీరాః సంజగ్ముః సంయుగార్థినః। జగర్జుశ్చ ప్రణేదుశ్చ చిక్షిపుశ్చాపి సాయకాన్
అలా నిర్ణయం తీసుకుని, ఆ వీరులు యుద్ధానికి బయలుదేరారు. వారు గర్జించి, శంఖాలు ఊదుతూ, బాణాలు విసిరారు.
జగృహుశ్చ మహాత్మానో నిర్యాన్తో యుద్ధదుర్మదాః। క్ష్వేడితాస్ఫోటితానాం వై సంచచాలేవ మేదినీ
యుద్ధంలో ఉగ్రతతో నిండిన ఆ మహాత్ములు ఆయుధాలు పట్టుకుని బయలుదేరారు. వారి అరుపులు, గర్జనలతో భూమి కంపించిపోతున్నట్టు అనిపించింది.
రక్షసాం సింహనాదైశ్చ సంస్ఫోటితమివామ్బరమ్। తేఽభినిష్క్రమ్య ముదితా రాక్షసేన్ద్రా మహాబలాః
రాక్షసుల సింహగర్జనలతో ఆకాశం మోగిపోతున్నట్టు అనిపించింది. ఆ మహాబల రాక్షసాధిపతులు ఆనందంతో బయటకు వచ్చారు.
దదృశుర్వానరానీకం సముద్యతశిలానగమ్। హరయోఽపి మహాత్మానో దదృశూ రాక్షసం బలమ్
వారు కొండలు, చెట్లు ఎత్తిపట్టుకున్న వానరసేనను చూశారు. అలాగే, ఆ మహాత్మ వానరులు రాక్షససేనను చూశారు.
హస్త్యశ్వరథసమ్బాధం కిఙ్కిణీశతనాదితమ్। నీలజీమూతసంకాశం సముద్యతమహాయుధమ్
ఆ సేనలో గజాలు, కుదిరాళ్లు, రథాలుぎతో నిండిపోయి, వందల కొద్దీ గంటల శబ్దంతో మోగుతూ, నీలిమేఘాల్లా కనిపిస్తూ, గొప్ప ఆయుధాలతో సిద్ధంగా నిలిచింది.
దీప్తానలరవిప్రఖ్యైర్నైర్ఋతైః సర్వతో వృతమ్। తద్ దృష్ట్వా బలమాయాతం లబ్ధలక్షాః ప్లవఙ్గమాః
అన్ని వైపులా అగ్నికాంతులతో మెరిసే నిశాచారులు ఆ సేనను చుట్టుముట్టారు. ఆ సైన్యం దగ్గరికి వస్తున్నదని చూసి, వానరులు లక్ష్యాన్ని చేరుకున్నారు.
సముద్యతమహాశైలాః సమ్ప్రణేదుర్ముహుర్ముహుః। అమృష్యమాణా రక్షాంసి ప్రతినర్దన్త వానరాః
వారు భారీ పర్వతాలను ఎత్తిపట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ గర్జించారు. రాక్షసులను తట్టుకోలేక, వానరులు ఎదురుగా అరవసాగారు.
తతః సముత్కృష్టరవం నిశమ్య రక్షోగణా వానరయూథపానామ్। అమృష్యమాణాః పరహర్షముగ్రం మహాబలా భీమతరం ప్రణేదుః
అప్పుడు రాక్షస గుంపులు, వానర యూథపతుల గర్జనలు వినిపించాయి. శత్రువుల ఉగ్ర ఆనందాన్ని భరించలేక, మహాబల రాక్షసులు ఇంకా భయంకరంగా గర్జించారు.
తే రాక్షసబలం ఘోరం ప్రవిశ్య హరియూథపాః। విచేరురుద్యతైః శైలైర్నగాః శిఖరిణో యథా
వానర యూథపతులు ఆ ఘోరమైన రాక్షససేనలోకి ప్రవేశించి, ఎత్తైన పర్వతాలను ఎత్తిపట్టి, కొండల్లో శిఖరాల్లా సంచరించారు.
కేచిదాకాశమావిశ్య కేచిదుర్వ్యాం ప్లవఙ్గమాః। రక్షఃసైన్యేషు సంక్రుద్ధాః కేచిద్ ద్రుమశిలాయుధాః
కొంతమంది వానరులు ఆకాశంలోకి ఎగిరారు, మరికొంతమంది భూమిపైకి దూకారు. మరికొంతమంది కోపంతో చెట్లు, రాళ్లు ఆయుధాలుగా పట్టుకుని రాక్షససైన్యంపై దాడి చేశారు.
