భీరోః ప్రవాదాః శ్రూయన్తే యస్తు జీవతి ధిక్కృతః। మార్గః సత్పురుషైర్జుష్టః సేవ్యతాం త్యజ్యతాం భయమ్
భయపడే వాళ్ల మాటలు వినిపిస్తున్నాయి. భయంతో బ్రతికేవాడు అపహాస్యం పొందతాడు. మంచి వారు నడిచే మార్గాన్ని అనుసరించండి, భయాన్ని వదిలేయండి.
శయామహే వా నిహతాః పృథివ్యామల్పజీవితాః। ప్రాప్నుయామో బ్రహ్మలోకం దుష్ప్రాపం చ కుయోధిభిః
మన ప్రాణాలు చిన్నవే అయినా, నేలమీద పడిపోయి చనిపోతే మంచిదే. చెడ్డవారికి అందని బ్రహ్మలోకాన్ని మనం పొందవచ్చు.
అవాప్నుయామః కీర్తిం వా నిహత్వా శత్రుమాహవే। నిహతా వీరలోకస్య భోక్ష్యామో వసు వానరాః
లేదా, శత్రువును యుద్ధంలో చంపి కీర్తిని సంపాదిద్దాం. చనిపోతే వీరుల లోకాన్ని పొందుతాం, లేకపోతే ధనాన్ని పొందుతాం, ఓ వానరులారా!
న కుమ్భకర్ణః కాకుత్స్థం దృష్ట్వా జీవన్ గమిష్యతి। దీప్యమానమివాసాద్య పతఙ్గో జ్వలనం యథా
కుంభకర్ణుడు కకుత్స్థుడిని చూసిన తర్వాత బ్రతికి ఉండడు. ఒక పురుగు మంటలోకి వెళ్లినట్టు, అతనూ నాశనం అవుతాడు.
పలాయనేన చోద్దిష్టాః ప్రాణాన్ రక్షామహే వయమ్। ఏకేన బహవో భగ్నా యశో నాశం గమిష్యతి
పారిపోవడం వల్ల మనం ప్రాణాలను కాపాడుకుంటున్నాం. ఒకడే అనేక మందిని ఓడించాడు. మన కీర్తి పోతుంది.
ఏవం బ్రువాణం తం శూరమఙ్గదం కనకాఙ్గదమ్। ద్రవమాణాస్తతో వాక్యమూచుః శూరవిగర్హితమ్
బంగారు అలంకారాలు ధరించిన ధైర్యవంతుడైన అంగదుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, పారిపోతున్న వారు ధైర్యవంతులు తక్కువగా భావించే మాటలు చెప్పారు.
కృతం నః కదనం ఘోరం కుమ్భకర్ణేన రక్షసా। న స్థానకాలో గచ్ఛామో దయితం జీవితం హి నః
కుంభకర్ణుడు మన మీద ఘోరమైన హింస చేశాడు. ఇప్పుడు నిలబడే సమయం కాదు, స్థలం కూడా కాదు. మన ప్రాణాలు మాకు ప్రియమైనవి, కాబట్టి పోదాం.
ఏతావదుక్త్వా వచనం సర్వే తే భేజిరే దిశః। భీమం భీమాక్షమాయాన్తం దృష్ట్వా వానరయూథపాః
ఇలా చెప్పాక, అందరూ వేర్వేరు దిశల్లో పరుగెత్తారు. ఎందుకంటే, భయంకరమైన భీముడు, భయానకమైన కళ్లతో వస్తున్నాడని వానర నాయకులు చూశారు.
ద్రవమాణాస్తు తే వీరా అఙ్గదేన బలీముఖాః। సాన్త్వనైశ్చానుమానైశ్చ తతః సర్వే నివర్తితాః
అయితే, అంగదుడు ముందుండి ధైర్యం చెప్పి, ఓదార్పు మాటలు చెప్పి, వారందరినీ తిరిగి రమ్మని ఒప్పించాడు.
ప్రహర్షముపనీతాశ్చ వాలిపుత్రేణ ధీమతా। ఆజ్ఞాప్రతీక్షాస్తస్థుశ్చ సర్వే వానరయూథపాః
వాలిపుత్రుడైన అంగదుడు చెప్పిన మాటలకు ఆనందంతో, వానర నాయకులు అందరూ ఆజ్ఞ కోసం ఎదురుచూస్తూ నిలబడ్డారు.
