స తథోక్తస్తు నిర్భర్త్స్య కుమ్భకర్ణో మహోదరమ్। అబ్రవీద్ రాక్షసశ్రేష్ఠం భ్రాతరం రావణం తతః
అలా చెప్పి, కుంభకర్ణుడు మహోదరుడిని మందలించి, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన తన అన్న రావణునితో మాట్లాడాడు.
సోఽహం తవ భయం ఘోరం వధాత్ తస్య దురాత్మనః। రామస్యాద్య ప్రమార్జామి నిర్వైరో హి సుఖీ భవ
ఇప్పుడు ఆ దుర్మార్గుడైన రాముని చేతిలో మరణం పట్ల నీకు ఉన్న భయాన్ని నేను పోగొడతాను. నాకు ఎవ్వరితోనూ ద్వేషం లేదు, నీవు నిర్భయంగా, సంతోషంగా ఉండు.
గర్జన్తి న వృథా శూరా నిర్జలా ఇవ తోయదాః। పశ్య సమ్పద్యమానం తు గర్జితం యుధి కర్మణా
వీరులు వృథాగా గొప్పలు చెప్పరు, నీటిలేని మేఘాలు గర్జించడంలా కాదు. యుద్ధంలో నా మాటలు నా పనుల ద్వారా నిజమవుతాయని చూడు.
న మర్షయన్తి చాత్మానం సమ్భావయితుమాత్మనా। అదర్శయిత్వా శూరాస్తు కర్మ కుర్వన్తి దుష్కరమ్
నిజమైన ధైర్యవంతులు తమను తాము పొగడరు, తమ శౌర్యాన్ని చూపించరు. వారు ఎవరికీ తెలియకుండా కష్టమైన పనులు చేస్తారు.
విక్లవానాం హ్యబుద్ధీనాం రాజ్ఞాం పణ్డితమానినామ్। రోచతే త్వద్వచో నిత్యం కథ్యమానం మహోదర
మహోదరా! నీ మాటలు బలహీనులు, మూర్ఖులు, తమను తాము తెలివైనవాళ్లమని అనుకునే రాజులకు ఎప్పుడూ నచ్చుతుంటాయి.
యుద్ధే కాపురుషైర్నిత్యం భవద్భిః ప్రియవాదిభిః। రాజానమనుగచ్ఛద్భిః సర్వం కృత్యం వినాశితమ్
యుద్ధంలో నీలాంటి భయపడే వారు, రాజుకు నచ్చే మాటలు చెప్పేవారు ఉండడం వల్ల అన్ని పనులు నాశనం అయ్యాయి.
రాజశేషా కృతా లఙ్కా క్షీణః కోశో బలం హతమ్। రాజానమిమమాసాద్య సుహృచ్చిహ్నమమిత్రకమ్
ఇప్పుడు లంకలో రాజు తప్ప మరొకరు లేరు, ఖజానా ఖాళీ అయింది, సైన్యం నశించింది. ఈ రాజు మిత్రుడిగా కనిపించినా, శత్రువుగా మారిపోయాడు.
ఏష నిర్యామ్యహం యుద్ధముద్యతః శత్రునిర్జయే। దుర్నయం భవతామద్య సమీకర్తుం మహాహవే
ఇప్పుడు నేను యుద్ధానికి బయలుదేరుతున్నాను. శత్రువులను జయించడానికీ, ఈ గొప్ప యుద్ధంలో నీ చెడ్డ సలహాను సరిచేయడానికీ సిద్ధంగా ఉన్నాను.
ఏవముక్తవతో వాక్యం కుమ్భకర్ణస్య ధీమతః। ప్రత్యువాచ తతో వాక్యం ప్రహసన్ రాక్షసాధిపః
ధీమంతుడైన కుంభకర్ణుడు ఇలా మాట్లాడిన తర్వాత, రాక్షసాధిపతి నవ్వుతూ ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
మహోదరోఽయం రామాత్ తు పరిత్రస్తో న సంశయః। న హి రోచయతే తాత యుద్ధం యుద్ధవిశారద
ఈ మహోదరుడు రాముడిని చూసి భయపడుతున్నాడు, దీనిలో సందేహం లేదు. యుద్ధంలో నిపుణుడైన ఇతడు యుద్ధాన్ని కోరడం లేదు, సోదరా.