ద్రుమాంశ్చ విపులస్కన్ధాన్ గృహ్య వానరపుఙ్గవాః। తద్ యుద్ధమభవద్ ఘోరం రక్షోవానరసంకులమ్
వానరులలో అగ్రగణ్యులు బలమైన కండలు గల చెట్లు పట్టుకుని, ఆ యుద్ధాన్ని రాక్షసులు, వానరులతో నిండిపోయేలా భయంకరంగా మార్చారు.
తే పాదపశిలాశైలైశ్చక్రుర్వృష్టిమనూపమామ్। బాణౌఘైర్వార్యమాణాశ్చ హరయో భీమవిక్రమాః
వారు చెట్లు, రాళ్లు, పర్వతశిఖరాలతో ఎడతెగని వర్షంలా విసిరారు. బాణాల వర్షం పడుతున్నా, భయంకరమైన వానరులు వెనక్కి తగ్గలేదు.
సింహనాదాన్ వినేదుశ్చ రణే రాక్షసవానరాః। శిలాభిశ్చూర్ణయామాసుర్యాతుధానాన్ ప్లవఙ్గమాః
యుద్ధంలో రాక్షసులు, వానరులు సింహాల్లా గర్జించారు. వానరులు రాళ్లతో రాక్షసులను నుజ్జునుజ్జు చేశారు.
నిర్జఘ్నుః సంయుగే క్రుద్ధాః కవచాభరణావృతాన్। కేచిద్ రథగతాన్ వీరాన్ గజవాజిగతానపి
కోపంతో యుద్ధంలో రాక్షసులను, వారు ధరించిన కవచాలు, ఆభరణాలతో సహా కొంతమందిని, రథాల్లో ఉన్నవారిని, గజాలు, కుదిరాళ్లపై ఉన్నవారిని కూడా వానరులు చంపేశారు.
నిర్జఘ్నుః సహసాఽఽప్లుత్య యాతుధానాన్ ప్లవఙ్గమాః। శైలశృఙ్గాన్వితాఙ్గాస్తే ముష్టిభిర్వాన్తలోచనాః
ఆ వానరులు ఆకస్మాత్తుగా ఎగిరి, కొండ శిఖరాలు చేతబట్టి, చేతులతో రక్తం కార్చుకుంటూ, కన్నులు తిరిగిపోయేలా కోపంతో, రాక్షసులను బలంగా కొట్టిపారేశారు.
చేలుః పేతుశ్చ నేదుశ్చ తత్ర రాక్షసపుఙ్గవాః। రాక్షసాశ్చ శరైస్తీక్ష్ణైర్బిభిదుః కపికుఞ్జరాన్
అక్కడ రాక్షసులలో ముఖ్యులు తూలుతూ, పడిపోతూ, గర్జించగా, రాక్షసులు పదునైన బాణాలతో వానరులను, ఏనుగులను పొడిచారు.
శూలముద్గరఖడ్గైశ్చ జఘ్నుః ప్రాసైశ్చ శక్తిభిః। అన్యోన్యం పాతయామాసుః పరస్పరజయైషిణః
వారు పరస్పరం గెలుపుకోసం, కఠినంగా పోరాడుతూ, కత్తులు, గదలు, కుఱ్ఱాలు, శక్తులు, భుజబలంతో ఒకరినొకరు పడగొట్టారు.
రిపుశోణితదిగ్ధాఙ్గాస్తత్ర వానరరాక్షసాః। తతః శైలైశ్చ ఖడ్గైశ్చ విసృష్టైర్హరిరాక్షసైః
అక్కడ వానరులు, రాక్షసులు శత్రువుల రక్తంతో తడిసి, కొండలు, కత్తులు ఒకరిపై ఒకరు విసిరారు.
ముహూర్తేనావృతా భూమిరభవచ్ఛోణితోక్షితా। వికీర్ణైః పర్వతాకారై రక్షోభిరభిమర్దితైః। ఆసీద్ వసుమతీ పూర్ణా తదా యుద్ధమదాన్వితైః
ఒక క్షణంలోనే భూమి మొత్తం రక్తంతో తడిసి, కొండల్లాంటి రాక్షసుల శవాలతో నిండిపోయింది. యుద్ధ మత్తులో ఉన్నవారి వల్ల భూమి అంతా నిండిపోయింది.
ఆక్షిప్తాః క్షిప్యమాణాశ్చ భగ్నశైలాశ్చ వానరాః। పునరఙ్గైస్తదా చక్రురాసన్నా యుద్ధమద్భుతమ్
విసిరిన, విరిగిన కొండలతో కొట్టబడి, పడిపోతున్నా, ఆ వానరులు మళ్లీ శరీరాలతో దగ్గరగా పోరాడుతూ, అద్భుతమైన యుద్ధాన్ని సృష్టించారు.