ఋషభశరభమైన్దధూమ్రనీలాః కుముదసుషేణగవాక్షరమ్భతారాః। ద్వివిదపనసవాయుపుత్రముఖ్యా- స్త్వరితతరాభిముఖం రణం ప్రయాతాః
ఋషభుడు, శరభుడు, మైందుడు, ధూమ్రుడు, నీలుడు, కుముదుడు, సుషేణుడు, గవాక్షుడు, రంభుడు, తారుడు, అలాగే ద్వివిదుడు, పనసుడు, వాయుపుత్రుడు — వీరందరూ వేగంగా యుద్ధానికి పరుగెత్తారు.
thumb|సప్తషష్టితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తషష్టితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో అరవై ఏడవ సర్గను వినండి.
తే నివృత్తా మహాకాయాః శ్రుత్వాఙ్గదవచస్తదా। నైష్ఠికీం బుద్ధిమాస్థాయ సర్వే సంగ్రామకాఙ్క్షిణః
అంగదుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ గొప్ప శరీరాల వానరులు వెనక్కి తిరిగి, ధృడమైన సంకల్పంతో, యుద్ధం చేయాలని మనసులో ఉత్సాహంతో ముందుకు సాగారు.
సముదీరితవీర్యాస్తే సమారోపితవిక్రమాః। పర్యవస్థాపితా వాక్యైరఙ్గదేన బలీయసా
వీరత ఉప్పొంగి, పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, బలవంతుడు అయిన అంగదుని మాటలతో వారు ధైర్యంగా నిలబడ్డారు.
ప్రయాతాశ్చ గతా హర్షం మరణే కృతనిశ్చయాః। చక్రుః సుతుములం యుద్ధం వానరాస్త్యక్తజీవితాః
మరణాన్ని నిర్ణయించుకుని, ఆనందంగా యుద్ధానికి బయలుదేరారు. ప్రాణాన్ని లెక్కచేయకుండా వానరులు ఘోరమైన యుద్ధం చేశారు.
అథ వృక్షాన్ మహాకాయాః సానూని సుమహాన్తి చ। వానరాస్తూర్ణముద్యమ్య కుమ్భకర్ణమభిద్రవన్
తర్వాత, ఆ గొప్ప శరీరాల వానరులు పెద్ద పెద్ద చెట్లు, కొండ శిఖరాలు త్వరగా ఎత్తుకుని, కుంభకర్ణుడిని ఎదుర్కొనడానికి పరుగెత్తారు.
కుమ్భకర్ణః సుసంక్రుద్ధో గదాముద్యమ్య వీర్యవాన్। ధర్షయన్ స మహాకాయః సమన్తాద్ వ్యక్షిపద్ రిపూన్
కుంభకర్ణుడు తీవ్ర కోపంతో, గొప్ప బలంతో తన గదను ఎత్తి, తన మహా శరీరంతో చుట్టూ ఉన్న శత్రువులను కొట్టాడు.
శతాని సప్త చాష్టౌ చ సహస్రాణి చ వానరాః। ప్రకీర్ణాః శేరతే భూమౌ కుమ్భకర్ణేన తాడితాః
ఏడు వందల ఎనిమిది వేల మంది వానరులు, కుంభకర్ణుడు కొట్టడంతో భూమిపై చెల్లాచెదురుగా పడిపోయారు.
షోడశాష్టౌ చ దశ చ వింశత్త్రింశత్తథైవ చ। పరిక్షిప్య చ బాహుభ్యాం ఖాదన్ స పరిధావతి। భక్షయన్ భృశసంక్రుద్ధో గరుడః పన్నగానివ
పదహారు, ఎనిమిది, పది, ఇరవై, ముప్పై మందిని తన చేతులతో చుట్టిపట్టి, ఆగ్రహంతో గరుడుడు పాములను మింగినట్టు, పరుగెత్తుతూ మింగేశాడు.
కృచ్ఛ్రేణ చ సమాశ్వస్తాః సంగమ్య చ తతస్తతః। వృక్షాద్రిహస్తా హరయస్తస్థుః సంగ్రామమూర్ధని
ఎంతో కష్టంగా కొంత మంది వానరులు మళ్లీ ఊపిరి పీల్చుకుని, అక్కడక్కడా చేరి, చెట్లు కొండలు చేతుల్లో పట్టుకుని యుద్ధం ముందువైపు నిలబడ్డారు.