కశ్చిన్మే త్వత్సమో నాస్తి సౌహృదేన బలేన చ। గచ్ఛ శత్రువధాయ త్వం కుమ్భకర్ణ జయాయ చ
స్నేహంలోనూ, బలంలోనూ నీవంటి వారు ఎవరూ లేరు. కుంభకర్ణా! నీవు శత్రువులను సంహరించడానికి, విజయాన్ని సాధించడానికి వెళ్ళు.
శయానః శత్రునాశార్థం భవాన్ సమ్బోధితో మయా। అయం హి కాలః సుమహాన్ రాక్షసానామరిందమ
శత్రువులను నాశనం చేయడానికి నిన్ను నేను లేపాను. ఇప్పుడు రాక్షసులకు ఇది గొప్ప సమయం, శత్రువులను జయించే వీరుడా!
సంగచ్ఛ శూలమాదాయ పాశహస్త ఇవాన్తకః। వానరాన్ రాజపుత్రౌ చ భక్షయాదిత్యతేజసౌ
నీ చేతిలో శూలాన్ని పట్టుకుని, పాశాన్ని పట్టుకున్న యమధర్మరాజు లాగా వెళ్ళు. సూర్యుడిలా ప్రకాశించే వానరులను, ఇద్దరు రాజకుమారులను భక్షించు.
సమాలోక్య తు తే రూపం విద్రవిష్యన్తి వానరాః। రామలక్ష్మణయోశ్చాపి హృదయే ప్రస్ఫుటిష్యతః
నీ రూపాన్ని చూసిన వెంటనే వానరులు భయంతో పారిపోతారు. రాముడు, లక్ష్మణుల హృదయాల్లో కూడా ఉలికిపాటు కలుగుతుంది.
ఏవముక్త్వా మహాతేజాః కుమ్భకర్ణం మహాబలమ్। పునర్జాతమివాత్మానం మేనే రాక్షసపుఙ్గవః
అలా చెప్పిన తర్వాత, మహాబలశాలి, మహాతేజస్వి కుంభకర్ణుడు తనను తాను పునర్జన్మ పొందినట్టుగా భావించాడు.
కుమ్భకర్ణబలాభిజ్ఞో జానంస్తస్య పరాక్రమమ్। బభూవ ముదితో రాజా శశాఙ్క ఇవ నిర్మలః
కుంభకర్ణుని బలాన్ని, పరాక్రమాన్ని తెలుసుకున్న రాజు, మలినతలేని చంద్రుడిలా ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
ఇత్యేవముక్తః సంహృష్టో నిర్జగామ మహాబలః। రాజ్ఞస్తు వచనం శ్రుత్వా యోద్ధుముద్యుక్తవాంస్తదా
అలా రాజు మాటలు విని, సంతోషంతో, యుద్ధానికి సిద్ధమైన మహాబలుడు కుంభకర్ణుడు బయటకు వెళ్లాడు.
ఆదదే నిశితం శూలం వేగాచ్ఛత్రునిబర్హణః। సర్వం కాలాయసం దీప్తం తప్తకాఞ్చనభూషణమ్
శత్రువులను సంహరించడంలో వేగంగా, నల్ల ఇనుముతో చేసిన, తాపిన బంగారు అలంకారాలు ఉన్న, ప్రఖరమైన శూలాన్ని ఆయన పట్టుకున్నాడు.
ఇన్ద్రాశనిసమప్రఖ్యం వజ్రప్రతిమగౌరవమ్। దేవదానవగన్ధర్వయక్షపన్నగసూదనమ్
అది ఇంద్రుని వజ్రాయుధంలా ప్రకాశిస్తూ, వజ్రం లాంటి బరువుతో, దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, పాములను సంహరించగలిగేది.
రక్తమాల్యమహాదామం స్వతశ్చోద్గతపావకమ్। ఆదాయ విపులం శూలం శత్రుశోణితరఞ్జితమ్
పెద్ద ఎర్ర పూలమాల, గొప్ప అలంకారాలతో, తానే వెలిగే అగ్నిని పొంది, శత్రువుల రక్తంతో ముద్దబడ్డ ఆ విపులమైన శూలాన్ని ఆయన పట్టుకున్నాడు.
