యస్య నాస్తి మనుష్యేషు సదృశో రాక్షసోత్తమ। కథమాశంససే యోద్ధుం తుల్యేనేన్ద్రవివస్వతోః
రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడా, మనుషుల్లో అతనికి సమానుడు ఎవరూ లేరు. ఇంద్రుడు, సూర్యుడు లాంటి వాడిని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొంటానని ఆశిస్తున్నావు?
ఏవముక్త్వా తు సంరబ్ధం కుమ్భకర్ణం మహోదరః। ఉవాచ రక్షసాం మధ్యే రావణం లోకరావణమ్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, కోపంతో ఉన్న కుంభకర్ణుని మధ్యలో మహోదరుడు రాక్షసుల సమక్షంలో లోకాలకు భయంకరుడైన రావణుడిని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
లబ్ధ్వా పురస్తాద్ వైదేహీం కిమర్థం త్వం విలమ్బసే। యదీచ్ఛసి తదా సీతా వశగా తే భవిష్యతి
వైదేహిని ముందే పట్టుకున్నావు. మరి ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నావు? నువ్వు కోరుకుంటే వెంటనే సీత నీకు లోబడి ఉంటుంది.
దృష్టః కశ్చిదుపాయో మే సీతోపస్థానకారకః। రుచితశ్చేత్ స్వయా బుద్ధ్యా రాక్షసేన్ద్ర తతః శృణు
సీతను నీ ముందుకు తీసుకురావడానికి ఒక మార్గం నాకు కనిపించింది. అది నీకు నచ్చితే, రాక్షసేంద్రుడా, విను.
అహం ద్విజిహ్వః సంహ్రాదీ కుమ్భకర్ణో వితర్దనః। పఞ్చ రామవధాయైతే నిర్యాన్తీత్యవఘోషయ
నేను ద్విజిహ్వుడు, సంహ్రాది, కుంభకర్ణుడు, వితర్దనుడు — మేము ఐదుగురం రాముడిని చంపడానికి బయలుదేరుతున్నామని ప్రకటించు.
తతో గత్వా వయం యుద్ధం దాస్యామస్తస్య యత్నతః। జేష్యామో యది తే శత్రూన్ నోపాయైః కార్యమస్తి నః
ఆ తర్వాత మేము వెళ్లి యుద్ధం చేస్తాము, మన శక్తినంతా ఉపయోగిస్తాము. మనం నీ శత్రువులను ఓడిస్తే, ఇంకెలాంటి మాయలు అవసరం ఉండవు.
అథ జీవతి నః శత్రుర్వయం చ కృతసంయుగాః। తతః సమభిపత్స్యామో మనసా యత్ సమీక్షితమ్
కాని మన శత్రువు బ్రతికుంటే, మేము యుద్ధం ముగించుకుని తిరిగి వస్తే, నీ మనసులో ఏది నిర్ణయించావో దానిని అమలు చేస్తాము.
వయం యుద్ధాదిహైష్యామో రుధిరేణ సముక్షితాః। విదార్య స్వతనుం బాణై రామనామాఙ్కితైః శరైః
మేము యుద్ధం నుంచి రక్తంలో తడిసి, రాముని పేరుతో ఉన్న బాణాలతో శరీరాలు గాయపడి ఇక్కడికి తిరిగి వస్తాము.
భక్షితో రాఘవోఽస్మాభిర్లక్ష్మణశ్చేతి వాదినః। తతః పాదౌ గ్రహీష్యామస్త్వం నః కామం ప్రపూరయ
‘రాఘవుడు, లక్ష్మణుడు మేము తినేశాము’ అని చెప్పి, నీ పాదాలను పట్టుకుంటాము. దయచేసి మా కోరికను నెరవేర్చు.
తతోఽవఘోషయ పురే గజస్కన్ధేన పార్థివ। హతో రామః సహ భ్రాత్రా ససైన్య ఇతి సర్వతః
ఆ తర్వాత, ఓ రాజా, ఏనుగు మీద ఎక్కి పట్టణమంతా ‘రాముడు తన అన్నతో, సైన్యంతో కలిసి చనిపోయాడు’ అని ప్రకటించు.
