కుమ్భకర్ణో మహాతేజా రావణం వాక్యమబ్రవీత్। గమిష్యామ్యహమేకాకీ తిష్ఠత్విహ బలం మమ
అద్భుతమైన తేజస్సుతో ఉన్న కుంభకర్ణుడు రావణునితో ఇలా అన్నాడు: "నేను ఒంటరిగా వెళ్లిపోతాను. నా సైన్యం ఇక్కడే ఉండిపోనివ్వు."
అద్య తాన్ క్షుధితః క్రుద్ధో భక్షయిష్యామి వానరాన్। కుమ్భకర్ణవచః శ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్
"ఈ రోజు నేను ఆకలితో, కోపంతో ఆ వానరులను తినేస్తాను." అని కుంభకర్ణుడు అన్న మాటలు విని రావణుడు ఇలా చెప్పాడు.
సైన్యైః పరివృతో గచ్ఛ శూలముద్గరపాణిభిః। వానరా హి మహాత్మానః శూరాః సువ్యవసాయినః
"నీవు సైన్యాలతో చుట్టుముట్టబడి, చేతుల్లో కఠినమైన కటారులతో ఉన్న యోధులతో వెళ్లు. ఎందుకంటే ఆ వానరులు మహాత్ములు, వీరులు, దృఢనిశ్చయంతో ఉన్నవారు."
ఏకాకినం ప్రమత్తం వా నయేయుర్దశనైః క్షయమ్। తస్మాత్ పరమదుర్ధర్షః సైన్యైః పరివృతో వ్రజ। రక్షసామహితం సర్వం శత్రుపక్షం నిషూదయ
"నువ్వు ఒంటరిగా, అజాగ్రత్తగా వెళ్తే, వారు నిన్ను తమ పళ్లతో చంపవచ్చు. అందుకే, జయించలేని నీ సైన్యంతో కలిసి వెళ్లు. శత్రువులంతా ఉన్నవారిని నీవు నీ బలంతో నాశనం చేయి."
అథాసనాత్ సముత్పత్య స్రజం మణికృతాన్తరామ్। ఆబబన్ధ మహాతేజాః కుమ్భకర్ణస్య రావణః
అప్పుడు రావణుడు తన ఆసనంనుంచి లేచి, మణులతో అలంకరించిన పుష్పమాలను కుంభకర్ణునికి ధరింపజేశాడు.
అఙ్గదాన్యఙ్గులీవేష్టాన్ వరాణ్యాభరణాని చ। హారం చ శశిసంకాశమాబబన్ధ మహాత్మనః
అతనికి అద్భుతమైన భుజబంధాలు, వేలిముద్రలు, మెరిసే హారాన్ని చంద్రుడి వలె ప్రకాశించేలా గొప్ప ఆభరణాలను ధరింపజేశాడు.
దివ్యాని చ సుగన్ధీని మాల్యదామాని రావణః। గాత్రేషు సజ్జయామాస శ్రోత్రయోశ్చాస్య కుణ్డలే
రావణుడు దివ్యమైన, సువాసనలతో కూడిన పుష్పమాలలను అతని శరీరంపై అలంకరించి, అతని చెవుల్లో కుండలాలను పెట్టాడు.
కాఞ్చనాఙ్గదకేయూరనిష్కాభరణభూషితః। కుమ్భకర్ణో బృహత్కర్ణః సుహుతోఽగ్నిరివాబభౌ
బంగారు భుజబంధాలు, కంకణాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, విశాలమైన చెవులతో ఉన్న కుంభకర్ణుడు, యాగంలో సమర్పించిన అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
శ్రోణీసూత్రేణ మహతా మేచకేన వ్యరాజత। అమృతోత్పాదనే నద్ధో భుజఙ్గేనేవ మన్దరః
వివిధ రంగులతో ఉన్న గొప్ప నడిబెల్టుతో అతను మెరిసిపోతూ, అమృతాన్ని తీయడానికి మందరపర్వతాన్ని పాము చుట్టినట్లు కనిపించాడు.
స కాఞ్చనం భారసహం నివాతం విద్యుత్ప్రభం దీప్తమివాత్మభాసా। ఆబధ్యమానః కవచం రరాజ సంధ్యాభ్రసంవీత ఇవాద్రిరాజః
బంగారు, బరువును తట్టుకునే, గాలి తగలని, మెరుపులా ప్రకాశించే కవచాన్ని అతనికి ధరింపజేసినప్పుడు, అతను సంధ్యా మేఘాలతో కప్పబడ్డ పర్వతరాజువలె వెలిగిపోయాడు.