వానరాన్ వానరైరేవ జఘ్నుస్తే నైర్ఋతర్షభాః। రాక్షసాన్ రాక్షసైరేవ జఘ్నుస్తే వానరా అపి
రాక్షసులలో శ్రేష్ఠులు వానరులను వానరులతోనే కొట్టగా, వానరులు కూడా రాక్షసులను రాక్షసులతోనే కొట్టారు.
ఆక్షిప్య చ శిలాః శైలాఞ్జఘ్నుస్తే రాక్షసాస్తదా। తేషాం చాచ్ఛిద్య శస్త్రాణి జఘ్నూ రక్షాంసి వానరాః
ఆ సమయంలో రాక్షసులు రాళ్లు, కొండలు విసిరి శత్రువులను కొట్టగా, వానరులు వారి ఆయుధాలను విరగొట్టి, రాక్షసులను సంహరించారు.
నిర్జఘ్నుః శైలశృఙ్గైశ్చ బిభిదుశ్చ పరస్పరమ్। సింహనాదాన్ వినేదుశ్చ రణే రాక్షసవానరాః
వారు కొండ శిఖరాలతో పరస్పరం కొట్టుకొని, ఒకరినొకరు పగలగొట్టారు. యుద్ధంలో రాక్షసులు, వానరులు సింహంలా గర్జించారు.
ఛిన్నవర్మతనుత్రాణా రాక్షసా వానరైర్హతాః। రుధిరం ప్రసృతాస్తత్ర రససారమివ ద్రుమాః
రాక్షసుల కవచాలు, శరీర రక్షలు విరిగిపోగా, వానరులు వారిని సంహరించారు. అక్కడ వారి రక్తం చెట్ల నుండి రసం కారినట్టు ప్రవహించింది.
రథేన చ రథం చాపి వారణేనాపి వారణమ్। హయేన చ హయం కేచిన్నిర్జఘ్నుర్వానరా రణే
కొంతమంది వానరులు యుద్ధంలో రథాన్ని రథంతో, ఏనుగును ఏనుగుతో, గుర్రాన్ని గుర్రంతో పడగొట్టారు.
క్షురప్రైరర్ధచన్ద్రైశ్చ భల్లైశ్చ నిశితైః శరైః। రాక్షసా వానరేన్ద్రాణాం బిభిదుః పాదపాన్ శిలాః
పదునైన కత్తులు, అర్ధచంద్రాకార బాణాలు, భల్లాలతో రాక్షసులు వానరుల నాయకులు విసిరిన చెట్లు, రాళ్లను చీల్చేశారు.
వికీర్ణాః పర్వతాస్తైశ్చ ద్రుమచ్ఛిన్నైశ్చ సంయుగే। హతైశ్చ కపిరక్షోభిర్దుర్గమా వసుధాభవత్
ఆ యుద్ధంలో కొండలు చెల్లాచెదురుగా పడి, చెట్లు నరికివేయబడి, వానరులు, రాక్షసులు చనిపోవడంతో భూమి దాటి వెళ్లలేనంత అయింది.
తే వానరా గర్వితహృష్టచేష్టాః సంగ్రామమాసాద్య భయం విముచ్య। యుద్ధం స్మ సర్వే సహ రాక్షసైస్తే నానాయుధాశ్చక్రురదీనసత్త్వాః
ఆ వానరులు గర్వంతో, ఆనందంతో యుద్ధంలోకి ప్రవేశించి, భయాన్ని వదిలేసి, రాక్షసులతో కలసి, ఎన్నో ఆయుధాలు పట్టుకుని, ధైర్యంగా పోరాడారు.
తస్మిన్ ప్రవృత్తే తుములే విమర్దే ప్రహృష్యమాణేషు వలీముఖేషు। నిపాత్యమానేషు చ రాక్షసేషు మహర్షయో దేవగణాశ్చ నేదుః
ఆ ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు, వానర నాయకులు ఆనందంతో ఉండగా, రాక్షసులు పడిపోతుండగా, మహర్షులు, దేవతలు గర్జించారు.
తతో హయం మారుతతుల్యవేగ- మారుహ్య శక్తిం నిశితాం ప్రగృహ్య। నరాన్తకో వానరసైన్యముగ్రం మహార్ణవం మీన ఇవావివేశ
అప్పుడు నరాంతకుడు గాలివేగంతో పరుగెత్తే గుర్రంపై ఎక్కి, పదునైన శక్తిని పట్టుకుని, ఉగ్రమైన వానర సైన్యంలోకి చేప సముద్రంలోకి వెళ్లినట్టు ప్రవేశించాడు.