ప్రీతో నామ తతో భూత్వా భృత్యానాం త్వమరిందమ। భోగాంశ్చ పరివారాంశ్చ కామాన్ వసు చ దాపయ
అప్పుడు, శత్రువులను జయించినవాడా, ఆనందంతో నీ సేవకులకు సుఖాలు, సేవకులు, ఇష్టాలు, ధనం ఇవ్వు.
తతో మాల్యాని వాసాంసి వీరాణామనులేపనమ్। పేయం చ బహు యోధేభ్యః స్వయం చ ముదితః పిబ
తర్వాత వీరులకు పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు, అంగరాగాలు, యోధులకు తాగడానికి పుష్కలంగా పానీయాలు పంచు; నీవు కూడా ఆనందంగా తాగు.
తతోఽస్మిన్ బహులీభూతే కౌలీనే సర్వతో గతే। భక్షితః ససుహృద్ రామో రాక్షసైరితి విశ్రుతే
ఈ ఉత్సవం పట్టణమంతా వ్యాపించి, ‘రాముడు తన మిత్రులతో రాక్షసులు తినేశారు’ అనే వార్త అందరికీ తెలిసినప్పుడు—
ప్రవిశ్యాశ్వాస్య చాపి త్వం సీతాం రహసి సాన్త్వయన్। ధనధాన్యైశ్చ కామైశ్చ రత్నైశ్చైనాం ప్రలోభయ
ఆ తర్వాత నీవు లోపలికి వెళ్లి, సీతను ఒంటరిగా ఓదార్చి, ఆమెను ధనం, ధాన్యం, ఇష్టాలు, రత్నాలతో మోహింపజేయు.
అనయోపధయా రాజన్ భూయః శోకానుబన్ధయా। అకామా త్వద్వశం సీతా నష్టనాథా గమిష్యతి
ఈ మాయతో, ఓ రాజా, మరలా దుఃఖాన్ని కలిగిస్తూ, రక్షణ కోల్పోయిన, ఇష్టపడని సీత నీ ఆధీనంలోకి వస్తుంది.
రమణీయం హి భర్తారం వినష్టమధిగమ్య సా। నైరాశ్యాత్ స్త్రీలఘుత్వాచ్చ త్వద్వశం ప్రతిపత్స్యతే
ఆమె తన అందమైన భర్తను కోల్పోయిందని తెలుసుకుని, నిరాశతో, స్త్రీల స్వభావం వల్ల నీ ఆధీనంలోకి వస్తుంది.
సా పురా సుఖసంవృద్ధా సుఖార్హా దుఃఖకర్శితా। త్వయ్యధీనం సుఖం జ్ఞాత్వా సర్వథైవ గమిష్యతి
ఆమె ముందు సుఖంగా పెరిగింది, సుఖానికి అర్హురాలు, ఇప్పుడు దుఃఖంతో బాధపడుతోంది. సుఖం నీ మీద ఆధారపడిందని తెలుసుకుని, అన్ని విధాలా నీవైపు తిప్పుకుంటుంది.
ఏతత్ సునీతం మమ దర్శనేన రామం హి దృష్ట్వైవ భవేదనర్థః। ఇహైవ తే సేత్స్యతి మోత్సుకో భూ- ర్మహానయుద్ధేన సుఖస్య లాభః
ఇది బాగా చెప్పిన మాట. నేను కనబడితే, రాముడిని చూసిన క్షణంలోనే అపాయం జరుగుతుంది. ఇక్కడే నీ విజయముంటుంది. పెద్ద యుద్ధంతో కాదు, ఇలానే సుఖాన్ని పొందగలవు. ఆందోళన పడవద్దు.
అనష్టసైన్యో హ్యనవాప్తసంశయో రిపుం త్వయుద్ధేన జయఞ్జనాధిపః। యశశ్చ పుణ్యం చ మహాన్మహీపతే శ్రియం చ కీర్తిం చ చిరం సమశ్నుతే
నీ సైన్యం నష్టపోకుండా, ఎలాంటి సందేహం రాకుండా, యుద్ధంలో శత్రువును ఓడిస్తే, ఓ రాజా, నీవు పెద్ద పేరు, పుణ్యం, ఐశ్వర్యం, కీర్తి చాలా కాలం అనుభవిస్తావు.
thumb|పఞ్చషష్టితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చషష్టితమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు అరవయ్యైదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
స తథోక్తస్తు నిర్భర్త్స్య కుమ్భకర్ణో మహోదరమ్। అబ్రవీద్ రాక్షసశ్రేష్ఠం భ్రాతరం రావణం తతః
అలా చెప్పి, కుంభకర్ణుడు మహోదరుడిని మందలించి, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన తన అన్న రావణునితో మాట్లాడాడు.