సర్వాభరణసర్వాఙ్గః శూలపాణిః స రాక్షసః। త్రివిక్రమకృతోత్సాహో నారాయణ ఇవాబభౌ
అన్ని ఆభరణాలతో శరీరమంతా అలంకరించబడిన ఆ రాక్షసుడు, చేతిలో శూలంతో, మూడు అడుగుల కోసం ఉత్సాహంగా ఉన్న నారాయణుడివలె ప్రకాశించాడు.
భ్రాతరం సమ్పరిష్వజ్య కృత్వా చాపి ప్రదక్షిణమ్। ప్రణమ్య శిరసా తస్మై ప్రతస్థే స మహాబలః
తమ్ముడిని ఆలింగనం చేసి, ప్రదక్షిణగా తిరిగి, తలవంచి నమస్కరించి, ఆ మహాబలుడు ప్రయాణమయ్యాడు.
తమాశీర్భిః ప్రశస్తాభిః ప్రేషయామాస రావణః। శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోషైః సైన్యైశ్చాపి వరాయుధైః
రావణుడు శుభాకాంక్షలతో అతన్ని పంపించాడు. శంఖాలు, డప్పుల శబ్దాలతో, గొప్ప ఆయుధాలతో ఉన్న సైన్యంతో పాటు అతను బయలుదేరాడు.
తం గజైశ్చ తురంగైశ్చ స్యన్దనైశ్చామ్బుదస్వనైః। అనుజగ్ముర్మహాత్మానో రథినో రథినాం వరమ్
గజాలు, కుదిరాలు, రథాలు మేఘగర్జనలా శబ్దం చేస్తూ, మహాత్ములు, రథసారథులలో శ్రేష్ఠులు అతనిని అనుసరించారు.
సర్పైరుష్ట్రైః ఖరైశ్చైవ సింహద్విపమృగద్విజైః। అనుజగ్ముశ్చ తం ఘోరం కుమ్భకర్ణం మహాబలమ్
పాములు, ఒంటెలు, గాడిదలు, సింహాలు, ఏనుగులు, అడవి జంతువులు, పక్షులు — వీటన్నిటితో కూడి ఆ భయంకరమైన, మహాబలుడైన కుంభకర్ణుని వెంట వెళ్లారు.
స పుష్పవర్షైరవకీర్యమాణో ధృతాతపత్రః శితశూలపాణిః। మదోత్కటః శోణితగన్ధమత్తో వినిర్యయౌ దానవదేవశత్రుః
పుష్పవర్షంతో కప్పబడి, గొడుగు పట్టుకుని, పదునైన శూలాన్ని చేతిలో ఉంచుకుని, మదంతో ఉల్లాసంగా, రక్తసువాసనతో మత్తులో ఉన్న దేవతలు, దానవులకు శత్రువైన వాడు బయటకు వచ్చాడు.
పదాతయశ్చ బహవో మహానాదా మహాబలాః। అన్వయూ రాక్షసా భీమా భీమాక్షాః శస్త్రపాణయః
అనేక మంది బలమైన పాదసేనలు, ఘోరమైన శబ్దంతో, భయంకరమైన కళ్లతో, ఆయుధాలు చేతబట్టి ఉన్న రాక్షసులు అతనిని అనుసరించారు.
రక్తాక్షాః సుబహువ్యామా నీలాఞ్జనచయోపమాః। శూలానుద్యమ్య ఖడ్గాంశ్చ నిశితాంశ్చ పరశ్వధాన్
ఎర్ర కళ్లతో, విస్తారమైన భుజాలతో, నీలం అంజనపు గుట్టలవలె కనిపిస్తూ, వారు శూలాలు, ఖడ్గాలు, పదునైన పరశువులను పైకి ఎత్తారు.
భిన్దిపాలాంశ్చ పరిఘాన్ గదాశ్చ ముసలాని చ। తాలస్కన్ధాంశ్చ విపులాన్ క్షేపణీయాన్ దురాసదాన్
వారు బల్లెములు, ఇనుప ముళ్లకఱ్ఱలు, గదలు, మొగ్గలు, పెద్ద తాళపాకల కఱ్ఱలు — ఇవన్నీ భయంకరంగా, ఎదుర్కోవడానికి చాలా కఠినంగా చేతబట్టుకున్నారు.