తతః పర్వతముత్పాట్య ద్వివిదః ప్లవగర్షభః। దుద్రావ గిరిశృఙ్గాభం విలమ్బ ఇవ తోయదః
అప్పుడు వానరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన ద్వివిదుడు ఒక కొండను పెక్కి, ఆ కొండ శిఖరాన్ని మోసుకుంటూ మేఘం లా పరుగెత్తాడు.
తం సముత్పాట్య చిక్షేప కుమ్భకర్ణాయ వానరః। తమప్రాప్య మహాకాయం తస్య సైన్యేఽపతత్ తతః
ఆ కొండను పెక్కి, వానరుడు కుంభకర్ణుడిపై విసిరాడు. కానీ ఆ మహా శరీరాన్ని తాకకుండా, ఆ కొండ అతని సైన్యంలో పడిపోయింది.
మమర్దాశ్వాన్ గజాంశ్చాపి రథాంశ్చాపి గజోత్తమాన్। తాని చాన్యాని రక్షాంసి ఏవం చాన్యద్గిరేః శిరః
అతడు గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు, గొప్ప ఏనుగులను, ఇతర రాక్షసులను, ఇంకొక కొండ శిఖరాన్ని కూడా నాశనం చేశాడు.
తచ్ఛైలవేగాభిహతం హతాశ్వం హతసారథిమ్। రక్షసాం రుధిరక్లిన్నం బభూవాయోధనం మహత్
ఆ కొండ శిఖరాల గాయాలతో, గుర్రాలు చనిపోయి, రథసారథులు హతమై, రాక్షసుల రక్తంతో ఆ యుద్ధభూమి మొత్తం తడిసిపోయింది.
రథినో వానరేన్ద్రాణాం శరైః కాలాన్తకోపమైః। శిరాంసి నర్దతాం జహ్రుః సహసా భీమనిఃస్వనాః
వానరుల నాయకులలో రథస్వారులు, మరణదేవుడి కోపంలా భయంకరమైన బాణాలతో, గర్జిస్తున్న రాక్షసుల తలలను ఒక్కసారిగా తెంపారు. వారి భయానకమైన అరుపులు ప్రతిధ్వనించాయి.
వానరాశ్చ మహాత్మానః సముత్పాట్య మహాద్రుమాన్। రథానశ్వాన్ గజానుష్ట్రాన్ రాక్షసానభ్యసూదయన్
మహాత్ములు అయిన వానరులు, పెద్ద పెద్ద చెట్లు పెక్కి, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, ఒంటెలు, రాక్షసులను కొట్టిపారేశారు.
హనూమాన్ శైలశృఙ్గాణి శిలాశ్చ వివిధాన్ ద్రుమాన్। వవర్ష కుమ్భకర్ణస్య శిరస్యమ్బరమాస్థితః
హనుమంతుడు ఆకాశంలో నిలబడి, కుంభకర్ణుడి తలపై కొండ శిఖరాలు, రకాల రాళ్లు, చెట్లు వర్షంలా కురిపించాడు.
తాని పర్వతశృఙ్గాణి శూలేన స బిభేద హ। బభఞ్జ వృక్షవర్షం చ కుమ్భకర్ణో మహాబలః
కాని మహాబలుడు అయిన కుంభకర్ణుడు, ఆ కొండ శిఖరాలను తన శూలంతో చీల్చి, చెట్ల వర్షాన్ని కూడా విరిగిపోయేలా చేశాడు.
తతో హరీణాం తదనీకముగ్రం దుద్రావ శూలం నిశితం ప్రగృహ్య। తస్థౌ స తస్యాపతతః పరస్తా- న్మహీధరాగ్రం హనుమాన్ ప్రగృహ్య
తర్వాత, కుంభకర్ణుడు తన పదునైన శూలాన్ని పట్టుకుని, ఆ ఉగ్రమైన వానరుల సేనపై దూకాడు. అతడిని ఎదుర్కొంటూ హనుమంతుడు ఒక కొండ శిఖరాన్ని పట్టుకుని ముందుగా నిలబడ్డాడు.
స కుమ్భకర్ణం కుపితో జఘాన వేగేన శైలోత్తమభీమకాయమ్। సంచుక్షుభే తేన తదాభిభూతో మేదార్ద్రగాత్రో రుధిరావసిక్తః
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న హనుమంతుడు, కొండంత శరీరమున్న కుంభకర్ణుడిని గట్టిగా కొట్టాడు. ఆ దెబ్బతో కుంభకర్ణుడు వణికిపోయి, అతని అవయవాలు రక్తం, మేదస్సుతో తడిసిపోయాయి.