సోఽహం తవ భయం ఘోరం వధాత్ తస్య దురాత్మనః। రామస్యాద్య ప్రమార్జామి నిర్వైరో హి సుఖీ భవ
ఇప్పుడు ఆ దుర్మార్గుడైన రాముని చేతిలో మరణం పట్ల నీకు ఉన్న భయాన్ని నేను పోగొడతాను. నాకు ఎవ్వరితోనూ ద్వేషం లేదు, నీవు నిర్భయంగా, సంతోషంగా ఉండు.
గర్జన్తి న వృథా శూరా నిర్జలా ఇవ తోయదాః। పశ్య సమ్పద్యమానం తు గర్జితం యుధి కర్మణా
వీరులు వృథాగా గొప్పలు చెప్పరు, నీటిలేని మేఘాలు గర్జించడంలా కాదు. యుద్ధంలో నా మాటలు నా పనుల ద్వారా నిజమవుతాయని చూడు.
న మర్షయన్తి చాత్మానం సమ్భావయితుమాత్మనా। అదర్శయిత్వా శూరాస్తు కర్మ కుర్వన్తి దుష్కరమ్
నిజమైన ధైర్యవంతులు తమను తాము పొగడరు, తమ శౌర్యాన్ని చూపించరు. వారు ఎవరికీ తెలియకుండా కష్టమైన పనులు చేస్తారు.
విక్లవానాం హ్యబుద్ధీనాం రాజ్ఞాం పణ్డితమానినామ్। రోచతే త్వద్వచో నిత్యం కథ్యమానం మహోదర
మహోదరా! నీ మాటలు బలహీనులు, మూర్ఖులు, తమను తాము తెలివైనవాళ్లమని అనుకునే రాజులకు ఎప్పుడూ నచ్చుతుంటాయి.
యుద్ధే కాపురుషైర్నిత్యం భవద్భిః ప్రియవాదిభిః। రాజానమనుగచ్ఛద్భిః సర్వం కృత్యం వినాశితమ్
యుద్ధంలో నీలాంటి భయపడే వారు, రాజుకు నచ్చే మాటలు చెప్పేవారు ఉండడం వల్ల అన్ని పనులు నాశనం అయ్యాయి.
రాజశేషా కృతా లఙ్కా క్షీణః కోశో బలం హతమ్। రాజానమిమమాసాద్య సుహృచ్చిహ్నమమిత్రకమ్
ఇప్పుడు లంకలో రాజు తప్ప మరొకరు లేరు, ఖజానా ఖాళీ అయింది, సైన్యం నశించింది. ఈ రాజు మిత్రుడిగా కనిపించినా, శత్రువుగా మారిపోయాడు.
ఏష నిర్యామ్యహం యుద్ధముద్యతః శత్రునిర్జయే। దుర్నయం భవతామద్య సమీకర్తుం మహాహవే
ఇప్పుడు నేను యుద్ధానికి బయలుదేరుతున్నాను. శత్రువులను జయించడానికీ, ఈ గొప్ప యుద్ధంలో నీ చెడ్డ సలహాను సరిచేయడానికీ సిద్ధంగా ఉన్నాను.
ఏవముక్తవతో వాక్యం కుమ్భకర్ణస్య ధీమతః। ప్రత్యువాచ తతో వాక్యం ప్రహసన్ రాక్షసాధిపః
ధీమంతుడైన కుంభకర్ణుడు ఇలా మాట్లాడిన తర్వాత, రాక్షసాధిపతి నవ్వుతూ ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
మహోదరోఽయం రామాత్ తు పరిత్రస్తో న సంశయః। న హి రోచయతే తాత యుద్ధం యుద్ధవిశారద
ఈ మహోదరుడు రాముడిని చూసి భయపడుతున్నాడు, దీనిలో సందేహం లేదు. యుద్ధంలో నిపుణుడైన ఇతడు యుద్ధాన్ని కోరడం లేదు, సోదరా.