అథాన్యద్వపురాదాయ దారుణం ఘోరదర్శనమ్। నిష్పపాత మహాతేజాః కుమ్భకర్ణో మహాబలః
అప్పుడా మహాబలశాలి, మహాతేజస్సు కలిగిన కుంభకర్ణుడు మరో భయానకమైన, భయపెట్టే రూపాన్ని ధరించి అక్కడికి దిగివచ్చాడు.
ధనుఃశతపరీణాహః స షట్శతసముచ్ఛ్రితః। రౌద్రః శకటచక్రాక్షో మహాపర్వతసంనిభః
అతని విల్లు వంద చేతుల పొడవు, అతని ఎత్తు ఆరు వందలు, అతని కన్నులు బండిపెరడాల్లా, అతని రూపం పెద్ద కొండలా భయంకరంగా కనిపించింది.
సంనిపత్య చ రక్షాంసి దగ్ధశైలోపమో మహాన్। కుమ్భకర్ణో మహావక్త్రః ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్
అతడు అగ్ని మండుతున్న కొండలా పెద్దవాడై రాక్షసులను చుట్టూ కూడగట్టాడు. ఆ గొప్ప నోరు కలిగిన కుంభకర్ణుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
అద్య వానరముఖ్యానాం తాని యూథాని భాగశః। నిర్దహిష్యామి సంక్రుద్ధః పతఙ్గానివ పావకః
ఈ రోజు నేను కోపంతో వానరుల గొప్ప గుంపులను ఒక్కొక్కటిగా అగ్నిలా చుట్టేస్తాను, ఎలా పుట్టగొడుగులను మంట తినేస్తుందో అలా.
నాపరాధ్యన్తి మే కామం వానరా వనచారిణః। జాతిరస్మద్విధానాం సా పురోద్యానవిభూషణమ్
వనంలో తిరిగే ఈ వానరులు నిజంగా నాకేమీ తప్పు చేయలేదు. మనలాంటి వారికీ యుద్ధంలో ఇలాంటి పనులు గర్వకారణంగా ఉంటాయి.
పురరోధస్య మూలం తు రాఘవః సహలక్ష్మణః। హతే తస్మిన్ హతం సర్వం తం వధిష్యామి సంయుగే
కాని శత్రువుల మూలం రాఘవుడు, లక్ష్మణుడు. అతడిని చంపితే అన్నీ ముగుస్తాయి. యుద్ధంలో అతడిని నేనే సంహరిస్తాను.
ఏవం తస్య బ్రువాణస్య కుమ్భకర్ణస్య రాక్షసాః। నాదం చక్రుర్మహాఘోరం కమ్పయన్త ఇవార్ణవమ్
కుంభకర్ణుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, రాక్షసులు భయంకరమైన అరుపుతో సముద్రాన్ని కంపించించినట్టు గర్జించారు.
తస్య నిష్పతతస్తూర్ణం కుమ్భకర్ణస్య ధీమతః। బభూవుర్ఘోరరూపాణి నిమిత్తాని సమన్తతః
ఆ ధీరుడు కుంభకర్ణుడు వేగంగా ముందుకు పోతుండగా, చుట్టూ అన్ని వైపులా భయంకరమైన అపశకునాలు కనిపించాయి.
ఉల్కాశనియుతా మేఘా బభూవుర్గర్దభారుణాః। ససాగరవనా చైవ వసుధా సమకమ్పత
పిడుగులు, ఉల్కలు నిండిన మేఘాలు గాడిద రంగులో మారాయి. సముద్రాలు, అడవులతో కూడిన భూమి మొత్తం కంపించింది.
ఘోరరూపాః శివా నేదుః సజ్వాలకవలైర్ముఖైః। మణ్డలాన్యపసవ్యాని బబన్ధుశ్చ విహంగమాః
ముఖాల్లో అగ్ని మండుతున్న భయంకరమైన నక్కలు అరవడం మొదలుపెట్టాయి. పక్షులు ఎడమవైపు వలయాలు వేసుకుంటూ, అపశకునంగా ఎగరసాగాయి.
నిష్పపాత చ గృధ్రోఽస్య శూలే వై పథి గచ్ఛతః। ప్రాస్ఫురన్నయనం చాస్య సవ్యో బాహురకమ్పత
అతడు మార్గంలో నడుస్తుండగా, అతని కత్తిపై ఉన్న గిడుగు కిందపడిపోయింది. అతని ఎడమ కంటి రెప్ప దడదడలాడింది, ఎడమ చేయి కంపించింది.