కుమ్భకర్ణో మహాతేజా రావణం వాక్యమబ్రవీత్। గమిష్యామ్యహమేకాకీ తిష్ఠత్విహ బలం మమ
అద్భుతమైన తేజస్సుతో ఉన్న కుంభకర్ణుడు రావణునితో ఇలా అన్నాడు: "నేను ఒంటరిగా వెళ్లిపోతాను. నా సైన్యం ఇక్కడే ఉండిపోనివ్వు."
అద్య తాన్ క్షుధితః క్రుద్ధో భక్షయిష్యామి వానరాన్। కుమ్భకర్ణవచః శ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్
"ఈ రోజు నేను ఆకలితో, కోపంతో ఆ వానరులను తినేస్తాను." అని కుంభకర్ణుడు అన్న మాటలు విని రావణుడు ఇలా చెప్పాడు.
సైన్యైః పరివృతో గచ్ఛ శూలముద్గరపాణిభిః। వానరా హి మహాత్మానః శూరాః సువ్యవసాయినః
"నీవు సైన్యాలతో చుట్టుముట్టబడి, చేతుల్లో కఠినమైన కటారులతో ఉన్న యోధులతో వెళ్లు. ఎందుకంటే ఆ వానరులు మహాత్ములు, వీరులు, దృఢనిశ్చయంతో ఉన్నవారు."
ఏకాకినం ప్రమత్తం వా నయేయుర్దశనైః క్షయమ్। తస్మాత్ పరమదుర్ధర్షః సైన్యైః పరివృతో వ్రజ। రక్షసామహితం సర్వం శత్రుపక్షం నిషూదయ
"నువ్వు ఒంటరిగా, అజాగ్రత్తగా వెళ్తే, వారు నిన్ను తమ పళ్లతో చంపవచ్చు. అందుకే, జయించలేని నీ సైన్యంతో కలిసి వెళ్లు. శత్రువులంతా ఉన్నవారిని నీవు నీ బలంతో నాశనం చేయి."
అథాసనాత్ సముత్పత్య స్రజం మణికృతాన్తరామ్। ఆబబన్ధ మహాతేజాః కుమ్భకర్ణస్య రావణః
అప్పుడు రావణుడు తన ఆసనంనుంచి లేచి, మణులతో అలంకరించిన పుష్పమాలను కుంభకర్ణునికి ధరింపజేశాడు.
అఙ్గదాన్యఙ్గులీవేష్టాన్ వరాణ్యాభరణాని చ। హారం చ శశిసంకాశమాబబన్ధ మహాత్మనః
అతనికి అద్భుతమైన భుజబంధాలు, వేలిముద్రలు, మెరిసే హారాన్ని చంద్రుడి వలె ప్రకాశించేలా గొప్ప ఆభరణాలను ధరింపజేశాడు.
దివ్యాని చ సుగన్ధీని మాల్యదామాని రావణః। గాత్రేషు సజ్జయామాస శ్రోత్రయోశ్చాస్య కుణ్డలే
రావణుడు దివ్యమైన, సువాసనలతో కూడిన పుష్పమాలలను అతని శరీరంపై అలంకరించి, అతని చెవుల్లో కుండలాలను పెట్టాడు.
కాఞ్చనాఙ్గదకేయూరనిష్కాభరణభూషితః। కుమ్భకర్ణో బృహత్కర్ణః సుహుతోఽగ్నిరివాబభౌ
బంగారు భుజబంధాలు, కంకణాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, విశాలమైన చెవులతో ఉన్న కుంభకర్ణుడు, యాగంలో సమర్పించిన అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
శ్రోణీసూత్రేణ మహతా మేచకేన వ్యరాజత। అమృతోత్పాదనే నద్ధో భుజఙ్గేనేవ మన్దరః
వివిధ రంగులతో ఉన్న గొప్ప నడిబెల్టుతో అతను మెరిసిపోతూ, అమృతాన్ని తీయడానికి మందరపర్వతాన్ని పాము చుట్టినట్లు కనిపించాడు.
స కాఞ్చనం భారసహం నివాతం విద్యుత్ప్రభం దీప్తమివాత్మభాసా। ఆబధ్యమానః కవచం రరాజ సంధ్యాభ్రసంవీత ఇవాద్రిరాజః
బంగారు, బరువును తట్టుకునే, గాలి తగలని, మెరుపులా ప్రకాశించే కవచాన్ని అతనికి ధరింపజేసినప్పుడు, అతను సంధ్యా మేఘాలతో కప్పబడ్డ పర్వతరాజువలె వెలిగిపోయాడు.